De Balie

How does social inequality shape the experience of growing older? This evening philosopher Didier Eribon, one of the most influential French thinkers of his generation, speaks about the intersections of class, ageing, and inequality.

When his mother was 87, Didier Eribon took her to a nursing home. Living at home was no longer an option. But once there, her situation quickly deteriorated. She let her children know that she was deeply unhappy. Seven weeks later, she had died.

People in nursing homes do not exist as a political class, Eribon argues. They do not vote, cannot organize themselves, let alone take to the streets. Yet their situation is often deeply distressing and lonely. And the number of very old people is growing. As a society, we give too little thought to old age, Eribon argues. Young people believe it has nothing to do with them, while older people find it depressing.

Eribon’s work Returning to Reims (2018) became an international reference point for understanding class, social mobility, and inequality. In his latest book, The Life, Old Age, and Death of a Working-Class Woman (2024), Eribon turns his attention to the final stage of life. Reflecting on the decline and death of his mother, he explores how ageing, dependency, and care are deeply shaped by social inequalities.

Didier Eribon is a writer, philosopher and sociologist. He was born in Reims into a working-class family and was the first in his family to complete secondary school. His personal and sociological book Returning to Reims became a major international bestseller. He has published extensively on philosophy, gender, education, homosexuality, nationalism, racism, poverty and politics. He has had a major influence on intellectual debate in France.

Hans-Georg Eilenberger is a philosopher and an assistant professor at the University of Humanistic Studies in Utrecht. His research focuses on the existential significance of aging, with a particular emphasis on the role of the body and the experiences of older people with queer or trans backgrounds. In his dissertation, Embodying Age: A Phenomenology of the Older Body, he demonstrates how the aging body serves as a source of meaning and explains why aging well is inextricably linked to issues of social justice.

Programme editor: Rokhaya Seck

In collaboration with: Institut Français

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

In gesprek met Michiel Lieuwma over zijn nieuwe roman, De onverwachte verdwijning van ambiguïteit, populaire cultuur en het publieke debat.

Michiel Lieuwma is al jaren een originele stem in het publieke debat. Ooit ontleedde hij via de online videoserie De snijtafel Nederlandse liedteksten. Tegenwoordig schopt hij in zijn eigen podcast en op zijn Youtube-kanaal Boze Geesten / Open Geesten menigeen tegen de schenen. Het liefst analyseert hij de culturele stormen van onze tijd. Zijn interesses waaieren uit van Sex and the City en Sabrina Carpenter tot het werk van Michel Houellebecq, ‘cancel culture’ en hedendaagse linkse politiek.

Deze zomer verscheen zijn roman De onverwachte verdwijning van ambiguïteit, een ideeënroman die de mysterieuze verdwijning van Richey Edwards, de tekstschrijver van Manic Street Preachers, als startpunt neemt. Programmamaker Rokhaya Seck gaat met Michiel Lieuwma in gesprek.

Plein Publiek is een reeks verdiepende interviews met toonaangevende makers, geselecteerd door onze eigen programmamakers. Verwacht intieme gesprekken met uitzonderlijke stemmen die je aan het denken zetten.

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Hoe tolerant is Nederland anno 2027? Wat is de rol en de positie van de migrant? Wat moet er worden van een samenleving waarin anti-migratiesentimenten en xenofobie zo salonfähig zijn? In aanloop naar de première van Ik had me de wereld heel anders voorgesteld, bespreken we leven en werk van Anil Ramdas. Wat betekent zijn nalatenschap voor de wereld van vandaag?

Voormalig directeur van De Balie, schrijver, journalist en publiek intellectueel Anil Ramdas schreef met scherpe pen over thema’s als postkolonialisme, migratie en identiteit. Hij verzette als een van de weinigen tegen het opkomende rechtspopulisme en migrantenhaat: sentimenten die alleen maar sterker zijn toegenomen na zijn tragische zelfdood in 2012. Zijn treffende observaties en kritiek op Nederland in de jaren ’90 en de ’00 zijn goede voorspellers gebleken voor het Nederland van nu. 

In de muziektheatervoorstelling in wording, Ik had me de wereld anders voorgesteld, onderzoeken regisseur en speler Jouman Fattal en schrijver Timen Jan Veenstra het leven en de nalatenschap van Ramdas.

Onderdeel van de verkenning is deze middag. Aan de hand van een aantal scènes en een nummer uit de voorstelling (die in maart 2027 in De Balie in première zal gaan) knopen de theatermakers het gesprek aan met Ramdas’ collega-schrijvers, en het publiek, over de – nog altijd relevante – thematiek in Ramdas werk en de weerklank van zijn stem in het huidige debat over identiteit, polarisatie en verwantschap.

Hoe tolerant is Nederland anno 2027? Wat is de rol en de positie van de migrant? Wat moet er worden van een samenleving waarin anti-migratiesentimenten en xenofobie zo salonfähig zijn? Welk oordeel zou Ramdas over ons hebben geveld, en behelst zijn werk een routekaart naar betere tijden?

Over de sprekers

Jouman Fattal is theatermaker, regisseur, schrijver en actrice. Na haar afstuderen aan de Acteursopleiding aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht was ze verbonden aan Frascati Producties (2016 – 2020). Daarna regisseerde ze als gezelschapsmaker bij Toneelgroep Maastricht (2020 – 2023) haar eigen voorstellingen voor de kleine en middenzalen. Verder regisseert en begeleidt ze ook andere makers en acteurs, geeft les op toneelscholen, schrijft scenario’s en speelt in de theaters, films en tv series. In 2025 richtte ze haar eigen stichting op, om voortaan zelfstandig voorstellingen te produceren. 

Timen Jan Veenstra is toneelschrijver. In zijn teksten neemt hij maatschappelijke thematiek als uitgangspunt, vaak met een documentair karakter, voor kleine en grote zaal en alles daartussenin. Hij schreef teksten voor o.a. de Utrechtse Spelen, Toneelschuur Producties, de Toneelmakerij, Frascati Producties en Toneelgroep Maastricht. Daarnaast was hij artistiek leider van De Tekstsmederij, een talentontwikkelingsplatform voor opkomende schrijvers. Voor zijn verdiensten ontving hij de Vereniging van Letterkundigen-Penning en de Boyer Trofee. In aanvulling op zijn werk als schrijver is hij ook strategisch (beleids)adviseur en projectleider.

Karin Amatmoekrim is schrijver, columnist en letterkundige. In 2004 debuteerde zij met haar roman Het knipperleven. Haar grote doorbraak kwam in 2011 met de veelgeprezen roman Het gym. Amatmoekrim promoveerde aan de universiteit van Leiden met een proefschrift over het leven van essayist en voormalig directeur van De Balie Anil Ramdas. In 2023 kwam de publiekseditie van dit werk uit met de titel In wat voor land leef ik eigenlijk? Anil Ramdas – onmogelijk kosmopoliet. Op 20 maart 2025 werd Amatmoekrim geïnstalleerd als lid van de Akademie van Kunsten.

Lotfi El Hamidi is journalist en schrijver. Hij studeerde geschiedenis aan de Erasmus Universiteit en legde zich daar toe op onderzoek naar de Islam en het Midden-Oosten. Na zijn afstuderen ging hij aan de slag als journalist. In 2016-2017 was hij als Martin van Amerongen-fellow verbonden aan De Groene Amsterdammer. Tussen 2017 en 2025 werkte hij bij NRC, waar hij achtereenvolgens redacteur, columnist, commentator en chef Opinie was. In 2022 schreef hij het boek Generatie 9/11 – Migratie, diaspora en identiteit over de blijvende invloed van de aanslagen op 11 september 2001 op jonge moslims in Nederland, hun identiteit en de manier waarop de samenleving hen ziet.

Programmamaker: Anne Grietje Franssen

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Kan iemand die oorlog nooit aan den lijve heeft ondervonden zich een oorlogsslachtoffer noemen als hij alleen maar het trauma van zijn ouders kent? Het is de vraag die centraal staat in het nieuwe boek van Jaap Goudsmit Leer mij mijn vader kennen.

Goudsmit verloor als peuter zijn vader uit het oog, om hem pas als oudere man weer terug te vinden. Hij is het kind van twee getraumatiseerde ouders die tijdens de Tweede Wereldoorlog beiden in een paar jaar tijd hun halve familie verloren. Hoe bepalend is het trauma van je ouders voor wie je zelf wordt? In gesprek met Goudsmit, Ronit Palache, Abram de Swaan en Jan Swinkels zoeken wij een antwoord op deze vragen en praten we over hoe het verleden doorwerkt in het heden.

Programmamaker: Ianthe Mosselman

Moderator: Yoeri Albrecht

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Verschillende generaties gaan met elkaar in gesprek over de erfenis van de babyboomers. Hebben boomers er een bende van gemaakt? Of hebben hun maakbaarheidsidealen wel degelijk tot een betere wereld geleid?

Torenhoge huizenprijzen. Een klimaatcrisis. Onderbetaalde flexbaantjes. Terwijl babyboomers zichzelf graag zien als de idealistische protestgeneratie die het helemaal anders ging doen, krijgen ze van latere generaties de schuld van alles wat er mis is in de wereld. Waren het immers niet de idealistische babyboomers die eenmaal aan de macht in de jaren 80 en 90 het neoliberalisme ruim baan gaven en marktwerking introduceerden op tal van terreinen: van zorg tot openbaar vervoer?

‘Mijn generatie heeft decennialang aan de knoppen gezeten. Wat heb ik gedaan om de puinhoop te voorkomen waar we met zijn allen in terecht zijn gekomen?’ Die vraag stelt oud-minister van Onderwijs en babyboomer van het eerste uur Jo Ritzen in zijn memoires Optimisme als opdracht. Babyboomers waren bevlogen door optimisme en vooruitgangsdenken: de wereld kón en móést anders. En hij werd anders.

Tijdens deze avond gaan verschillende generaties met elkaar in gesprek over de erfenis van de babyboomers. Hebben boomers er een bende van gemaakt? Of hebben hun maakbaarheidsidealen wel degelijk tot een betere wereld geleid? Kan hun optimisme, ondanks alles, een nieuwe generatie inspireren?

Jo Ritzen was ruim negen jaar onderwijsminister en behoorde tot de ideologen van de PvdA. Als minister van Onderwijs en Wetenschappen in het kabinet-Lubbers III zette hij het beleid voort waarbij studenten meer moesten bijdragen aan de studie en de studieduur werd verkort. Hij voerde de OV-jaarkaart voor studenten in. Na zijn ministerschap was Ritzen vicepresident van de Wereldbank en bestuursvoorzitter van de Universiteit Maastricht. In 2026 verschenen zijn memoires onder de titel Optimisme als opdracht.

Sophie van Balen is een empirisch milieufilosoof. Ze werkt als onderzoeker aan de Universiteit Utrecht, waar ze onderzoek doet naar gemeten en ervaren hitte en hittestress in duurzame woningen. In haar promotieonderzoek onderzocht ze wat het betekent om te leven in een wereld die steeds warmer en vervuilder wordt, en ontwikkelde ze van daaruit een toekomstgerichte politiek. Naast haar academische werk geeft Sophie regelmatig lezingen voor een breed publiek en is ze voorzitter van de Stichting Maand van de Filosofie.

Merijn Oudenampsen is socioloog en politicoloog, gespecialiseerd in onderzoek naar politieke ideeën. Hij werkt als docent aan de afdeling politicologie van de UvA. Hij publiceerde samen met de historicus Bram Mellink het boek Neoliberalisme: Een Nederlandse geschiedenis.

Pier Vellinga is emeritus hoogleraar klimaatverandering aan de Vrije Universiteit en tot 2015 hoogleraar aardwetenschappen in Wageningen. Mede-initiator van het Klimaatpanel van de Verenigde Naties, IPCC en vele jaren voorzitter van Urgenda. Van 1988 tot 1991 was hij Directeur Luchtkwaliteit en Directeur Nationale Klimaatprogramma op het Ministerie van Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer.

Programmamaker: Rokhaya Seck

In samenwerking met: Boom Uitgevers

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Dit voorjaar werd journalist Gijs Sanders in internationale wateren door het Israëlische leger van een hulpboot voor Gaza gehaald en twee dagen vastgezet. Sanders voer namens De Marker mee met de Global Sumud Flotilla, de vloot die de blokkade van Gaza probeerde te doorbreken, en filmde alles: het leven aan boord, de entering, de gevangenschap. Het resultaat is de documentaire De Marker presenteert: Missie Flotilla.

Wie aan boord stapt, doet meer dan verslag. Hoe beleeft een nieuwe generatie journalisten haar verantwoordelijkheid, en staat die generatie er anders in dan de vorige? Hoe activistisch kan of moet journalistiek zijn? Programmamaker Dirk Struik gaat met Gijs Sanders in gesprek over de missie, het vak en wat voor journalist hij hierna wil zijn.

Over Gijs Sanders

Gijs Sanders is journalist bij De Marker (BNNVARA). Voor Missie Flotilla voer hij samen met filmmaker Diederick Groenewoud mee met de Global Sumud Flotilla. Daarnaast is hij bekend van de podcast Over morgen, waarin hij met David Breebaart spreekt met activisten, politici en denkers over een betere wereld.

Plein Publiek is een reeks verdiepende interviews met toonaangevende makers, geselecteerd door onze eigen programmamakers. Verwacht intieme gesprekken met uitzonderlijke stemmen die je aan het denken zetten.

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Eigen satellieten? Eigen clouddiensten? Eigen AI? Europa, en daarmee Nederland, loopt technologisch achter op de Verenigde Staten en China. Aan de hand van de Prinsjesdagbegroting bespreken we welke financiële keuzes het kabinet maakt om dat gat (wel of niet) te dichten.

Tijdens deze editie van Techdenkers onderzoeken we hoe publiek geld wordt ingezet voor de digitale toekomst van Nederland. Welke rol moet de overheid spelen in de ontwikkeling van technologie? Moet Nederland investeren in eigen digitale infrastructuur en Europese alternatieven voor Amerikaanse techplatforms? Hoe versterken we onze digitale autonomie zonder innovatie af te remmen? En welke publieke waarden moeten daarbij centraal staan?

Deze vragen zijn urgenter dan ooit. Overheden, bedrijven en publieke instellingen zijn voor een groot deel afhankelijk van buitenlandse aanbieders voor hun cloudvoorzieningen, dataopslag en digitale infrastructuur. Tegelijkertijd groeit in Europa de wens om meer grip te krijgen op cruciale digitale systemen. De keuzes die rond Prinsjesdag worden gemaakt, bepalen mede hoe Nederland zich de komende jaren technologisch ontwikkelt. Achter iedere begrotingspost schuilt een keuze: investeren we in efficiëntie of autonomie, in marktwerking of publieke voorzieningen, in afhankelijkheid of veerkracht?

Sprekers: Frank Heemskerk (Executive vicepresident Global Public Affairs & Countries ASML), Barbara Baarsma (Hoogleraar Toegepaste Economie UvA en Hoofdeconoom bij PwC), Marleen Stikker (Directeur Waag Futurelab), Barbara Kathmann (Tweede Kamerlid namens PRO – portefeuille Digitale Zaken), Daniël van der Berg (Tweede Kamerlid namens JA21 – portefeuille Digitale Zaken) en Jantine Zwinkels (Tweede Kamerlid namens CDA – portefeuille Digitale Zaken).

Over Techdenkers:

Technologie is een onlosmakelijk onderdeel geworden van ons leven, maar staan we daar wel genoeg bij stil? Tijdens Techdenkers leggen we technische innovatie langs de ethische meetlat. Welke invloed heeft de komst van AI op onze levens? Hoe gaan we met behulp van tech de klimaatcrisis oplossen? En willen we dat algoritmes onze partnerkeuze bepalen?

De serie Techdenkers wordt inhoudelijk verzorgd en uitgezonden door De Balie en is onderdeel van onze partnership met Adyen.

Programmamaker: Rosalie Dielesen

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

‘Maybe there sadly doesn’t exist a solution, only a series of less bad ideas.’ In conversation with William Kentridge on how ideas, especially the bad ones, come to fruition.

William Kentridge is one of the most prominent artists of our time. His work spans charcoal drawings, animation, film, theatre and opera. A multifaceted body of work in which his distinctive artistic signature nevertheless always remains clearly visible. Kentridge’s work often reflects on the political history of South Africa and has been exhibited around the world, most recently in Amsterdam at the Stedelijk Museum, Eye and the Holland Festival.

In his hometown of Johannesburg, Kentridge founded the Centre for the Less Good Idea, an interdisciplinary art studio catering to hundreds of local artists that are given the opportunity to experiment and fail. ‘A safe place to do stupid things’, according to Kentridge. A space where less good ideas can grow. Because they are the ones that often turn out to have the greatest potential. 

In his newest book Doctrines of Affection, William Kentridge looks back at the twists and turns that shaped the Centre for the Less Good Idea and his art practice, and discovers that the detours may have been more important than the destination.

Together with William Kentridge, we explore how creative ideas come to fruition and why uncertainty, collaboration and absurdity are so important to the process of creating art in a world that seems so focused on efficiency, rationality and productivity.

Programme editor: Yoeri Albrecht

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Tens of thousands of civilians have likely been killed in the city of El Fasher, Darfur. The atrocities still continue. What can the Netherlands, Europe and other international actors do?

The war in Sudan is now entering its fourth year and is becoming increasingly bloody. In the city of El Fasher, the Rapid Support Forces have committed large-scale crimes against humanity and acts of ethnic cleansing, according to Amnesty International’s report City Under Siege, Children Under Fire. Children were deliberately targeted, women were subjected to sexual violence, and thousands — probably tens of thousands — were killed.

The war has produced the largest displacement crisis in the world. Some fourteen million people have fled their homes. Those who flee rarely find safety: in Egypt, Sudanese refugees face arbitrary arrest and deportation, while reception in Europe grows ever harsher. Meanwhile, foreign arms deliveries keep the war going, and Europe barely confronts its biggest sponsors.

Speakers: Human rights researcher with Amnesty International Janine Morna, Photo journalist Simon Ruisch, Advocate Abdulaal Hussein, Award winning poet Afeif Ismail, Expert on arms trade, PAX Frank Slijper and PhD researcher at Erasmus University Saffa Khalil.

In cooperation with: Amnesty International

Programme editor: Senna Felius

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Antifa is, in weerwil van wat de Tweede Kamer leek te denken, geen terroristische organisatie. Maar wat is antifascisme dan wel? En hoe kan antifascisme vorm krijgen in de praktijk van alledag?

In 2025 nam een krappe meerderheid in de Tweede Kamer een veelbesproken motie aan om ‘antifa’ aan te merken als terroristische organisatie. Tevergeefs: antifa bestaat niet als organisatie en kan dus ook niet terroristisch zijn. Deze avond, precies één jaar nadat de antifa-motie werd aangenomen, staat in het teken van de vraag wat antifascisme dan wél is of zou kunnen zijn.

Hoe ziet antifascisme er in de praktijk uit? Wat weten we over effectieve vormen van geweldloos protest? Wat kunnen we leren uit het buitenland? En: hoe word je een alledaags antifascist?

Met dichter en activist Jerry Afriyie, auteur Rosan Smits, historicus Arthur Weststeijn, oud-stadsdeelbestuurder Amsterdam Zuid Flora Breemer en singer songrapper Benjamin Fro. Gedragseconoom Eva van den Broek deed een publieksexperiment.

Een avond aan de hand van het boek Het jaar dat wij antifascisten werden (Mazirel Pers), geschreven door een gevarieerde groep bevriende alledaagse antifascisten.

Programmamaker: Veronica Baas

Moderator: Monique Hindriks

In samenwerking met: Mazirel Pers

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.