De Indische Podcast

In deze aflevering bespreken we 'Kroniek van Nieuw-Guinea' van René Hoksbergen en' Huishouden in Nieuw-Guinea' van Geertje Mak. Beiden te gast in de Indische salon. Muziek: 'West Papua' door George Telek.

Dissociatie, een gespleten houding, daarvan was volgens Geertje Mak absoluut sprake in Nederlands-Indië. Het is eigenlijk een term uit de psychologie. Volgens Mak was dat ‘koloniale dissociatie’: een gespleten, bijna schizofrene houding. Enerzijds goede bedoelingen nastreven, anderzijds uitbuiting en grootschalig geweld toepassen.

Geertje Mak 'Huishouden in Nieuw-Guinea. Zending en het kolonialisme van goede bedoelingen' (Walburgpers)

René Hoksbergen 'Kroniek van Nieuw-Guinea (3 delen)
Papua-Indonesië, van ontdekking tot vrijheidsstrijd, 1500 tot heden' (Uitgeverij Aspekt)

Indo’s en geld, het blijkt vaak geen goede combinatie. Vooral als er veel valt te verdelen, zoals bij de Collectieve Erkenning of Het Gebaar. Bij de gewone Indo komt het niet terecht, beweert Lizzy van Leeuwen. Wel bij gevestigde instellingen waardoor ‘de Indische ervaring  nog veel meer een onderdeel is geworden van een verzakelijkte herinnerings- en cultuurindustrie’. Ook Martin Bossenbroek doet gepeperde uitspraken. Volgens hem heeft het kolonialisme niet alleen maar kwaad gebracht.: ‘We lijden collectief aan een historische tunnelvisie’, zegt hij. Bossenbroek vreest dat de twee nieuwe musea die er dankzij de nationale excuses komen (het Migratiemuseum in Rotterdam en het Nationaal Slavernijmuseum in Amsterdam) zich gaan verliezen in ‘verhalen’ en niet in ‘feiten’. Luister naar een nieuwe aflevering ‘Boeken’ in de Indische Podcast met titels van Lizzy van Leeuwen, Martin Bossenbroek, Louis Zweers en Rick Honings

‘Old soldiers never die’…voor Hendrik Hansen leek dat lang te gelden. Hij overleefde de Birma-Siam spoorlijn, de oorlog in Indonesië en andere missies. Hij dacht misschien het eeuwige leven te hebben. Maar kort na zijn honderdste verjaardag viel het doek dan toch voor deze taaie veteraan die in zijn nadagen de landelijke pers nog wist te halen. De Indische Podcast sprak hem in 2023. De opnames werden niet eerder gepubliceerd.

Dit is geen Indisch boek, al doen titel, omslag en flaptekst anders vermoeden. Het gaat ook niet over Indisch ‘zwijgen’. Nee, het is een indringend boek over een familiegeheim. De schrijfster is Indisch, dat wel, en er komen onmiskenbaar elementen in voor die je ‘Indisch’ zou kunnen noemen. Maar Aisha Dutrieux (1983) ontstijgt dit op een bijzondere manier. Ze schreef eerder romans die goed werden ontvangen en heeft columns in de Volkskrant. Bovendien was ze rechter van beroep.

Aisha Dutrieux
'Wat wij verzwijgen'
Spectrum, ISBN 9789000388035, Euro 21,99

Boekbespreking en fragmenten voorgelezen door de schrijver. Het omslag spreekt van ‘Indisch zwijgen doorbroken’. Een versleten thema, zo lijkt het. Maar Maddy Stolk benadert het op eigen wijze. En Ik moet toegeven deze roman (inmiddels zevende druk) met plezier te heb gelezen. 'Soedah, laat maar. Een Indische familiegeschiedenis' Ambo|Anthos, ISBN 9789026364129, Euro 23,99

Het boek ‘Een adres. De geschiedenis van de joodse onderduik’ van Michal Citroen geeft een ontluisterend beeld van de houding van veel Nederlanders ten opzichte van joodse landgenoten op zoek naar een onderduikadres. Michal Citroen houdt de lezer ook een spiegel voor die vandaag de dag actueel is: zou ik zo iemand zijn geweest die onderduikers opnam tijdens de bezetting? Of: bij wie zou ik kunnen onderduiken?  ‘Een adres. De geschiedenis van de joodse onderduik’  is genomineerd voor de Libris Geschiedenis Prijs 2024.

Het gesprek gaat over de betekenis of misschien wel het nut van herdenken, bijna 80 jaar na dato. Wim Hompe, eertijds wethouder van Nijmegen, is geboren in Poso op Sulawesi. Zijn vader was Indisch en afkomstig uit Blitar op Java. In tegenstelling tot Wim is Oscar Ekkelboom niet geboren in Indonesië, hij is wat we noemen 'derde' generatie. Zijn grootmoeder komt uit Semarang. Oscar is promovendus aan de RU Nijmegen op het onderwerp dekolonisering van kunstmusea in Nederland.

In deze aflevering Boeken bespreken we Egbert Fortuin 'Indische adel. De koloniale lotgevallen van de Indische familie Van Braam' (Walburgpers). Margreet van Till 'Verbannen van Java. Koloniale tragedies 1830-1860' (Walburgpers). Vilan van de Loo 'De Atjehgeneraal. Het militaire leven van Frits van Daalen' (Prometheus) en Jolien en Tom van der Geugten 'De legende van de Vleermuisvechter' (WYS Educatie).

We bespreken Jos van Beurden 'Het lege-vitrinesyndroom
Lastige vragen over koloniale collecties' (Walburgpers)
Mary C. van Delden 'De andere kant van de bersiap. Een reconstructie van de interneringen in en de evacuaties uit de republikeinse kampen op Java, oktober 1945-mei 1947' (Walburgpers)
Alfred Birney 'Zwerfpost. Tussen Oost en West.
Met een inleiding Gustaaf Peek (De Geus)
Marjolein van Pagee 'Bung Tomo. De revolutie van 1945' (Omniboek)

We bespreken het nieuwe boek van Karel Davids ‘Een laat koloniaal experiment. Hollandia, Nieuw-Guinea 1944-1962’ uitgeverij Walburgpers. De schrijver komt ook zelf aan het woord. De hoofdstad Hollandia was een soort blauwdruk van die nieuwe samenleving. Indische Nederlanders zouden er belangrijke posities krijgen, de inheemse bevolking moest tot ontwikkeling worden gebracht, om uiteindelijk te komen tot een modelkolonie die op eigen benen staat. Het zou allemaal anders lopen...