De toan fan fan 'e moarn

Witst Jan, ik leau datst by in probleemstelling nei it probleem sjen moast. Want mei in ferskaat oan kreative en ûnetyske oplossings, hâlde je it probleem nammentlik gewoan yn stân. De hamfraach moat dêrom wêze: wêrom wolle minsken gjin kranten mear besoargje? Wêrom wolle minsken net mear yn de hoareka wurkje? Wêrom hawwe minsken harren nocht om foar de klasse te stean? Wêrom is der in tekoart oan timmerlju? Wêrom slagget it mar net om foar bepaalde fakatueren geskikte minsken te finen? En neffens my kinst dy fraach yn in pear sinnen beäntwurdzje.

"Oud pepier likent nou goud werig te wezen. De pepierkonteners blive leeg. De asauto foor oud pepier hoeft niet meer te rijen. De mînsen ferhannele 't pepier nou fansels sels. Nag even en de mînsen gaan op 'e metten staan met pepier. "Goeie, wat ferkope jou op deuze gesellige met?" De man siet eerst syn aigen dissy even over, kykt dan ferheerd na de fragesteller, al is't de gewoanste saak fan 'e wereld wat hij ferkoopt: "Wer liken't dut op?""

"Heel wat fan dy mannen, want 'Rock 'n Roll in Friesland 1960-1999' gaat op 3 frouwen na, foarnamelek over kearels, liepen dêr in ut Bolwerk om. Stuk foar stuk leeftydsgenoaten fan mij."

"Troostrijke heiligenbeelden gewild in coronatijd " kopte de Ljouwerter Krante ôfrûne tiisdei op de foarside fan it katern Fryslân. Yn it paginagrutte artikel fertelt in samler, op de begeliedende foto te finen tusken syn bylden as is er ien fan harren, oer wêrom't minsken hillichbylden hawwe wolle: nostalgy, in weromkommend fenomeen yn ûnwisse tiden.

"Gister ston in dagblad Trouw een artikeltien over liestdouwers, bekende Nederlaanders die wel op een lieste van een poletieke perti'j staon willen om daormit die perti'j wat wiend in de rogge te geven. Et gong hier over liesten veur de verkiezings van de gemienteraoden ankem jaor."

"It stie as in peal boppe wetter. Doe't ik mem waard, woe ik perfoarst Frysk tsjin ús berntsje prate. Frysk is de taal fan myn hert en in grut ûnderdiel fan myn identiteit, ek al haw ik my der net altyd bewust fan west. Mei famylje, freonen en yn it doarp fan myn jeugd fierde it Frysk de boppetoan. Ik leau net dat ús heit en mem harren oait soargen makke hawwe oft harren bern wol leafde foar it Frysk fiele soenen. It is in noed dy't by my wol libbet."

"St.-Anne is al 'n hut in rep en roer. Dut komt deur de Luwter krant. Niet dat die krant smirgens spogen het over 't dorp, maar 't gaat om de besorgers. Of beter said: om besorgers die't d'r niet binne."

"November is foar mij altyd de maand fan inkear. Dat begint al met Allerheilgen en Allersielen op 1 en 2 november. Roomse maten fan mij wize nòch al us met un priemend Griffemeard finkerke naar de Protestanten en sêge dat ut hun gedenkdagen binne en dat Finen gyn rituelen hewwe. Ut sal wel, mar maak futdaleks de kanttekening dat je noait alle minsen, òf ut nou foetbalsuppòrters òf kerkfòlk is over één kam skeare mutte. Da's dom gedrach."

"In nije moanne, in nij seizoen en fan hjoed ôf in nij lûd op de fertroude plak fan de freedtemoarn. Dat sil wol wennen wêze foar jo. Dêrom wol ik jo yn myn earste kollum graach in bytsje mei my yn 'e kunde komme litte. Wa bin ik? Wêrom sjoch ik nei de wrâld sa't ik doch? Wat hawwe jo dêroan? Wat haw ik oan hoe't in oar nei de wrâld sjocht? En wêr haw ik ynfloed op?"

"Zundagaovend was op de tillevisie de dokementaire Het verdriet van de Veenkolonieën te zien. Et gong over wiendmeulens die nogal dichtebi'j de huzen kommen. En dan gien meulenties van dattig meter, nee ze bin twiehonderd meter hoge! Die meulens maeken algedurig geluud en bi'j de zommer hebben de meensken last van de schaad van de wieken (of vleugels, of hoe ze ok mar nuumd wodden) die de hiele tied in een ientonig ritme over et laand dwaelen."