De toan fan fan 'e moarn

It is eins ûnfoarstelber dat it frackingsproses en de gaswinning yn Fryslân sûnder lûd protest út ús provinsje wei no hjir samar fierder yn gong set wurde sil. En dat wylst we witte wat foar ferskriklike gefolgen de gaswinning hat foar hûzen, pleatsen en iuwenâlde tsjerken. Om fan de psychyske skea by de minsken noch mar te swijen.

Dan komme je op Omrop Fryslân en dan praatte je Nederlâns in plak fan Frys. Werom in 'e goedighyd? Is Frys meskien nou inenen feulsten te min foor him? Skaamt-y him meskien foor syn mimmetaal? At dat soa is, dan mot-y him echt doadskame. Wat sou ik graag wete wille werom hij niet gewoan Frys praatte.

'Maandachmòrren, de laatste maandachmòrren fan augustus 2021. Tegare met oans personal trener Martin, draaf ik met twee fan myn loopmaatjes, Eva & Ireen, richting Groëne Dyk. Flakbij de Groëne Dyk siën ik twee Paradysfogels in ut ekstreme. Sij drave nyt, mar lope. An un swart koard sit un ezel, twee ezels toffele met twee eksentryk ogende mannen richting Sneek. De ene ezelman het opfallende pears-rôze kleding an. Un donkerpears bloeske en un wiidsittende slobberbroekje in syklaamrôze. Dêronder un paar hippe gympen.'

"Fan it simmer rûn ik Farid op 'e Alde Biltdyk tsjin it liif - ik brûk in oare namme om redenen fan privacy. Farid is 19 jier, wennet in goed heal jier yn it AZC fan St. Anne, is berne yn Syrië en praat geweldich goed Ingelsk. Farid socht wurk by in boer. Ik haw him dêrby holpen en wy hawwe de hiele simmer kontakt hâlden. Hy bemiddele tusken de boer en oare jonges út it AZC. In tûke, geweldich leuke jongeman. Hawwe wy op 'e hegeskoalle noch ferlet fan in sprekker/fertaler Arabysk? Of kinne wy Farid noch earne oars foar ynsette?" 

Sund een weke hewwe d'r in oons laand een ni'je index bi'j: de nationaole poletieke index. Elke maond wodt daorin deurgeven wie de beste Nederlaanse politikus was en ok welke perti'j bovenan staot. Niet alliend de nommers iene wo'n mit naeme nuumd, mar álle Twiede Kaemerleden en álle poletieke perti'jen wo'n in die index opneumen.  

Sa gie ik ea mei in suske nei in iepenbier sanitêrgebou. Doe't sy de doar fan it húske iepenluts, ferskeaten har eagen. "Harregarre, der hat hjir ek ien flink oan it jarjen west man, de dong hinget noch heal yn de pot," rôp se fol ôfgriis út.

De bak fangt maar 'n bitsy grâs op. Hoe kin soks nou? Bulten grâs blive op 'e blaik achter. Dat mot ik nag maar even nafrage. Even kike at d'r 'n hark lait in 'e gerazy. Der staan de skilders bij hur bussy. Ik geef an dat ik d'r niet lâns hoef met 'e auto, maar dat ik op soek bin naar 'n hark. "Ik haw d'r twa. Sis mar wa asto hawwe wolst", sait de ene skilder bekfast en wiist na syn baide kollega's.

Overal siën je de groate banieren hangen om an te kondegen dat de skoalen wear begonnen binne. In un foarech leven, dat fan skoalmeester en learaar, moest ik altyd freeslek wenne om na 6 hearleke fakaansyweken wear an de slach te gaan as dompteur in un klaslokaal met kyndes òf pubers.

"Wat is "thús"? Hearre jo earne hûndert prosint by? Bin ik oeral thús, of hear ik nearne echt by? Meie jo op mear plakken thús wêze? Neffens de naturalisaasjewetjouwing fan de measte lannen net. It is it ien oft it oar. Mar is it echt sa swart/wyt?"

"Hans Klok wodde deur Janine Abbring vraogd of hi'j gien spiet hadde dat hi'j, doe hi'j in Las Vegas an et wark kon, zien bruur daon geven mos. Zonder ok mar even nao te daenken zee Klok doe: "An spiet hej' niks; et is een zinloze emosie.""