De Week van Verbeek | BNR

Jarenlang vroeg ik me af wat het nut is van ons koningshuis. Het antwoord kreeg ik deze week tijdens de Olympische Spelen. Wat de taak van ons koningshuis precies is, kan niemand beter verwoorden dan Louis van Gaal.

Iedere keer als ik de tv aanzet zie ik het koningspaar met een lullig petje en een rood aangelopen gezicht in juichende houding. Als een blaasbalg schreeuwen ze een hordeloper of langeafstandszwemmer naar de finish. En als ze dat niet doen, troosten ze een tot op het bot teleurgestelde mountainbiker, ‘het helemaal niet erg is dat ze niet zo snel een lekke band kan plakken. Dat kunnen wij ook niet’.  

Meer hebben ze natuurlijk ook niet te doen. Voor de wetgeving is de koning slechts een doorgeefluik en zelfs de faciliterende rol in de formatie is ze door D66 afgepakt. Maar volgens Pieter Omtzigt is hun rol nog altijd veel te inhoudelijk. Het kabinet heeft namelijk ministeriële verantwoordelijkheid voor alles wat deze mensen doen. Dus als het aan Omtzigt ligt, houden ze het bij bloemschikken en wc-potgooien. Of zoals je dat dan mooi noemt: ceremoniële taken.

Een paar jaar terug zei Maxima iets over de digitale euro, met veel gedoe als gevolg. Pieter Omtzigt noemt dat nu ‘politiek omstreden uitspraken’. Zeg dan liever helemaal niets, is het devies, dan kan de regering het er ook niet mee oneens zijn. Het voorstel kan op hartelijk enthousiasme rekenen van Geert Wilders, zegt hij op sociale media. Geert zal sowieso niet heel warm aanlopen voor dat gelul over saamhorigheid van die koninklijke deugneuzen.

Een puur ceremonieel koningshuis. Het zet aan tot denken wat dat is en of je mensen zo’n lot kunt aandoen. Déscartes zei ‘ik denk, dus ik ben’. Maar als je nooit blijk mag geven te denken, ben je dan nog wel?

Het lijkt mij beter om dan maar gelijk over te stappen op een ceremonieel presidentschap, zoals in Duitsland of Ierland. Ook hun functieomschrijving onderscheidt zich weinig van die van Prins Carnaval. Maar een president heeft er zelf voor gekozen, en in ieder geval is de vernedering na paar jaar weer voorbij.

Dit is een column van Julian Verbeek, eindredacteur online bij BNR.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Alsof we in dit land nog niet genoeg hadden om verdeeld over te zijn. Hebben we nu ook de wolf. Ons samenleven met deze viervoetige spijtzwam werd mooi verwoord door dichter Levi Weemoedt: in Drenthe, op de hei, in het bos, geldt: uw hond moet vast, de wolf mag los.

In Leusden gaat het zelfs een stap verder. Nadat een wolf en een klein meisje ‘niet lang, niet hard’, maar wel had gebeten. Daar is vanaf vandaag het landgoed Den Treek gedeeltelijk dicht, want het is te gevaarlijk. Het gaat gelukkig goed met het meisje. Maar de reactie op het incident, geeft een interessant kijkje in onze nationale psyche.

Als je een dag lang fietsers volgt op een druk Nederlands kruispunt, kom je waarschijnlijk niet tot de conclusie dat wij als volk risico mijdend zijn ingesteld. Roken, drinken, drugs, slechte voeding. Ook hier verliezen gezondheidsrisico’s het keer op keer van kwaliteit van leven. Voor grof geld vliegen we zelfs de hele wereld over, om oog in oog te staan met nog veel gevaarlijkere dieren. Maar, zo lijkt het gevoel: de rimboe zoek je op, die neem je niet meer naar huis.

Ik ben zelf ook in contact gekomen met de wolf, zij het in de  tweede graad. Een paar weken terug stond ik in de rij bij het Kröller-Müllermuseum op de Veluwe. Ik kreeg flyer in mijn handen: of ik een petitie wilde tekenen voor het redden van de moeflon. Moeflon, dat klinkt als een veelzijdig keukendoekje. Maar het is kleinste soort schaap ter wereld.

Althans, dat is die nu nog. Want de wolf heeft ze bijna allemaal opgegeten. De overgebleven moeflons zitten nu – dit is geen grap – ondergedoken, in een geheim hoekje van het park. De mevrouw van de ticketbalie wilde er niets over zeggen, uit angst, vertelde ze. Want zo blijkt de reacties op de wolf, zijn nog veel schadelijker voor de mens dan het dier zelf.

Dit is een column van Julian Verbeek.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We beginnen vandaag met een quizvraag. We luisteren naar een fragment over een nieuwe regeringsleider, en u mag raden welke. Nu denkt u waarschijnlijk: dit gaat over onze nieuwe premier Dick Schoof. Maar nee! Dit gaat over de nieuw verkozen president van Iran: Masoud Pezeshkian.

Dat zijn twee mannen met hetzelfde lot: op papier staan ze aan het hoofd van een regering, in de praktijk zijn ze marionetten van een spiritueel leider. Iran is dat ayatollah Khamenei, voor Dick Schoof is dat de grootfmoefti van Venlo – Geert Wilders.

Na het ronduit gênante debat over de regeringsverklaring van vorige week, was Dick Schoof deze week op tour. Hij sprak in Brussel met leiders van de EU en in Washington met die van de NAVO.

Dat zijn altijd ingewikkelde gesprekken. Maar zeker als je in de wetenschap leeft, dat iedere uitspraak, beslissing of uitkomst van een onderhandeling, direct kan leiding tot een publiekelijke vernedering van de hoogste leider.

Waar Khamenei achter de schermen de touwtjes stevig in handen houdt, regeert Geert Wilders het liefst via openbare oorwassing. Het stelt ons voor de vraag: heeft het eigenlijk wel zin om ons in het buitenland te laten vertegenwoordigen, door iemand waarvan we allemaal weten dat hij niet beslissingbevoegd is.

Deze week liet de Europese commissie al weten dat Nederland niet zomaar eenzijdig een asielcrisis kan afkondigen. En zo liggen er nog wel een aantal kabinetsideeën op de plank, die in Brussel wenkbrauwen doen fronsen. Wat zegt Schoof dan? Tijdens het debat over de regeringsverklaring werd duidelijk dat zijn bewegingsruimte nul benadert. En dat ging nog over de plannen waar de coalitie het in theorie met elkaar over eens is.

Bij zijn unboxing als premierskandidaat, rakelde Dick Schoof het cliché op, dat hij de premier wil zijn van alle Nederlanders. Maar daarvan heeft hij voorlopig zijn handen vol aan slechts een.

Dit is een column van Julian Verbeek.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ons land heeft dringend behoefte aan een cursus EHBP: eerste hulp bij PVV-kabinet. De opkomst van populistisch rechts is in inmiddels beschreven met kilometers essays, long reads, ooggetuigen verslagen, antropologisch onderzoek in PVV-stemmende wijken. De conclusie is altijd hetzelfde: het is doodeng, levensgevaarlijk, we snappen een beetje waar het vandaan komt, maar hebben geen flauw idee er mee om te gaan.

De Amsterdamse GroenLinks-wethouder Rutger Groot Wassink, moest deze week de keutel intrekken dat hij ‘de telefoon niet zou opnemen als PVV-minister Faber zouden bellen’. De uitnodiging van PVV-Kamervoorzitter Martin Bosma voor de slavernijherdenking werd ingetrokken, vanwege zijn eerdere uitspraken over het slavernijverleden. Hoewel ik er best begrip voor heb, zijn beide voorbeelden van de eerste stap van rouwverwerking: ontkenning.

Het is een nogal hulpeloze houding, een die er bovendien niet toe zal leiden dat het experiment met de PVV eenmalig is. Ik vraag me bovendien af, voor wie het ongemakkelijker is om met een plechtig gezicht een krans te leggen bij het slavernijmonument: de organisatie, of Martin Bosma.

Maar hoe dan wel: ten eerste. De PVV-regering is een werkelijkheid die moet worden aanvaard. Dat is iets totaal anders dan het ermee eens zijn. Negeren en ontkennen geeft hen alleen maar reden om hetzelfde terug te doen.

Ten tweede, PVV’ers houden er niet van ter verantwoording te worden geroepen, daarom komen ze bijvoorbeeld nooit bij BNR. Maar vanaf volgende week hoeven zij niet zelf te spreken, dat doen de gevolgen van hun beleid: ieder probleem met migratie, de zorg en de economie, staat nu dikke vette PVV-stempel op.

En ten derde: mensen in het midden moeten zich te raden gaan, hoe zij waarheden over onze samenleving die zij vanzelfsprekend achtten, weer geloofwaardig kunnen maken voor mensen voor wie deze waarheden niet meer vanzelfsprekend zijn.

Want zolang zij die cursus EHBP niet ontwikkelen. Liggen ze hulpeloos, machteloos in de stabiele zijligging.

Dit is een column van Julian Verbeek. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Gedrag uit het verleden, is de beste voorspeller van de toekomst. Als dat zo is, kunnen we onze borst natmaken voor kabinet Schoof I. Ze zijn nog niet eens écht begonnen, en het is nu al een extraparlementair programmacabaret.

Gidi Markuszower van de PVV kwam niet door de veiligheidsscreening als minister, Geert Wilders vond de ‘inhoud van de naslag’ genoeg om zijn kandidatuur in te trekken. Markuszower het daar niet mee eens, en noemt de situatie ‘Kafkaësk’. Die vergelijking gaat niet helemaal op. Wilders en Markuszower lijken te weten wat er in het rapport staat, in tegenstelling tot de hoofdpersoon van Het Proces van Franz Kafka. Dat bewijst maar weer eens, wat een slecht idee het is dat dit kabinet de btw op boeken wil verhogen.

Daarop schoof Wilders Marjolein Faber naar voren. Die weigerde haar uitspraken terug te nemen over omvolking en islam als verwerpelijke ideologie. Maar, ze belooft zich te gedragen ‘zoals het een minister betaamt’. Het is een creatieve variant op don’t ask don’t tell. Het Amerikaanse leger had jarenlang het beleid niet te vragen of soldaten homoseksueel waren. Want, zo was het idee, als wij het niet vragen, hoef jij het ook niet te zeggen. Alleen in het geval van Faber weten we al wat ze vindt van de islam en omvolking: en zolang wij er niet over beginnen, doe zij dat ook niet.

Er is novum: voor het eerst in onze de geschiedenis moeten nieuwe bewindspersonen voor hun beëdiging zich verklaren in hoorzitting van de Kamer. Net als in Amerika, maar dan een heel slap aftreksel. Een hoorzitting voor nieuwe ministers, wat kun je daar nou tegen hebben, lekker transparant en democratisch. Het gesprekken zonder enige consequentie, die nergens aan bijdragen, ze zijn niet eens bindend. Het mag geen verrassing heten, dit is een idee van D66.

Een precies op het moment kabinet Schoof I eindelijk gaat beginnen, wordt duidelijk dat Mark Rutte écht naar de NAVO gaat. Op 2 juli geeft Rutte de sleutels van het Torentje door aan Dick Schoof, ik ben benieuwd wat hij tegen hem zegt. ‘Nou jongen, succes met deze onderneming.’

Dit is een column van Julian Verbeek.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

En toen was er Dick Schoof, de premierskabinet. Het einde is in zicht van een formatie, die net zo lang en vermoeiend is als een seizoen B&B Vol Liefde. Dick Schoof is aangesteld om het hoofdlijnenakkoord uit te voeren, dat is geschreven door PVV, VVD, NSC & BBB. Maar met zo’n carrière, kan ik me niet voorstellen dat Dick Schoof zelf niet ook een mening heeft. En daarom richt ik me nu tot jou, Dick.

Lezen en leesvaardigheid zijn prachtige onderwerpen voor een kabinet om zich op te profileren. Niets is zo goed voor je als lezen. Van lezen steekt je altijd iets van op, het is ontspannend. En zolang je er niet bij eet, kom je er ook niet van aan.

Maar helaas. In het hoofdlijnenakkoord wordt het btw-tarief op boeken, kranten en tijdschriften ruim verdubbeld. Tot maar liefst 21 procent, precies drie keer zoveel als het gemiddelde in Europa.

Dit beleid is volgens mij gestoeld op de denkfout, dat lezen een luxe is van de linkse elite. Maar dat is het niet. Het is een noodzaak. Door te lezen leer je de woorden, om wat in je hoofd zit, over te dragen aan anderen. Een vaardigheid die in vrijwel ieder modern beroep noodzakelijk is. Want zelfs in een wereld met AI, zul je moeten begrijpen wat ergens staat.

En we doen het al zo slecht. Qua leesvaardigheid staat Nederland binnen de EU op 21ste plaats. Een uitgelezen kans om de Nederlander daadwerkelijk weer op #1 te zetten.

En waar investeert het kabinet dan wel in? 130 rijden op de snelweg. Het getuigt van een rancuneuze ploerterigheid. Het  mensbeeld dat dit kabinet kennelijk voorstaat, is snel onderweg, maar traag van geest.

Maar beste Dick, dat hoeft niet zo te zijn. Ik had eerlijk gezegd nog nooit van je gehoord. Maar als jij een meerderheid vindt, om dit achterlijke idee terug te draaien, lijkt me dat een fantastisch begin.

Dit is een column van Julian Verbeek

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week lanceerden natuurorganisaties een online dashboard voor de Nederlandse biodiversiteit. Goed nieuws voor mensen die terugverlangen naar een dagelijks overzicht coronabesmettingen.

Nederland heeft zich gecommitteerd aan veertien doelstellingen op het gebied van biodiversiteit. Op al die doelen gaat het slecht tot zeer slecht. Op twee na. Maar dat is alleen omdat er nog niet genoeg data over is.

Met een nieuw kabinet op komst is het een goed moment om te lobbyen. Een hoopvolle ecoloog zei over hoofdlijnenakkoord ‘dat het vooral hoofdlijnen’ bevat. Maar de richting lijkt mij duidelijk: ‘Nee’, tegen linksroerende-eco-propaganda, ‘ja’ tegen het boerenverstand.

Laat de boeren natuur maar beheren, want, schrijven PVV, VVD, NSC & BBB, boeren ‘ werken al eeuwen met de bodem, dieren, omgeving en natuur’. Het is de wereld op zijn kop. Het natuurbeheer van de intensieve landbouw is glyfosaat, overbemesting, monocultuur. Ook wel grasfalt: eindeloze vlaktes met één gewas. Maar het nieuwe kabinet noemt dit ‘landbouwinclusieve natuur’. Ik heb het drie keer moeten lezen. ‘Landbouwinclusieve natuur’, Het sentiment van de Farmers Defense Force, in het taalgebruik van BIJ1.

Het nieuwe kabinet gaat de Nederlander weer op #1 zetten. Maar de cijfers liegen er niet om. Er is steeds minder natuur, en wat overblijft wordt kaler en armer. Ten aanzien van het water, de bodem, de lucht, de planten en dieren op en rond ons grondgebied, staat de Nederlander al jaren met straatlengte op plek #1.

Het is simpelweg uit balans. Het doet er eigenlijk niet zozeer toe wiens schuld het is, als we er samen maar wat aan doen.

Want, zo zal Wilders beamen, er is maar 1 Nederland. En in dit land van duizend meningen, knijpen 17 miljoen mensen, als een rijpe puist, alles maar dan ook alles, uit dit hele kleine stukje aarde.

Dit is een column van Julian Verbeek

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De dag die je wist dat zou komen. PVV, VVD, NSC & BBB hebben een akkoord. Alles wordt beter. Volgens Geert Wilders gaat zelfs de zon vaker schijnen. Het land wordt weer van ons. En daar is iedereen blij mee, volgens Caroline van der Plas in ieder geval alle vissers. Dilan ook trots, althans, dat ze las ze voor vanaf haar telefoon. Pieter Omtzigt glunderde van oor tot oor bij het zeggen van ‘Akkoord op hoofdlijnen van extraparlementair programmakabinet’, tot ieders verrassing benoemde hij nog een keer de toeslagenaffaire.

Maar wat staat er nou precies? Laat ik vooropstellen: als je deze plannen vergelijkt met het PVV-verkiezingsprogramma, dan is het alsof je je voorbereidt op een handgranaat, maar wegkomt met een klap in je gezicht. Het lijkt het vooral een hele lange, dikke, vette middelvinger naar de Randstad. Geen natuur, geen cultuur, maar frituur.

Extra geld voor leraren in de dure randstad, subsidies voor zonnepanelen, irritante natuurgebieden die landbouw in de weg zitten, Engels leren op je opleiding, daar gaan we allemaal lekker mee stoppen, met je havermelk. Dit akkoord toont haar ware aard in de uitzonderingen: de btw-verhoging op cultuur geldt niet voor de bioscoop, die voor hotels en pensions geldt niet voor campings. Dit is the revenge of the stacaravan. Het gaat er even niet om wat belangrijk is, of we eerder hebben afgesproken: maar waar we zin in hebben.

Dit is niet een akkoord waar ik voor zou stemmen. Maar in alle eerlijkheid: wat ik het meest vreesde, staat er gelukkig niet in. Er komt geen suïcidale oproep tot een EU-referendum. Het is gelukkig duidelijk te lezen waar NSC heeft gewerkt als gekkiefilter.

Maar nu. Het oogt allemaal behoorlijk gammel. En wie weet hoe Wilders in de toekomst zal reageren op tegenslag. Maar voor nu is een ding duidelijk: grenzen dicht, klapstoel omhoog. Op naar de camping.

Dit is een column van Julian Verbeek

See omnystudio.com/listener for privacy information.

4 mei is ieder jaar een droevige dag, maar dit jaar spant de kroon. Sinds de oorlog in Gaza staat de samenleving onder hoogspanning. Uit angst voor verstoring is een beperkt aantal kaarten beschikbaar voor de Dodenherdenking op de Dam. En alsof dat allemaal nog niet erg genoeg is, besloot een aantal landgenoten deze gratis kaarten tegen betaling aan te bieden op Marktplaats. Het is een vorm van schaamteloos opportunisme die je volgens mij alleen in Nederland kan vinden, een goedkope kans om een grijpstuiver te verdienen. Of zoals Jan Peter Balkenende zou zeggen: 'de VOC-mentaliteit'. 

In modern jargon noem je dat de ‘grindset mindset’. Zoals de opgeschoten tieners die op Instagram en TikTok pochen met hun dropship-handeltje, maar op basis van de video’s overduidelijk nog thuis wonen bij hun ouders.

Het lijkt alsof velen deze Dodenherdenking zien als een demonstratie vóór iets, iets waar dus je ook tegen kan zijn. Dat lijkt mij een grote vergissing.

Ik heb geen enkele moeite met demonstraties. Tegen staatshoofden, bedrijven, publieke figuren, tegen wie of wat je maar wil of voor wat je ook wil veranderen. Zij kunnen namelijk iets terugzeggen. Maar een herdenkingen gaat per definitie om iets in het verleden, en het verleden is onveranderbaar. Bij een herdenking ben je niet voor jezelf, maar voor een ander. Voor de duizenden onschuldige Joodse Nederlanders die in de oorlog zijn vermoord. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er maanden de tijd voor hebben, en op het eind toch moeten haasten: de formatie krijgt een studentikozer karakter. Meerdere informateurs zijn al gesneuveld op het bindend studieadvies, en nu ploetert de formatie richting de volgende deadline. Maar nu houden de formerende partijen een pauze, van liefst twaalf dagen. En op de vraag of dat zo kort voor de deadline wel zo'n goed idee is, is krijgen we antwoord met studentikoos zelfvertrouwen. 

Geert Wilders had even pauze nodig, om afscheid te nemen van zijn overleden moeder. Natuurlijk alle begrip. Maar dat hij tussendoor ook nog eregast is van Viktor Orban, bij CPAC in Budapest, heb ik minder begrip voor. Dit congres noemt zichzelf een ‘no woke’-zone, en daarom zijn media zoals de NOS en VRT niet welkom. De sprekerslijst is een bonte verzameling controversiële figuren, een soort Vrienden van Amstel Live voor ultrarechts. Bijvoorbeeld voormalig Amerikaans senator Rick Santorum, die als presidentskandidaat beweerde dat Nederlandse bejaarden bandjes dragen met de boodschap ze alsjeblieft niet te euthanaseren.

En dus ook Geert Wilders. En terwijl hij met zijn matties in de ‘no woke’-zone aan het chillen is, verandert Den Haag steeds meer in een no regeer-zone. Bij gebrek aan nieuw kabinet, regeert het oude kabinet maar door, en bij gebrek aan nieuwe plannen, fakkelt het nieuwe kabinet de oude maar af. Zo komt het niet-missionaire kabinet, steeds vaker in de clinch met nog niet niet-bestaande kabinet. Het is een gekke situatie, het lijkt alsof de tektonische platen van de tijd over elkaar heen schuiven.

Maar de deadline kruipt steeds dichterbij. De informateurs willen over een week financiële knopen doorhakken, een week later een akkoord op hoofdlijnen. Dat moet de basis moet worden voor de daaropvolgende formatieonderhandelingen. Ook hierin zie je de hand van de student: met veel woorden wordt verhuld, dat er eigenlijk nog niets is gebeurd.

Dit is een column van Julian Verbeek

See omnystudio.com/listener for privacy information.