Devinimler

Bu 2 bölümlük podcast serisinde insanın en yıkıcı duygusu olan nefreti konuşacağım. Kimimizde daha az, kimimizde çok yoğun; fakat ne kadar inkâr etsek de istisnasız hepimizin birilerine, bir düşünceye, bir ideolojiye yani bir şeylere karşı duyduğu bir hissiyat nefret dediğimiz şey. İşin enteresan kısmı, nefretin yanlış olduğunu, ne kadar yıkıcı olduğunu bilmemize rağmen bu hissiyat ne yazık ki hayatımızın ve biyolojimizin bir parçası.

Serinin ilk bölümü olan bu bölümde nefretin tam olarak ne olduğunu tanımlaya çalışacağım. Tabi bu tanımlamayı yaparken nefreti hem biyolojik hem evrimsel hem de bilişsel perspektiften değerlendirme çabam olacak. Nefret hissi oluştuğunda insan beyni nasıl bir reaksiyon veriyor ve bu reaksiyonu neden veriyor sorularının yanıtlarını arayacağım. Hayvanlar nefret eder mi gibi soruları da ilk bölümün konularından olacak.

Bölüm Kapağı: Giovanni Battista Tiepolo - The Rage of Achilles (1757)

11:03’teki müzik: Rachmaninoff - Elegie Op. 3 No. 1

20:30’daki müzik: Prokofiev - Romeo & Juliet - Romeo & Juliet Before Separating

Devinimlerin bu podcast bölümde Danimarkalı filozof Soren Kierkegaard’ın varoluş felsefesi üzerine konuşacağım ama bunu 2021 yılında en iyi yabancı film Oscar’ını kazanan Danimarka filmi Another Round filmi üzerinden yapmaya gayret edeceğim Başka bir deyişle; Another Round filminin anatomisini Kierkegaard üzerinden inceleyeceğim de diyebiliriz.

Another Round üzerinden varoluşu tartışırken bir yandan da Maslow’un “kendini gerçekleştirmek” olgusunu, insanın kendine nasıl yabancılaştığını ve Kierkegaard’ın umutsuzluk kavramına nasıl baktığını değerlendireceğiz. Kısacası, film üzerinden farklı olguları ve felsefeleri harmanladığım bir bölümle karşınızdayım.

Bölüm Kapağı: Another Round filminin afişi

11:55’teki müzik: Franz Schubert - Fantasie in F Minor, Op. 103, D. 940

23:47’deki müzik: Georges Bizet - Carmen Entr Acte

30:28’deki müzik: Mozart - String Quartet #17 In B Flat, K 458, Hunt, 3. Adagio

Bu bölümünde Ukrayna ve Rusya savaşı üzerinden gündemdeki bazı konuları değerlendirmeye çalışıyorum.

Aslında insanlık tarihi hiçbir zaman bir barış atmosferinde olmadı. Bu durum 2. Dünya Savaşı’ndan sonra da farklı değildi. Bu yüzden öncelikle yakın savaş tarihine kısa bir yolculuk yapacağız. Buradan yola çıkarak Ukrayna’da yaşananlara rasyonel perspektiften bakma çabasının bir noktadan sonra savaşı, ölümleri ve şiddeti meşrulaştırma noktasına nasıl ilerlediğini tartışacağım. Daha sonra savaş ve coğrafya üzerinde duracağı. En sonunda da Zygmund Bauman, Otto Hirchman gibi düşünürlerin görüşleri üzerinden toplum ve savaş arasındaki ilişkiye bakacağım.

Bölüm Kapağı: Thomas Cole - The Course of Empire (Destruction Painting, 1833)

11:27’deki müzik: Beethoven - Moonlight Sonata

23:57’deki müzik: J.S. Bach St. Matthew Passion, BWV 244 Part Two - No.47 Erbarme dich, mein Gott

35:32’deki müzik: Erik Satie - Gnossienne No.3

Serinin 2. Bölümünde Platon’un Mağara Alegorisi’ndeki yolculuğumuza devam ediyoruz.

Bu bölümde alegoriyi tersten değerlendireceğim. Nasıl ilk bölümde alegoriyi zihinsel perspektiften ele aldıysam, bu bölümde de toplumsal ve politik perspektiften değerlendirme çabam olacak. Değerlendirmelerim sırasında farklı konulara da temas edeceğim. Mesela bölümün başlığı olan kitlesel histeri olgusunu konuşacağım. Duning Kruger Sendromu’ndan bahsedeceğim. Hannah Arendt, Soren Kierkegaard gibi bazı filozoflar da konumuza dahil olacak. Ve tabi ki; Don’t Look Up filmini unutmadım. Yeri geldiğinde Don’t Look Up’tan da bazı referanslar vermeyi planlıyorum.

Bölüm Kapağı: Pieter Brueghel the Younge - Peasant Wedding Dance (1623)

13:55’teki müzik: Tchaikovsky - Variations on a Theme by Tchaikovsky, Op. 35A

29:10’daki müzik: Georges Bizet - Carmen Nocturne

33:25’teki müzik: Telemann - Viola Concerto in G major TWV 51 - G9

Bu 2 bölümlük podcast serisinde Platon’un meşhur “Mağara Alegorisi” üzerinden güncel konulara dair bazı düşüncelerimi paylaşacağım sizlerle. Bu serinin çıkış noktası son zamanlarda baya bir gündem olan film Don’t Look Up (Yukarı Bakma). Fakat bu podcast serisi, Don’t Look Up filmi üzerine kurguladığım bir seri değil.

Dünyada olan bitenlere bakın; elinizi nereye atsanız saplantılı ideolojiler, körü körüne inançlar, çıkarcı politikacılar ve bu politikacıları koşulsuz takip eden toplumlar görüyorsunuz.

Fakat 2300 yıl öncesine gittiğimizde, en azından felsefe gündeminin bugünkü gündemden çok da farklı olmadığını görüyoruz. Platon’un meşhur Mağara Alegorisi, insan aklının körlüğünü derin metaforlarla o dönem tartışıyor.

Serinin ilk bölümünde, yani bu bölümde Mağara Alegorisi’ndeki akıl ve zihin metaforlarına odaklanacağım. Konuyu bilimsel bir çalışma ve birkaç olguyla detaylandıracağım. İnsanların doğruluk ve bilgelik yolunda ilerlemek yerine neden hayatlarını saplantılı ideoloji ve düşüncelerle inşa ettiklerinin cevabını aramaya çalışacağım.

Bölüm Kapağı: Raphael – School of Athens (1509)

12:55’teki müzik: Frederic Chopin – Prelude in E Minor op 28 no 4

20:55’teki müzik: Frederic Chopin – Nocturne No.19 In E Minor, Op.72 No.1

27:45’teki müzik: Frederic Chopin – Nocturne op.9 No.2

Korku podcast serisinin 2. bölümünde filozof Epikür’ün düşünceleri üzerinden ilerliyorum. İlk bölümde korku olgusunu biyolojik perspektiften ele almıştım. Bu bölüm de ise korku olgusunu felsefi perspektiften irdeleyip günümüz şartlarına göre tartışmaya çalışıyorum. Değerlendirmelerimde Epikür’ün korku olgusu hakkındaki görüşlerine eleştirel bir yaklaşım sergiliyorum. Buradaki yegâne amacım, Epikür’ü eleştirmekten ziyade toplumsal yapının nasıl suni korkular yarattığını tartışmaya açabilmek.

Bölüm Kapağı: Arnold Böcklin - Self Portrait with Fiddling Death (1872)

12:05’teki müzik: Dvořák - Symphony #9 In E Minor, Op. 95, Dal Nuovo Mondo 2. Largo

23:05’teki müzik: Franz Schubert - Piano Trio in E flat, Op. 100 No.929

2 bölümlük yeni podcast serisi ile karşınızdayım. Başlıktan da anlaşılacağı üzere; bu 2 bölüm boyunca “korku” olgusunu tartışacağım.

Hepimiz korkularımızla mücadele etmeye çalışıyoruz. Peki korku, önüne geçebileceğimiz, engel olabileceğimiz bir hissiyat mı?

Korku, temelde canlıların doğa şartlarında hayatta kalmasını sağlayan bir mekanizma. Fakat evrimsel sürece baktığımızda insanların hissettiği korkular, hayatta kalabilme dürtüsünü tetiklemekten çok daha karmaşık. Toplum yapısına geçtiğimizden beri korkuların yanına bir de farklı endişeler eklemiş olduk.

İlk bölümde, yani bu bölümde korkularımızı biyolojik, evrimsel ve toplumsal perspektiften tartışacağım.

İkinci bölümde ise Antik Yunan filozoflarından Epikür’ün korku üzerine düşüncelerini değerlendirip eleştirel bir yaklaşımla korku olgusunu irdeleyeceğim.

Bölüm Kapağı: James Sant - Courage, Anxiety and Despair; Watching the Battle (1850)

14:30’daki müzik: Mozart - Lacrimosa

23:30’daki müzik: Rachmaninoff - 14 Romances, Op. 34 No. 14

İlk bölümü, “bilge kişi haksızlığa uğramaz” argümanıyla kapatmıştık. Seneca’nın bu argümanı üzerinden sentezlerimi çeşitlendireceğim bu bölüm.

Önce bilgelik yolcuğunda olgunluk ve cesaret olgularına bakacağım. Daha sonra konuyu, bu iki olgudan alıp bilgenin talih ve kadere bakışına taşıyacağım. Tabi paralelde bilgelik ve meta arasındaki ilişkiye ilk bölümden biraz daha farklı bir perspektiften bakmaya da çalışacağım.

Bölümün sonunda da değineceğim iki kısa alt başlık olacak. Biri Seneca’nın da bilgeliği üzerine kurguladığı denge yaklaşımı. Diğeri de bilgelik felsefesinin bile bir türlü kaçamadığı erkek hegemonyası. Bilgelik konusuna olduğu gibi erillik konusuna da eleştirel yaklaşımım olacak.

Bölüm Kapağı: Hendrick Bloemaert - An Old Man Reading (1636)

12:05’teki müzik: Mozart - String Serenade No.13 in G Major

22:35’teki müzik: Erik Satie - Gnossienne No.1

İki bölüm olarak kurguladığım bu seride hayli iddialı bir konuyu tartışacağım. Serinin başlığından da görüldüğü üzere konumuz bilgelik.

Aristoteles, bilgelik yolunda ne yaparsanız yapın, iyi bir insan değilseniz, bilge bir kişi de olamazsınız diyor.

Bilgelik, aslında ulaşılabilecek bir nokta değil. Bilgelik, hayatımızın sonuna kadar devam eden bir yolculuk. Yüksek bir dağa tırmanıp zirveye ulaşabileceğimiz bir şey değil. Bilgeliğin amacı da bir hedefe ulaşmak değil zaten.

Konuyu Seneca’nın bilgelik konusundaki görüşleri üzerinden şekillendireceğim. Seneca, bilgelik konusunda önemli tespitleri olan ama yaşamı itibariyle bu tespitlerle çelişen bir düşünür. Aslında alt metinde tartışacağımız, safi bir bilge var mıdır yok mudur sorusuna en güzel örneklerden biri Seneca.

Bölüm Kapağı: Hendrick Bloemaert - An Old Man Reading (1636)

10:00’daki müzik: Bach - Unaccompanied Cello Suite No. 1 in G Major, BWV 1007 - I. Prélude

20:10’daki müzik: Georges Bizet - Carmen Nocturne

Espresso podcast serisinin üçüncü yani son bölümüyle seriyi noktalıyoruz.

Bu bölümde, espressonun İtalya’daki günlük hayata nasıl entegre olduğunu ve kahve kültürünün İtalyan kültürüyle nasıl iç içe geçtiğini konuşacağız.

Aynı zamanda İtalya’daki kahve alışkanlığını Türkiye’deki kahve alışkanlığıyla karşılaştırma çabam olacak. Türkiye, Türk kahvesi itibariyle bir kahve ülkesi aslında. Fakat espressonun da çok talep görmediği bir ülke. Biraz bunun nedenlerine bakmaya gayret edeceğim.

Bölüm Kapağı: Prag’daki bir kahvecide kendi çektiğim fotoğraf (Kaya Ulusay)

11:36’daki müzik: Mauro Giuliani - Concerto per chitarra e archi, Siciliana