Deze Week

Presentator Joram Kaat gaat deze week in gesprek met psychiater Esther van Fenema en opiniemaker Talitha Muusse. 

Afgelopen dinsdag stond acteur Thijs Römer terecht in de rechtszaal in Assen. Hij wordt verdacht van het online seksueel misbruiken van 3 minderjarige meisjes. Over 2 weken doet de rechter uitspraak, maar eigenlijk is hij al volop schuldig bevonden door het ‘online dorpsplein’ dat in onze tijd is ontstaan, ziet Esther. ‘Deze schaduwzijde wordt onvoldoende belicht’, vindt zij. Maar Talitha vraagt zich af: ‘Helpt zo’n dorpsplein niet ook om onze normen scherper te stellen?’

Talitha heeft haar vakantieplannen omgegooid, toen ook zij de hagelstenen én hitte in Italië op haar tijdlijn voorbij zag komen. De beelden laten volgens haar zien dat we ‘op rampkoers zijn met de planeet.’ En Esther krijgt kortsluiting van het feit dat het nieuws over het noodweer tegelijkertijd wordt uitgezonden met reclamespotjes voor goedkope vakanties.

Ondertussen wil Talitha wel op zoek naar een nieuwe functietitel voor zichzelf en Joram ziet wel iets in ‘lector betekeniseconomie’. Eerder ontmoette hij zo’n lector en raakte hij in een inspirerend gesprek over hoe we klimaatverandering te lijf kunnen gaan. ‘We moeten niet langer in ‘ik’- of ‘zij’-denken blijven hangen, maar we moeten het ‘wij’-denken de boventoon laten voeren.’

Het dreigement van een Iraakse vluchteling en de goedkeuring van de Zweedse autoriteiten om een Bijbel en Thora als protestactie in brand te zetten, zorgde voor woede bij veel mensen. Het valt Jurjen op dat er uit de christelijke hoek weinig tegengeluid komt. ‘Waarom lijkt het daarmee oké te zijn onder christenen?’, vraagt hij zich af.

In de studio verschillen Joram, Cocky en Jurjen van mening over welke stappen gezet mogen worden om het verbranden van boeken te voorkomen. Hoe verstrekkend mag de vrijheid van meningsuiting zijn en welk verbod is houdbaar?

Een gesprek tussen Cocky en een vreemde bleef deze week in haar hoofd rondspoken. Ze legt het verband met de maakbaarheidscultuur wat ze als breder sentiment terug ziet komen. Welke consequenties heeft dit en kan jaloezie ook positieve neveneffecten met zich meebrengen?

Het valt Joram op dat complexe vraagstukken steeds vaker versimpeld verteld worden; als een zwart-wit verhaal waar enkel twee keuzes te maken zijn. ‘Een makkelijk, hapklaar verhaal met een goodguy en een badguy’. Hij ziet dit zowel in de politiek en samenleving gebeuren, als ook in de kerk. Zitten we als mens zo in elkaar? En hoe ontsnap je aan zo’n (versimpelde) dynamiek?

Deze week bespreken politiek junkie Talitha Muusse, politiek duider Tijs van den Brink en presentator Joram Kaat de politieke gebeurtenissen van deze week.

Is de val van het kabinet logisch te verklaren of een slim politiek spel? Waarom voelt het voor de een als politiek cynisme, waar een ander hoopvol is? En aan welke type leiderschap is er behoefte?

In de studio worden de verschillende nieuwsfeiten geduid, nieuwe inzichten en meningen met elkaar gedeeld. Waar de een van mening is dat het vertrek van politieke kopstukken een fantastische kans biedt, heeft de ander een politiek cynische houding. 
Het vertrek van Rutte ontroerde Talitha. ‘Wat er ook gebeurd is aan politieke keuzes, als iemand daar staat dan is het geven van een respectvolle uiting het minste wat je kan doen. Ik heb daar moeite mee als dat niet gebeurd’, zegt ze. ‘Het is toch een politiek debat, geen afscheidsreceptie. […] Er komt eindelijk zuurstof en ruimte in Den Haag’, reageert Tijs.

De forse stijging in het aantal overdoseringen onder jongeren doet Esther van Fenema als psychiater denken aan andere paradoxen die ze in de zorg ziet. ‘Ik merk dat onder jongeren onvrede ontstaat. Jongeren moeten de barricades opgaan, want dat is wat het leven de moeite waard maakt’, vertelt Esther. ‘We verwaarlozen onze jongeren’.

Alle maatregelen die sinds 1 juli in zijn gegaan wekt in eerste instantie aversie bij Cocky op. ‘Ik merkte een onderbuik opstand opborrelen’, vertelt ze. ‘Het laat toch zien dat we begrenzing nodig hebben. Te veel vrijheid leidt tot verwaarlozing’, vindt Esther. 

Joram herkent zich in de aandachtscrisis waar het in de korte documentaire ‘Je aandacht heeft aandacht nodig’ over gaat. Je aandacht verdelen over veel verschillende taken, hoe doe je dat? En hoe compenseren Esther en Cocky de aandacht voor problematiek die zij in hun werk en daarbuiten tegenkomen?

Vandaag schuiven Esther Fenema en Jurjen ten Brinke aan in de studio bij Joram.
Politieagenten in uniform mogen definitief geen hoofddoekjes, kruisjes of keppeltjes meer dragen. Dat heeft minister Dilan Yesilgöz (Justitie en Veiligheid) deze week bekendgemaakt. Esther is een groot voorstander van dit verbod. ‘Neutraliteit is ongelofelijk belangrijk om je veilig te voelen en daarin zijn religieuze symbolen van grote betekenis’. Volgens Jurjen kunnen religieuze uitingen in het publieke debat juist ook voordelen met zich meebrengen. ‘Als deze uitingen minder in het publieke debat mogen, hoe dan? Waar dan wel en waar dan niet?’ En gaat Esther in haar werk als psychiater bewust om met geloofsuitingen?

De bijdrage van SP-Kamerlid Renske Leijten tijdens een debat over de heksenjacht van de AIVD stemt Esther positief. ‘Dat heeft mijn week gemaakt’, vertelt ze. ‘Het principe dat mensen van alles mogen denken en voelen, maar er pas ingegrepen mag worden na daden gaat mij als psychiater aan het hart’. ‘Maar denken is toch de voedingsbodem voor daden?’, vraagt Joram zich af. Naar aanleiding van haar boek ‘Het verlaten individu’, geeft Esther duiding aan het achterliggende sentiment achter het betoog van Leijten.

Als het aan staatssecretaris van Ooijen (Volksgezondheid) ligt, is het over een tijdje niet meer mogelijk om een biertje in de sportkantine te drinken of speciaalbier in de supermarkt te kopen. Na het lekken van deze voorstellen, struikelen mensen daar massaal over. In hoeverre is dit betutteling of moet er gezien de normalisering van drank geconcludeerd worden dat we de verantwoordelijkheid daarin niet zelf aankunnen? “We zijn heel verslavingsgevoelig, moeten we niet kijken naar het bredere plaatje?”

Het geklapte Landbouw akkoord verbaasde Tijs van den Brink niets. ‘Ik heb nooit in het landbouwakkoord gelooft’, vertelt hij. ‘Hoe ga je de boeren perspectief bieden in een vrije markt?’ 
Cocky wordt moedeloos van het nieuws. ‘Mijn steun voor de boeren is uitgeblust’, vertelt ze. 
Welk heet hangijzer zit door deze discussie verweven? En welke rol speelt de kwestie van vertrouwen hierin?

Ondanks de leegloop waar veel kerken mee te maken hebben, heeft een kerk in Enschede met zo’n 235 leden zelf besloten de deuren te sluiten. Deze keuze raakt Jurjen. 
Welke duiding weet Tijs hieraan te geven uit de gesprekken die hij heeft gevoerd in het programma ‘Adieu God’? Hij begrijpt de redenen die kerkverlaters geven wel. “Het is helemaal niet moeilijk om van je geloof te vallen in deze tijd en cultuur. Althans, ik hoef daar niet veel moeite voor te doen”.

Sinds vorige week mogen jongens een korte broek aan naar het reformatorische Van Lodenstein College, maar een openbare school in Heerlen overweegt nieuwe kledingvoorschriften. Eerder deze week stuurde de school een nieuwsbrief, waarin werd benadrukt dat de leerlingen géén blote buik of diep decolleté mogen tonen.
‘Een autonome stap’, noemt Cocky de keuze van de Limburgse school. In hoeverre is men zich bewust van wat je communiceert door kleding? En moet daar verantwoordelijkheid in genomen worden?

Spreker Jan Pool roept christenen op om een andere houding aan te nemen ten opzichte van de veelbesproken cancelculture. Een ‘wake-up call’ noemt Cocky de video. 
Jurjen ziet de verontwaardiging over het coalitieakkoord in Flevoland tussen de ChristenUnie en andere partijen als concreet voorbeeld van de cancelculture onder christenen. ‘Waarom zou je cancellen op grond van wat er in de landelijke politiek wordt geroepen? Ik begrijp dat niet.’

VVD-raadslid Marike Abrahamse heeft deze week een voorstel ingediend om deze wet af te schaffen, omdat zij van mening zijn dat de wet niet meer van deze tijd is. Een verbod op luidruchtige evenementen op zondag tot 13.00 en niet binnen een straal van 200 meter bij een kerk is volgens Abrahamse niet meer van deze tijd. 
In de studio is de een van mening dat het afschaffen van deze wet getuigt van weinig historisch besef, waar de ander deze afschaffing ziet als een oproep tot fatsoen.

Uit onderzoek door het Trimbos Instituut blijkt dat studenten overspoeld worden door vele verantwoordelijkheden en hoge verwachtingen, met veel stress tot gevolg. In hoeverre heeft deze stress met eigen grenzen stellen, FOMO en een prikkelverslaving te maken? Volgens Cocky wordt stress verkeerd geframed en geeft ze tips in hoe stress juist op een positieve manier ingezet kan worden.

Het ontgaat Jurjen, Talitha en Cocky deze week niet aan de veelbesproken stichting Heart Cry. Wat merkt Cocky in haar werk van het wantrouwen richting de psychologie en hulpverleners? En in hoeverre is deze stichting een terechte tegenreactie op de gang van zaken in kerken?

Net zoals Amerika na onthullingen door inlichtingenfunctionarissen ervan in de ban is, volgt Talitha de ontwikkelingen rondom het bestaan van buitenaards leven op de voet. Gaan we een tijd tegemoet waarin levensvragen beantwoord worden? En hoe verenigd zich dat met religie? 

Nu Rutte wederom de dans is ontsprongen met de motie van wantrouwen, vraagt Jurjen zich af of zulke (van origine) krachtige middelen de kracht hebben verloren. Hij is van mening dat sinds het aantreden van Rutte de moties van wantrouwen te pas en on te pas zijn gebruikt. Dat ziet Talitha anders: ‘Wij vangen de brokken van Rutte op’.

Deze week schuiven Tijs van den Brink en Esther van Fenema aan bij Jurjen in de studio. 

Naar aanleiding van de open brief van Tweede kamer voorzitter Vera Bergkamp aan Elon Musk over online bedreigingen richting Nederlandse politici, vraagt Esther zich af of we de vorm van ‘vrijheid van meningsuiting’ moeten herdefiniëren in de huidige digitale tijd. 
Welke prijs betalen we voor de vrijheid van meningsuiting? En schieten we voorbij aan de analyse van het concept ‘vrijheid’?

Afgelopen zondag liet een Rotterdammer zich dopen met water wat uit een waterkanon is gekomen tijdens het klimaatprotest van vorig weekend. 
‘De kerk is de plek om over God te praten, niet om politieke uitspraken te doen’, vindt Tijs. ‘Het woord van God is politiek neutraal toch?’, reageert Esther.
Hoe ver kunnen kerk en politiek (nog) samengaan? Is de kerk nog te scheiden van actuele/politieke onderwerpen? En welke keus zou Jurjen als voorganger hierin maken?

De Pinksterconferentie was dit jaar drukbezocht en op zondag zelfs uitverkocht. ‘Wat heeft de samenleving aan zo’n festival?’, vraagt Esther zich af. En in hoeverre is dit hetzelfde fenomeen als Extinction Rebellion? 

Theoloog en predikant Tim Keller was de grootste theologische inspirator van Jurjen. Welke lessen zijn hem het meest bijgebleven? En hoe wist hij ondanks zijn beperkte charisma veel mensen wereldwijd te inspireren?

In de afgelopen week zag Cocky diverse gebeurtenissen waar sprake was van machtsmisbruik. ‘Weten we nog hoe we op een normale manier met macht om moeten gaan?’, vraagt ze zich af. Is er verwarring ontstaan over het begrip machtsmisbruik? En in hoeverre is macht een afgod geworden?

Met het Pinksterweekend voor de deur en de EO Jongerendag om de hoek, vraagt Joram zich af in hoeverre oog voor anderen hebben die zich om diverse redenen niet welkom voelen. In hoeverre zijn we ons daarvan bewust? En moeten drempels worden verlaagd of juist niet? In de studio is daar de mening over verdeeld.