Με αφορμή το βιβλίο των Αλέξη Αλέκου και Σπύρου Σακελλαρόπουλου «Ιστορία του Κομμουνιστικού Κόμματος Κύπρου 1923-1944 (εκδ. Τόπος) συζητούμε με τον Σπύρο Σακελλαρόπουλο τα μεγάλα ζητήματα που ανοίγουν σε σχέση με τη γένεση της και τη εξέλιξη της Κυπριακής κομμουνιστικής αριστεράς. Συμπληρώνονται εκατό χρόνια από την εμφάνιση των πρωτοπόρων κομμουνιστών, κατά την ύστερη περίοδο της βρετανικής αποικιοκρατίας στην Κύπρο, όπου γεννιέται ένα καινούριο ενδιαφέρον για την ιστορία και τις παρακαταθήκες του κομμουνισμού στη χώρα μας.

Εξετάζουμε λοιπόν τους παράγοντες που γέννησαν και επέτρεψαν στην Αριστερά να ριζώσει και να αγκαλιάσει τις μάζες των εργαζομένων, αλλά και θέσεις, τις αντιφάσεις, τις μεταπτώσεις και τα διλήμματα για την αντιαποικιακή στρατηγική και στοχους (ανεξάρτητη σε μια σοσιαλιστική ομοσπονδία, αυτοκυβερνηση, Ένωση κτλ), σχέσεων με ΤΚς, το χαρακτήρα του κομματος και τη μετεξέλιξη του ΚΚΚ στο ΑΚΕΛ που εξηγεί και πολλά ζητήματα για το κόμμα σήμερα.

Ποιες οι παρακαταθήκες και οι προκλήσεις μας μετά το τέλος της πανδημίας; Η ανακοίνωση του ΠΟΥ ότι τέλειωσε η πανδημία μας δίνει τη αφορμή να αναστοχαστούμε στη βάση σχετικής έρευνας που διενεργήσαμε στη Κύπρο τα δυο αυτά χρόνια με τίτλο:

«Πολιτότητα εν κινήσει, καθεστώτα εξαίρεσης και (μη)συνοριακά καθεστώτα στη μεταπανδημικη Κύπρο (Mobile Citizenship, States of Exception and (non)Border Regimes in post- COVID-19 Cyprus).

Συζητούμε σήμερα λοιπόν τι άφησε στη Κύπρο και τον κόσμο η πανδημία: Πέραν των ζωών πολλών ανθρώπων, η πανδημία άφησε και τη στίγμα της στη δημοκρατία και κράτος πρόνοιας, διεύρυνση των ανισοτήτων και διακρίσεων και πολώσεων, και τη διακυβέρνηση του πλανήτη.

Είχαμε πολλαπλασιασμό των καθεστώτων εξαίρεσης με την αναστολή δημοκρατικων δικαιωμάτων κι ελευθεριών μέσα απο μέτρα έκτακτης αναγκης, οι προκλήσεις μπροστά μας- δικαιώματα, πολιτική, τις σχέσεις ανάμεσα στις δυο κοινότητες και τη υπονόμευση των προοπτικών επανένωσης. την ελεύθερη διακίνηση και το ξενόφοβο τρόπο διαχείρησης της μετανάστευσης και ασύλου με πρωτοφανή μέτρα.

Ωστόσο, στον αντίποδα αυτών ως αποτέλεσμα αυτής της δύσκολης κατάστασης αναδύθηκαν σημαντικές μορφες αντίστασης κι αλληλεγγύης από τα κάτω, κόντρα στον αυταρχισμό, τον ρατσισμό και τους λογής σκοταδισμούς και αποκλεισμούς που εμφανίστηκε. Επιχειρούμε ακροθιγώς να εντάξουμε το τοπικό στον παγκόσμιο πλαίσιο.

Στις Διαδράσεις σήμερα συζητούμε με τον ιστορικό Αντώνη Χατζηκυριακου το εξαιρετικό του έργο «Χερσαίο Νησί» (εκδ. Ψηφίδες, 2023).

Η Κύπρος ως «χερσαίο νησί» εντάσσεται λοιπόν στον οθωμανικό κόσμο μέσα από μια κοινή μεσογειακή διεργασία με έμφαση στην τοπικό στοιχείο όπου οι ταραχώδεις διεργασίες των πρώτων δεκαετιών του 19ου αιώνα αποτελούν κομμάτι της εποχής των επαναστάσεων.

Το γεωγραφικό και πολιτικο-οικονομικό πλαίσιο στην ανατολική Μεσόγειο δημιουργεί αυτό που ο ιστορικός Χατζηκυριάκου καταδεικνύει πειστικά ότι ιστορικά ένα νησί όπως η Κύπρος δεν είναι απλώς ένα κομμάτι γης που περιβάλλεται στο σύνολό του από το υδάτινο στοιχείο.

Ενώ συχνά λέγεται ότι είμαστε «αιχμάλωτοι της γεωγραφίας», τίποτε δεν είναι ποτέ στατικό, καθώς η γεωγραφία αλλάζει με την πάροδο του χρόνου.

Η Κύπρος είχε ιδιαίτερη γεωστρατηγική σημασία, αλλά αυτό δεν ισχύει καθ' όλη τη διάρκεια της ιστορίας της, καθώς το ιστορικό πλαίσιο αλλάζει τη σημασία του τόπου.

«Η ανάδυση αυταρχικών καθεστώτων εξαίρεσης και των αντιστάσεων που προμηνύει προοπτικές για νέες πολιτότητες μετά την πανδημία στην Ευρώπη και τη Κύπρο».

Συζητούμε με τον καθηγητή Βασίλη Τσιάνο, πρόεδρο του Συμβουλίου για τη Μετανάστευση στη Γερμανία που είναι το ακαδημαϊκό σώμα που συμβουλεύει τη Γερμανική Κυβέρνηση συζητήσαμε το ζήτημα της μετανάστευσης και της προσφυγιάς στη Κύπρο και Ευρώπη σήμερα.

Βρίσκεται στη Κύπρος με αφορμή το συνέδριο που παρουσιάζει τα ευρήματα της έρευνας για απόπειρες περιορισμού της κινητικότητας και εμβάθυνσης της ντε φάκτο διχοτόμησης της χώρας, των αυταρχικών καθεστώτων εξαίρεσης και ρατσισμού αλλά και εκφάνσεων αντίστασης και αλληλεγγύης (έρευνα Πανεπιστημίου Λευκωσίας με το London School of Economics and Political Science με χρηματοδότηση από το Hellenic Centre & Ίδρυμα Λεβέντη).

Συζητούμε την κατάσταση σε σχέση με την μετανάστευση, την προσφυγιά στην Ευρώπη και τη Κύπρο μετά την πανδημική κρίση και τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Τι επιλογές συνεργασίας υπάρχουν μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων στον τομέα της ενέργειας; Μήπως θα έπρεπε αντί να συζητάμε για το ενεργειακό υπό το πρίσμα του κυπριακού, να κάναμε το αντίθετο, να μιλάμε για το κυπριακό με όρους οικολογίας;

Ακούστε τον καθηγητή Μιχάλη Χατζημιχαήλ όπου συζητούμε το βιβλίο του «Bob Marley and Media, Representation and Audiences/ Bob Marley και ΜΜΕ, Αναπαράσταση και Κοινό» ROWMAN & LITTLEFIELD» με την ευκαιρία της παρουσίασης του αύριο, 23/3/ 2023 στις 6,00μμ στην αίθουσα UNESCO Building, University of Nicosia, ακολουθούμενη με cocktail.

O συγγραφέας πέραν από γνωστός καλλιτέχνης-δημιουργός (aka Haji Mike), στη κορύφωση της ακαδημαϊκής του καριέρας και παρουσιάζει ένα έργο ζωής όπου συνδέει την επιστημονική του γνώση στις Πολιτιστικές Σπουδές με τη αγάπη του για τη μουσική, και ειδικά με την reggae στο βιβλίο τoΠαρά τον απεριόριστο θαυμασμό του, αποφεύγει να την αγιοποίηση ή θεοποίηση του Marley αλλά και την υποβίβαση σε εμπορικό προϊόν προς μεταθανάτια εμπορική εκμετάλλευση.

Συζητούμε τον Μάρλεϊ, όπως τον αρθρώνει ο καθηγητής που βλέπει τον ρόλο του καλλιτέχνη, ως μεγάλο τροβαδούρο «οργανικό διανοούμενο» όπου από τις αρχές της δεκαετίας του 1970, «η λυρική του δύναμη δεν μειώθηκε ποτέ.» Θέματα που συζητούμε είναι η μουσική παραγωγή, το περιεχόμενο, η ανισότητα, ο ρατσισμός, η αποικιοκρατία κι ο ιμπεριαλισμός, αλλά και οι αγώνες και η επανάσταση των αδικημένων.

Με αφορμή τη ρατσιστική επίθεση που δέχτηκε την προηγούμενη εβδομάδα μαύρος μαθητής σε σχολείο στη Λάρνακα, συζητάμε για τη ρητορική και τα εγκλήματα μίσους με τον Δρα Ανδρέα Χατζηγεωργίου, Δικηγόρου, Μέλος της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου. 

Έρευνες κατέδειξαν ότι η ρητορική μίσους συνδέεται με άσκηση πραγματικής σωματικής βίας.

 Η ρητορική μίσους που επισυμβάνει στα ΜΚΔ αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι μιας ευρύτερης διαδικασίας θυματοποίησης, η οποία ξεκινά από τα ΜΚΔ και μεταφέρεται στον φυσικό κόσμο. 

Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι κάνουμε, είτε προληπτικά είτε πυροσβεστικά, για να αντιμετωπίσουμε τη ρητορική και τα εγκλήματα μίσους; Υπάρχει νομική κάλυψη; Υπάρχει θεσμική αντιμετώπιση;

Σε αυτή την εκπομπή, συζητάμε με τον Δρα Ανδρέα Τόφα για το νέο του βιβλίο, "Άνθρωπος και Ηθική: Έννοιες και ζητήματα στη σχέση μεταξύ νοσηλευτικής και φροντίδας" (Εκδόσεις Παπαζήση).

Στις Διαδράσεις σήμερα συζητούμε με τον ιστορικό και καθηγητή Άριστο Κάτση «Το καθήκον της μνήμης, της δημόσιας ιστορίας και πως αυτό ορίζει τον παρόν και μέλλον: Αποκαθήλωση του Γρίβα;»

 Σε όλον κόσμο τίθεται επί τάπητος η αποκαθήλωση των αγαλμάτων που υμνούν αποικισμό, την καταπίεση, τον ρατσισμό και την ακροδεξιά ως συμβολικούς πολέμους συλλογικής μνήμης.

 Βλέπουμε μαζικές κινητοποιήσεις για αποκαθήλωση την Αμερική (αγάλματα του των Νοτίων) μέχρι την Νότιο Αφρική (Βρετανοί αποικιστές κι ηγέτες του απαρτχάιντ) τη Βρετανία (αποικιστές, Τσώρτσιλ, Θάτσερ) μέχρι την Ισπανία (αποκαθήλωση του Φράγκο). 

Πότε θα τεθεί με καθαρούς όρους η ανάγκη για αποκαθήλωση ενός εγκληματία που τον βάφτισαν «ήρωα», κι αναφερόμαστε στον Γρίβα, όπως τίθεται σε τόσες άλλες χώρες για τους διάφορους ακροδεξιούς σφαγείς; 

Κι όμως, παρατηρείται έντονη αντιπαράθεση και πόλωσης καθώς υπάρχουν κινήσεις προς την αντίθετη κατεύθυνση με αναθεωρητές της ιστορίας με απολογητές της αποικιοκρατίας, του Ναζισμού και Φασισμού, και της χούντας στην Ελλάδα. 

Το 2022 η Κυπριακή Βουλή εγκρίνει ποσό  μουσείο Γρίβα, γεγονός που ωθεί τον ιατρικό Κάτση στη έκδοση του βιβλίου του «Διάλογοι για τον Γρίβα»: Εκεί αναδημοσιεύει ενδιαφέρουσες δημόσιες συζητήσεις από το 1975-1999. Μπορούμε άραγε να απελευθερωθούμε από τους πολέμους της μνήμης και τα φαντάσματα του παρελθόντος και να μάθουμε από την ιστορία κοιτάζοντας με ελπίδα στο μέλλον;