ĐỌC BÁO cùng Tada

Thế giới âm thanh được xếp vào loại tiếng ồn thật ra đầu màu sắc chứ không chỉ có tiếng ồn trắng (White noise). Bạn có biết đến các màu sắc khác của tiếng ồn. Bài viết của tác giả Lê My trên tờ Tuổi trẻ cuối tuần 1.9.2024

Công nghiệp văn hóa - cụm từ thời thượng hiện nay thường được dùng để bàn thảo như một cụm từ khóa cho việc chấn hưng văn hóa nước nhà. Nhưng thường thì cái gì được dấy lên thành làn sóng cũng gợi ra nhiều suy tư, bên cạnh những lộ trình thênh thang được thiết kế trong sách lược văn hóa.

 Xét cho cùng, công nghiệp văn hóa phải làm được một điều cốt lõi: khiến công chúng hạnh phúc vì được thưởng thức sản phẩm văn hóa một cách bình thường và liên tục, thay vì trông chờ những lễ hội hay những sự kiện kỷ niệm năm chẵn. 

Bài viết của tác giả Nguyễn Trương Quý trên tờ Tuổi trẻ cuối tuần số tháng 8 

Văn hóa: Bảo tồn "di sản văn hóa phi vật thể": "Mỗi chúng ta là một kho lưu trữ”.

Trích bài viết của tác giả Helena Miton (Tạp chí AEON) với phần chuyển dịch của Đăng Khoa đăng trên tờ Tuổi trẻ cuối tuần số tháng 8-2024

Bài viết của tác giả Trần Công Khanh trên tờ Tuổi trẻ cuối tuần tháng 8-2024 bàn luận về lịch sử của trứng trong ẩm thực, đồng thời là những cảm xúc khi nhắc đến “trứng” trong nhiều bối cảnh khác nhau

Bạn đã bao giờ thử thách bản thân mình cùng những hành động thiết thực, ý nghĩa vì môi trường, và đồng thời cũng xây dựng một lối sống xanh cho mình và truyền cảm hứng cho những người xung quanh. Bài viết chia sẻ về trải nghiệm của tác giả Hồng Vân đăng trên tờ Tuổi trẻ cuối tuần số tháng 8.2024 là câu chuyện về việc tác giả được truyền cảm hứng, thử áp dụng theo và cũng có cho mình nhiều suy ngẫm. 

Chỉ cần dán vào lòng bàn chân là các chất độc trong cơ thể được hút ra ngoài, từ đó có tác dụng chữa bệnh”. Những miếng dán thải độc trên thị trường với nhiều nhãn hiệu khác nhau được quảng cáo như thế.

Bài viết của tác giả Phạm Hằng sẽ đi tìm câu trả lời cho những video detox mà chúng ta hay xem trên tik tok. Bài viết cũng phân tích rõ hơn để có cái nhìn đúng về thải độc, detox và có một cách detox tự nhiên hiệu quả ra sao. 

Bài viết trên tờ Tuổi trẻ cuối tuần số 24/8/2024

"Nó cay chảy nước mắt luôn, nhưng cũng gây nghiện đến mức tôi đã ăn hết cả tô." Câu nói của một YouTuber khi vật lộn với gói mì Buldak siêu cay nghe vừa buồn cười vừa thật, vì hình như ai cũng từng có một lần "tự hành xác" với đồ cay như vậy.

Trong tập này, Tada đọc bài "Ăn cay và xứ sở" trên Tuổi Trẻ Cuối Tuần, một bài viết lý giải cái sự thật tưởng hiển nhiên mà hóa ra rất khó chứng minh: vì sao xứ càng nóng lại càng chuộng đồ cay?

Có giả thuyết bảo gia vị cay giúp kháng khuẩn, giữ thức ăn lâu hỏng. Có giả thuyết nói ăn cay để toát mồ hôi cho mát người. Nhưng rồi một nghiên cứu khảo sát hơn ba mươi ngàn công thức nấu ăn lại thừa nhận: chỉ riêng nhiệt độ thôi thì không đủ để giải thích. Cái ngon của bài nằm ở chỗ nó không vội kết luận, mà mở ra một câu chuyện lớn hơn về cách món cay vượt biên giới, từ tương ớt Gochujang theo phim Hàn đi khắp thế giới, đến trào lưu "swicy" vừa ngọt vừa cay đang phủ kín kệ hàng từ Coca-Cola tới Starbucks.

Hóa ra chuyện ăn cay không còn là khẩu vị của riêng một vùng đất, mà đã thành một thứ ngôn ngữ toàn cầu của người trẻ. Vậy điều gì khiến cả một thế hệ sẵn sàng vừa xuýt xoa vừa quay video khoe mình ăn cay? Cùng nghe nhé.

📌 Theo dõi thêm tại:
🔗 Website: http://tadale.com
🎙 Podcast: http://tadale.transistor.fm
📷 Instagram: @thangmania

Bài báo của tác giả Dương Kim Thoa trên tờ Tuổi trẻ cuối tuần tháng 6.2024 

Việc kiểm chứng thông tin (fact-checking) từ một công việc mang tính "bếp núc" ở tòa soạn đã trở thành một phần quan trọng của báo chí hiện đại, khi tin giả (fake news) tràn lan và ngày càng được trí tuệ nhân tạo (AI) hà hơi tiếp sức.

Yvonne Rolzhausen, trưởng phòng nghiên cứu tạp chí The Atlantic, từng nói về nhiệm vụ của fact-checker (người kiểm chứng thông tin) của họ lẫn các tờ báo khác của Mỹ từ rất lâu: xác minh mọi thông tin được đăng trong một bài báo. 

"Chúng tôi dò từng chữ, từng dòng một, cố gắng đảm bảo (…) mọi sự thật đều đúng. Chúng tôi lần lại từng bước đi của các tác giả, đọc những cuốn sách và báo cáo họ đã đọc (và thường là những cái họ không đọc), nói chuyện với những người họ đã nói chuyện, xem những bộ phim họ đề cập, thử nghiệm các công thức họ đã sử dụng và dùng mọi nguồn lực có thể để xác nhận mọi thứ từ chi tiết cơ bản nhất đến lập luận toàn diện nhất" - ông viết trong một bài báo hồi tháng 8-2007.

Càng về sau, fact-checker càng phải chú ý tới một thứ nguy hiểm hơn: tin giả, thứ xuất hiện cùng với mọi sự kiện lớn trên thế giới - từ những cuộc bầu cử gây chia rẽ, trong đại dịch COVID-19 cho tới cuộc xung đột giữa Israel và Hamas ở Gaza.

Muôn hình vạn trạng

Một ngày cuối tháng 5, Pallavi Mishra biết đã đến lúc phải "vào việc", khi trên mạng lan truyền đoạn video với hình ảnh nhà lãnh đạo đảng đối lập Rahul Gandhi của Ấn Độ phát biểu một câu khiến người xem "đứng hình": "Hãy để tôi nói cho quý vị biết sự thật ngay từ đầu: ngày 4-6-2024 ông Narendra Modi sẽ vẫn là thủ tướng Ấn Độ".

Sau khi đã yên vị trong văn phòng làm việc của công ty kiểm chứng tin tức Vishvas News (Noida, bang Uttar Pradesh), Mishra ngồi phân tích lại đoạn video trên laptop. Là chuyên gia kiểm chứng tin tức kỳ cựu, Mishra nghe là biết video đó là giả, song nhiệm vụ của cô là phải tìm ra bằng chứng để gắn nhãn tin giả cho nó. 

Bằng thủ thuật tìm kiếm hình ảnh đảo ngược một hình chụp màn hình của ông Gandhi trong đoạn video giả, Mishra mau chóng tìm ra đoạn video gốc bài phát biểu của Gandhi. Trong đó, nhà lãnh đạo đảng đối lập này đã nói một câu hoàn toàn ngược lại: "Vào ngày 4-6-2024, ông Narendra Modi sẽ không còn là thủ tướng của Ấn Độ nữa".

Bằng cách cắt đi một từ, đoạn clip giả đã cố ý tạo ra ấn tượng là ông Gandhi và Đảng Quốc đại của ông đã thừa nhận thất bại. 

Với một cuộc bầu cử kéo dài bảy giai đoạn bắt đầu từ ngày 19-4, các chuyên viên kiểm chứng tin tức như Mishra phải luôn tay luôn chân để góp sức vào công cuộc ngăn chặn tin giả hòng thao túng, can thiệp vào cuộc bầu cử với gần 969 triệu cử tri hợp lệ, The Straits Times bình luận khi kể câu chuyện của cô.

Những người chuyên kiểm chứng tin giả như chị Pallavi Mishra (ảnh) luôn bận rộn tối ngày với việc kiểm chứng và phanh phui những tin tức giả lan tràn trên mạng Internet mỗi ngày. Ảnh: Straits Times

Theo trang Reporters' Lab, số trang web kiểm chứng tin tức đã tăng ồ ạt trong gần hai thập niên qua: từ chỉ 11 trang năm 2008 vọt lên 424 trang năm 2022. Đơn cử như Africa Check, tổ chức kiểm chứng tin giả đầu tiên ra đời tại châu Phi, đã "phình to" quy mô từ một nhóm chỉ hai người vào năm 2012 lên 40 người với các văn phòng đặt tại bốn quốc gia như hiện nay.

Điều tương tự cũng đã thấy ở Maldita, một công ty khởi đầu chỉ là một tài khoản Twitter do hai nhà báo truyền hình vận hành, nay đã có một đội ngũ nhân sự hơn 50 người. 

Dù ở một số khu vực, các dịch vụ kiểm chứng tin tức cũng đã và đang có xu hướng thu hẹp bớt nhưng ở những nơi khác như châu Phi, Trung Đông và châu Á, ngành này vẫn đang tăng trưởng tốt.

Nhọc nhằn nghề fact-checker

Trong thông tin tuyển phóng viên kiểm chứng tin tức làm việc tại văn phòng ở Lagos, Nigeria và tại Thái Lan hồi cuối năm ngoái, Hãng tin AFP cho biết họ cần "một nhà báo năng động có thể dễ dàng tìm ra cách xử trí với những tin tức giả, tin sai sự thật", cũng như thể hiện năng lực chuyên môn trong việc sử dụng các kỹ thuật kiểm chứng số và có hiểu biết kỹ lưỡng về các nền tảng mạng xã hội lớn như Facebook, Twitter, TikTok, YouTube và các ứng dụng chat mã hóa khác.

Vị trí này cũng cần có kỹ năng viết và biên tập tốt, kỹ năng giao tiếp tốt, gồm cả nói và viết, có khả năng làm việc trong một tòa soạn đa phương tiện với nhịp độ nhanh và đáp ứng được những thời hạn nộp bài khắc nghiệt. Ứng viên cũng được yêu cầu luôn cập nhật các xu hướng công nghệ mới, trong đó AI là một vấn đề chủ chốt.

Đó là yêu cầu về mặt lý thuyết, còn nếu muốn biết công việc thực tế của một chuyên viên kiểm chứng tin tức là như thế nào, hãy đọc những chia sẻ trên tạp chí Columbia Journalism Review của Peter Canby, nhân viên kỳ cựu thuộc bộ phận kiểm chứng tin tức của tạp chí The New Yorker từ năm 1978.

Từng trải qua tới ba đời tổng biên tập khác nhau, Canby đã chứng kiến đội ngũ của mình tăng gấp đôi nhân sự, nhiều thay đổi về cường độ cũng như đòi hỏi trong công việc để phù hợp với sự phát triển như vũ bão của công nghệ. "Chúng tôi không thể xoay xỏa nổi với các tin tức phải xử lý trong khung thời gian của mình nếu không có Internet" - ông chia sẻ.

Canby cho biết hiện tại có ít nhất một nửa trong số các thành viên của bộ phận kiểm chứng tin tức có thể nói được một ngôn ngữ thứ hai, trong đó có một người nói được tiếng Nga và một người thành thạo tiếng Ả Rập. 

Cũng theo ông, sự phức tạp của công việc không chỉ dừng ở chuyện xác minh tên và ngày tháng, minh định rạch ròi thông tin nào đúng hay sai; các fact-checker của The New Yorker phải tự suy nghĩ và đưa ra những đánh giá mang tính biên tập phức tạp hơn. 

Nhiều người vẫn nghĩ thế giới được chia thành thực tế (fact) và quan điểm (opinion) và những người kiểm chứng thông tin chỉ làm việc với các fact. Cái khó là phải đối phó với "những quan điểm dựa trên thực tế".

Đối với mỗi câu chuyện sẽ được xuất bản trên báo nhà, đội ngũ nhân viên của Canby sẽ cố gắng nói chuyện được với mọi nhân vật được đề cập trong bài, ngay cả khi lời nói của họ không được trích dẫn. Nguyên tắc này được áp dụng cả với những nội dung được thể hiện dưới dạng hồi ký.

Fact-checker tạo điều kiện để các nhân vật có thể chỉnh sửa những sai sót nhưng sẽ không viết lại cuộc phỏng vấn. Và không phải lúc nào họ cũng được chào đón khi đi tìm sự thật.

Canby kể lại tình huống đáng nhớ khi kiểm chứng thông tin cho phóng sự năm 2017 của tác giả Luke Mogelson về đội đặc nhiệm phản ứng nhanh (SWAT) gồm những người Iraq đã phải chịu sự thống khổ dưới bàn tay của những kẻ khủng bố và nỗ lực của họ để chiếm lại Mosul. 

Một nhân viên của Canby đã hợp tác với một fact-checker tự do để gọi điện cho tất cả 42 người được đề cập trong bài báo dài 17.000 chữ. "Cả [42 người] đều có điện thoại di động nhưng khi các fact-checker của chúng tôi gọi đến, họ đều nói: "Xin lỗi, chúng tôi đang chiến đấu. Anh có thể gọi lại sau không?"" - Canby thuật lại.

Một nhiệm vụ vào loại vất vả nhất của nhóm Canby: hai fact-checker phải kiểm chứng nội dung bản thảo bài viết 30.000 từ của Lawrence Wright về giáo phái Scientology, một tổ chức tai tiếng với vô số các vụ kiện tụng. Một người đã bỏ ra sáu tháng để làm việc đó, khi phải soạn 938 câu hỏi vì Scientology cho biết họ sẽ chỉ trả lời qua email chứ không gặp trực tiếp.

Theo Claim Review - cơ sở dữ liệu fact check do Google vận hành, tính tới tháng 9-2023 các tổ chức kiểm chứng tin tức trên toàn thế giớ đã xác minh gần 300.000 thông tin giả - thật trên mạng.

Dù thực sự ấn tượng, con số này vẫn còn quá bé nhỏ so với quy mô của vấn đề, nhất là khi tin giả trở thành vấn đề càng mệt mỏi hơn nữa vì có thêm sự thao túng c...

Bài viết của tác giả Vũ Thế Thành trên tờ Tuổi trẻ cuối tuần 18.8 đưa ra các thông tin nhiều chiều và chính xác về việc Cảnh báo quá mức về Cá “ngậm” thuỷ sản.

Các thông tin thêm có thể truy cập 

http://news.umich.edu

http://www.fda.gov 

Chuyên đề trên tờ Tuổi trẻ cuối tuần  ngày 18.8.2024 và câu chuyện về giấc ngủ. Tổng hợp các bài viết: 

Thế giới ngày càng thiếu ngủ (Phan Bảo) - Phát hiện mới về “Giấc ngủ 8 giờ” (Phạm Hằng) - Ta mệt ta tìm nơi để ngủ (Ngọc Đông)