Gezegenimizden Haberler’in yedinci bölümünde, Ceyla Okdelen, adada konuk olan leyleklerin hikayesini anlatır.

Bilge Cihan Hayâtî Tınılar programının kırkıncı bölümünde savaş sonrası dönemin en seçkin ve en sevilen opera sanatçılarından biri olan Anneliese Rothenberger’e (1926–2010) ve onun Konstanze rolüyle kariyerinin zirve noktalarından birine ulaştığı Mozart’ın Saraydan Kız Kaçırma operasına yer veriyor.

https://open.spotify.com/track/1zPSU4a79K0LiXHm4eebbR?si=c1QcRAo7SiO2GoFyYx3Qyw&utm_source=whatsapp&context=spotify%3Aalbum%3A5Lnr5SAK4VX5Ny50Gt9OXG

https://open.spotify.com/track/1l6UzsmQlaGEj0V2BBMRDS?si=ZVhzsJV3RVC9OHjheAoiQA&utm_source=whatsapp&context=spotify%3Aalbum%3A5Lnr5SAK4VX5Ny50Gt9OXG

https://open.spotify.com/track/0pBRY6ZT7McZUAtWGat7Tb?si=IVY-lTqETcC47Hp1O8zLyg&utm_source=whatsapp&context=spotify%3Aalbum%3A5Lnr5SAK4VX5Ny50Gt9OXG

https://open.spotify.com/track/3eRPgs73VfMzFcqWF3P9S4?si=xgvEfB0_QVKXoTOir5Y6cw&utm_source=whatsapp&context=spotify%3Aalbum%3A5Lnr5SAK4VX5Ny50Gt9OXG

https://open.spotify.com/track/6jRGkf9aYhaUuQOwUKcRIU?si=G3COPUzfR7mYc6VU8yeWpg&utm_source=whatsapp&context=spotify%3Aalbum%3A5Lnr5SAK4VX5Ny50Gt9OXG

https://open.spotify.com/track/5FM1C2BTzTT2aqBwYUUiPK?si=IabDyPCgR5GDwJ5D6UZwGQ&utm_source=whatsapp&context=spotify%3Aalbum%3A5Lnr5SAK4VX5Ny50Gt9OXG

https://open.spotify.com/track/05iwhdBfuzV5dkIpZPUvJ4?si=yVRC7luEQf2sYd-kr5U37A&utm_source=whatsapp&context=spotify%3Aalbum%3A5Lnr5SAK4VX5Ny50Gt9OXG 

Kaynakça:

Anneliese Rothenberger, Melodie meines Lebens, Lichtenberg Verlag, 1972

İrkin Aktüze, Müziği Okumak, Cilt IV, Pan Yayıncılık, 2003

https://www.thurgauerzeitung.ch/ostschweiz/frauenfeld/ein-erbe-fuer-tier-und-kind-ld.799534

https://www.tagblatt.ch/ostschweiz/kreuzlingen/die-malerin-anneliese-rothenberger-ld.859831

https://opera-guide.ch/operas/die+entfuhrung+aus+dem+serail/libretto/de/

https://www.buehne-magazin.com/news/die-entfuehrung-aus-dem-serail-von-wolfgang-a-mozart

https://musicwebinternational.com/2023/03/mozarts-die-entfuhrung-aus-dem-serail/

https://blog.oper-frankfurt.de/blog/die-entfuehrung-aus-dem-serail

https://www.deutschlandfunkkultur.de/die-entfuehrung-aus-dem-serail-von-mozart-zu-schoen-fuer-100.html

https://www.br-klassik.de/themen/klassik-entdecken/mozart-oper-die-entfuehrung-aus-dem-serail-urauffuehrung-1782-100.html

https://www.worldradiohistory.com/Archive-All-Audio/Archive-High-Fidelity/60s/High-Fidelity-1966-05.pdf#search=%22john%20s%20wilson%22

https://mozarteum.at/en/digital-mozart-edition#dmeletters-documents

https://dme.mozarteum.at/DME/briefe/letter.php?mid=1195&cat=

Gezegenimizden Haberler’in altıncı bölümünde, Ceyla Okdelen, arkadaşları Leyla ve Leyla ile beraber martı Osman’ın kurtarılma hikayesini anlatıyor.

Kaf dağında yaşayan anka kuşu 

karnını kara bulutlara açarak uyuyan bir köy kedisi 

Utangaç bir fare, kartalı kıskanan karga,yazı çıkaramayacak bir kırlangıç 

bir yıldız dokuması istenen örümcek 

şairin imdat diye bağırdıklarında alıp çıksam dediği köpekler 

buzdağlarının altına dalan balinalar 

yaz oyunu bozulan sinekler 

geceleri ahbap olunan hamam böcekleri 

Çatıdaki pencerenin göğünde bir martı 

apartmanda camdan cama sesi gelen kediler

zamanlar kadar telaşsız ve köpüksüz yürüyen Sivaslı karınca 

Bakışı, demir çubukların art arda geçisinden yorgun düşmüş, artık hiçbir şeyi görmeyen panter 

Kederden hıçkırdığı iddia edilen hayvanlar 

kuşkusuz ki tarafını tuttuğumuz ipini koparıp kaçan danalar

Ve şiirin evrenine eşlik eden nice hayvan Dört Ayaklı Şehir Radyosu’nda İsim Şehir Şiir’de.

Kaynakça:

1. Köy kedisi Narin’e,  Ahmet Güntan (7’lik hitaplar)

“Küçük karga, ona kalsa kartalı kıskanıyordu.” | Carol Ann Duffy ( Çeviren: Ahmet Aktaş) (https://160incikilometre.com/2022/01/26/cad260122/)

Hayvanlar Kitabı, Pablo Neruda (Çeviren: Selahattin Özpalabıyıklar) 

Bir yerlerde kavga var, Ömer Şişman (göz<) 

Whales Weep Not (Balinalar Ağlamaz), D.H. Lawrence (https://poets.org/poem/whales-weep-not - D.H.Lawrence )

Sinek, William Blake, https://poets.org/poem/fly 

Böceklerden Yana İçim Rahat, Doğukan Türköz (Hayvanlara Şiirler)

Sayılar, Stevie Smith, https://160incikilometre.com/2018/01/14/ve-sen-sen-de-degerlisin-panter-stevie-smithten-siirler-ve-cizimler-hazirlayan-donat-bayer/

Kedi, Donat Bayer (Hayvanlara Şiirler)

https://www.scribd.com/document/397668130/Siir-Kitabi-Fazil-Husnu-Daglarca-pdf 

Panter, Rilke (Çeviren: Fatih Özgüven) (https://www.hurriyet.com.tr/kitap-sanat/hayvanlar-benzeslerimiz-40736537 )

Birhan Keskin, https://www.birgun.net/makale/sarilmak-varken-544574 

Bilge Cihan Hayâtî Tınılar programının otuz dokuzuncu bölümünü çizgi film Tom ve Jerry’nin 1947 yılında düzenlenen 19. Akademi Ödülleri’nde “En İyi Kısa Animasyon Filmi” Oscar’ını kazanan The Cat Concerto (Kedi Konçertosu) adlı epizoduna ayırıyor. Klasik müziğin en tanınmış eserlerinden biri olan Franz Liszt’in 2. Macar Rapsodisi eşliğinde, Kedi Tom’un konser piyanisti olarak karşımıza çıktığı bu bölümde, Tom virtüözlüğünü sergilerken, Fare Jerry’nin ezeli düşmanını canından bezdirmek için ortalığı birbirine kattığı birbirinden komik sahneler, ustaca bir mizahla gözler önüne seriliyor.

https://open.spotify.com/track/7CIoJE0JfVFcmmUY3fFojH?si=1j5OmvhBTyenzSWfhqr63A&utm_source=whatsapp&context=spotify%3Aalbum%3A3YyrjIgvaPyq26kuPP2zzG

https://open.spotify.com/track/2bAHrOZuL1wsy43MDjoEEE?si=4VbCNk2mQmSRaIMvJQUrKQ&utm_source=whatsapp&context=spotify%3Aalbum%3A6STaiWM9dFWUdBwDVu9f5m 

Kaynakça:

-İlhan Mimaroğlu, Müzik Tarihi, Varlık Yayınları, 2024

-Alan Walker, Franz Liszt, The Virtuoso Years (1811–1847), Cornell University Press, 1987

-Heinrich Heine, Lutetia (1844), Sämtliche Schriften, ed. Karl Heinz Stahl, 12 vols. Frankfurt am Main: Ullstein, 1981

-http://www.heinrich-heine-denkmal.de/heine-texte/lutetia-anhang04.shtml

-https://www.gramophone.co.uk/composers/franz-liszt-37631

-https://www.runyanprogramnotes.com/program_note/hungarian-rhapsody-no-2-c-minor-s-359/

- https://www.deutschlandfunkkultur.de/der-erste-popstar-der-musikgeschichte-102.html

-https://blog.mymusic5.com/post/hungarian-rhapsody-and-tom-and-jerry

Sesli Fragmanlar'ın 14. bölümünde Doris Lessing'in İnci Ötügen çevirisiyle Türkçeye kazandırılan Kedilere Dair kitabına kulak veriyoruz.

Lessing, hayatının farklı dönemlerinde karşılaştığı kedileri —evden ayrılıp yabanileşen Minnie'yi, uzun bir evsizliğin ardından kendine bir yuva açan Rufus'u, yaşlanan bedeniyle bakıma muhtaç düşen El Magnifico'yu— türlerinin anonim örnekleri olarak değil; korkuları, alışkanlıkları ve hayatta kalma biçimleriyle birbirinden ayrılan bireyler olarak kaydediyor.

Çiftlikte hayvanları besleyen elin gerektiğinde onları öldürmekle de yükümlü kılındığı bir dünyada, Lessing bakım ile şiddetin iç içe geçtiği anları saklamadan anlatıyor. Bu bölümü, sevginin tek başına hayvanları korumaya yetmediğini; sorumluluk, emek ve yaşam koşullarıyla birleşmediğinde şiddetin içinde de yer alabildiğini hatırlamak için paylaşıyoruz.

🎧 Sesli Fragmanlar #14 — Dört Ayaklı Şehir Radyosu

Bilimde Hayvanlar Üzerine | Konuk: Cem Kamözüt

Dizinin son bölümünde, Karun Çekem konuğu Cem Kamözüt’le birlikte bilimde hayvanların kullanımının metodolojik ve etik problemlerini tartışıyor. Bilimin ve tıbbın ilerlemesi için hayvan deneylerinin gerekli olduğuna dair yaygın varsayımların problemlerini, bilim tarihinden ve güncel örneklerle ortaya koymaya çalışıyor.

Cem Kamözüt, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Felsefe Bölümü öğretim üyesi. Bilim tarihi ve bilim felsefesi alanlarında çalışıyor. Özel olarak 17. Yüzyıl Bilim Devrimi ve biyoloji felsefesiyle ilgileniyor.

Bölüm görseli: 15. yyda yaşamış bir illustrator olan Robinet Testard’ın Les secrets de l'histoire naturelle kitabından.

Bu bölümün müzik parçası: Subhumans, “Evolution”

https://open.spotify.com/intl-tr/track/0ciD6JZG0pfT9BMbz8zcIG?si=1bdb51fcfef64967 

Referanslar:

Çekem, K. & Kamözüt, M. C. (2024). Sahte İkilemleri Aşmak: İhtimam Etiği Perspektifinden Hayvan Deneyleri ve Bilimsel İlerleme, Feminist Tahayyül, 5(2): 240-269.

Güven, Y. Ö. & Kınıkoğlu, O. (2020). Hayvan Deneyleri: Hayvanlar Bizim İçin mi Var? Yeni İnsan Yayınevi.

Tezcan, G. (2021). Hayvan Deneylerinin Koronavirüs Pandemisiyle İmtihanı, İnsan, Hayvan ve Ötesi: Türkiye’de Hayvan Çalışmaları içinde, ed. K. Özdoğan, M. F. Tatari ve A. Bilgin, Kolektif Kitap: 183-203.

Hayvan Onuru Üzerine

Üçüncü bölümde Karum Çekem, hayvan onuru veya hayvan haysiyetinden, insanbiçimci olmayan bir şekilde söz etmenin imkanı olup olmadığını tartışmaya açıyor. Bu bağlamda Nussbaum’un görüşlerini ele alıyor.

Bölüm görseli: 15. yyda yaşamış bir illustrator olan Robinet Testard’ın Les secrets de l'histoire naturelle kitabından.

Bu bölümün müzik parçası: The Colourfield, “Cruel Circus”

https://open.spotify.com/intl-tr/track/7ggKsdwKlbdskETKMoP5Ou?si=8b159729b68e4342

Referanslar:

Donaldson, S. & Kymlicka, W. (2016). Zoopolis: Hayvan Haklarının Siyasal Kuramı, çev. M. Yıldırım, Koç Üniversitesi Yayınları.

Bilge Cihan Hayâtî Tınılar programının otuz sekizinci bölümünü Felix Mendelssohn’un “Ein Sommernachtstraum” (Bir Yaz Gecesi Rüyası) adlı eserine ayırıyor. William Shakespeare’in “A Midsummer Night’s Dream” (Yaz Dönümü Gecesi Rüyası) adlı oyunundan esinlenerek bestelenen, romantik hayal gücü ile klasik biçimin parlak bir birleşimi olan bu eserden söz ederken, yapıtın ortaya çıkış öyküsüyle birlikte alımlanış serüvenine de yer veriyor.

https://open.spotify.com/track/6gBy07tf1gTqWQwY6QuIxB?si=eK44r8HTQZeA6k8liC66fA&utm_source=whatsapp&context=spotify%3Aalbum%3A1Om89W3bhDN7wNJFnI5kJP

https://open.spotify.com/track/70jPaXvMSyMi4bsDEHtM6S?si=5ALmoZyeSgSfFm8gUkWVOw&utm_source=whatsapp&context=spotify%3Aalbum%3A1Om89W3bhDN7wNJFnI5kJP

https://open.spotify.com/track/3NGQmvdDiCbAIPM6Q9DoFh?si=bTkRvLn7Tnml_4g_EjWAkg&utm_source=whatsapp&context=spotify%3Aalbum%3A1Om89W3bhDN7wNJFnI5kJP

https://open.spotify.com/track/3F6gg6p9ol9FA4AFqwlvmc?si=exAiNBnDQji7IF8eB_K6gQ&utm_source=whatsapp&context=spotify%3Aalbum%3A1Om89W3bhDN7wNJFnI5kJP

https://open.spotify.com/track/4fHnGh08dedmZ9xkyogs54?si=KwBklYcwR5uDtvX3x6rskg&utm_source=whatsapp&context=spotify%3Aalbum%3A1Om89W3bhDN7wNJFnI5kJP

https://open.spotify.com/track/7KhZ8B8W68CzCqW8rZFx2X?si=mxCPXhxrRyeBG7Hswq0HsQ&utm_source=whatsapp&context=spotify%3Aalbum%3A1Om89W3bhDN7wNJFnI5kJP

https://open.spotify.com/track/6Qh0AEfNIPtey5f5di75Ef?si=kBCC04FpQfei9nqxCSsoEg&utm_source=whatsapp&context=spotify%3Aalbum%3A1Om89W3bhDN7wNJFnI5kJP

https://open.spotify.com/track/0I87FifJ4LQkJ5Payvw1Hy?si=F2PFOGQmQRyJCUj7eXXgEg&utm_source=whatsapp&context=spotify%3Aalbum%3A1Om89W3bhDN7wNJFnI5kJP

https://open.spotify.com/track/0s9eYI0IDE0hdFeIxe7ORt?si=Xqg_eOwUSkCy1hkynKM1mw&utm_source=whatsapp&context=spotify%3Aalbum%3A1Om89W3bhDN7wNJFnI5kJP

https://open.spotify.com/track/0wJLKjJigVhhHwZRpCMWpq?si=bSeo6MIJR566GsErgs62JQ&utm_source=whatsapp&context=spotify%3Aalbum%3A1Om89W3bhDN7wNJFnI5kJP

https://open.spotify.com/track/5momgZSUaEjqSxqIWVzVpi?si=cZi9FI4RcO36JQEHPg_kg&utm_source=whatsapp&context=spotify%3Aalbum%3A1Om89W3bhDN7wNJFnI5kJP 

Kaynakça:

• George R. Marek, Gentle Genius: The Story of Felix Mendelssohn, Funk & Wagnalls, 1972

• Robert Schumann, Gesammelte Schriften über Musik und Musiker, Breitkopf & Härtel, 1985

• Heinrich Heine, Lutetia (1844), Sämtliche Schriften, ed. Karl Heinz Stahl, 12 vols. Frankfurt am Main: Ullstein, 1981

• William Shakespeare, Bir Yaz Gecesi Rüyası, İş Bankası Kültür Yayınları, çev. Özdemir Nutku, 2012

• https://www.nycballet.com/discover/stories/notes-on-the-score-for-a-midsummer-nights-dream

• https://www.runyanprogramnotes.com/program_note/overture-midsummer-nights-dream-op-21/

• https://www.arthouse.community/projects/mendelssohn-sommernachtstraum

• https://www.rondomagazin.de/hoertest/hoertest-felix-mendelssohn-bartholdys-sommernachtstraum-von-fuehlhoernern-und-eidechsenohren-1648

• https://classicalexburns.com/2022/04/10/felix-mendelssohn-a-midsummer-nights-dream-overture-literary-fantasy/

• https://www.klassika.info/Komponisten/Mendelssohn/Buehnenmusik/061/index.html

Hayvanları Hayvanlarla Beslemek Üzerine

Karun Çekem, ikinci bölümde Danimarka’daki bir hayvanat bahçesinin geçtiğimiz yıl büyük tartışma yaratan çağrısından hareketle, etçil hayvanları başka hayvanlarla beslemenin etiği üzerine konuşuyor. Bu konuyla ilgili felsefi tartışmalarda sıkça düşüldüğüne inandığı kimi hataları ele alıyor.

Bölüm görseli: 15. yyda yaşamış bir illustrator olan Robinet Testard’ın Les secrets de l'histoire naturelle kitabından.

Bu bölümün müzik parçası: Simon & Garfunkel, “At the Zoo”

https://open.spotify.com/intl-tr/track/0b1NUCAYfEOuPx9nELBBfX?si=48fa6794236447b9

Referanslar:

https://www.theguardian.com/world/2025/aug/04/danish-zoo-asks-pet-owners-to-donate-rabbits-and-horses-to-feed-its-predators

https://www.theguardian.com/world/2025/aug/09/bizarre-and-wrong-danish-zoo-sparks-debate-with-plea-for-pets-to-use-as-food

Çekem, K. (2026). Hayvanları Hayvanlarla Beslemek: Vegan Besleme Etiği, Ahlaki Tutarlılık ve Paylaşılmış Sorumluluk, Kafesteki Kim? Piyasa, Direniş ve Kültürel Üretim Ekseninde Vegan Aktivizm içinde, ed. Ş. E. Erben, Yeni İnsan Yayınevi.

Milburn, J. (2022). Just Fodder: The Ethics of Feeding Animals, McGill-Queen’s University Press.