دویچه وله فارسی | همه گزارش‌ها

یک جراح ایرانی که به تازگی از کشور خارج شده، در گفت‌وگو با دویچه‌ وله فارسی روزهایی را روایت می‌کند که مجروحان اعتراضات دی‌ماه و کادر درمان، در بیمارستان‌ها در میان خون و وحشت گرفتار شدند.او چند روزی است از ایران خارج شده؛ نه برای مهاجرت یا درخواست پناهندگی، فقط برای این‌که بتواند چند ساعت بخوابد. جراح ایرانی که هنوز هم وقتی حرف می‌زند، انگار جسم و روحش در همان راهروهای مرکز درمانی که در روزهای سرکوب خونین معترضان، مشغول مداوای مجروحان بوده، مانده. می‌گوید حتی این‌جا هم با این که امن است، حملات پنیک رهایش نمی‌کند. ترس و وحشت ول‌کن نیست. می‌گوید آنچه دیده، چیزی نیست که بتوان بعد از آن، هرگز به زندگی عادی برگشت.

در حالی که گزارش‌های نهادهای حقوق بشری در طی هفته‌ها و روزهای پس از سرکوب خونین معترضان در دی‌ماه از تبدیل شدن مراکز درمانی به بازداشتگاه‌های موقت خبر می‌دادند، جزئیات تکان‌دهنده‌ای که این پزشک جراح که به طور موقت برای بازیابی توان روانی خود از ایران خارج شده، در گفت‌وگو با بخش فارسی دویچه‌ وله ارائه می‌دهد، ابعاد جدیدی از این فاجعه را فاش می‌کند.

این پزشک به دلایل امنیتی مایل به افشای نام خود نبوده و نام او و مرکز درمانی محل خدمتش نزد دویچه وله فارسی محفوظ است.

نفوذ نیروهای امنیتی و اشغال فضای درمان

«از همان شب‌های نخست کشتار، بیمارستان‌ها از یک محیط امن درمانی به منطقه تحت اشغال تبدیل شدند.»

این جراح می‌گوید: «شب اول کشتار، نیروهای امنیتی وارد بیمارستان ما شدند و تلفن همراه همه پرسنل را گرفتند و چک کردند. خیلی از نیروهای امنیتی لباس کادر درمان را می‌پوشیدند و بین بیماران و سایر اعضای کادر درمان گشت می‌زدند.»

این تاکتیک نفوذ، به گفته او، باعث شد بسیاری از مجروحان بدون آنکه بدانند، در بدو ورود به دام بیفتند. او ادامه می‌دهد: «بسیاری از مجروحان نمی‌دانستند که داخل بیمارستان نیروهای امنیتی حضور دارند و به همین خاطر به محض ورود شناسایی شده و به ون انتقال می‌یافتند، به طوری که دیگر از کادر درمان هیچ کاری ساخته نبود.»

بیشتر بخوانید: سوگندهای غرق خون؛ بازخوانی تراژدی درمان زیر چکمه‌های سرکوب

این پزشک با قطعیت می‌گوید که آمارهای ارائه شده از کشته‌ها، مجروحان و بازداشتی‌ها فرسنگ‌ها با آمارهای منتشر شده فاصله دارد: «ما شاید سال‌ها بعد بفهمیم که چه جنایتی رخ داده است. بسیاری از آمارها را اعضایی از کادر درمان از مراکز درمانی خود ارائه دادند که کاملاً متصل به حکومت بودند؛ به همین دلیل مرگ بسیاری از کشته‌شده‌ها به دلایل دیگر ثبت شد، در حالی که کشته شدن آن‌ها برای ما با توجه به جراحاتشان محرز بود و آثاری از گلوله و ساچمه در بدن آن‌ها دیده می‌شد.»

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

او که خود به صورت مخفیانه بیش از ۳۰ مجروح را در خانه‌های امن مداوا کرده، تاکید می‌کند که سیستم نظارتی حتی بر تجویز دارو نیز حساس شده بود: «اگر ما حتی یک داروی آنتی‌بیوتیک برای مجروحان تجویز می‌کردیم و در سیستم ثبت می‌شد، به سرعت اطلاعات آن بیمار استخراج می‌شد. تمام کسانی که در کلینیک‌ها و بیمارستان‌های دولتی مداوا شدند یا بدون مداوا مراجعه کردند، بازداشت شدند. در واقع هیچ مجروحی در این مراکز امنیت نداشته و فقط چون تعداد نیروهای امنیتی محدود بوده، به تدریج مجروحان را شناسایی و بازداشت کرده‌اند.»

این جراح در توصیف حس بی‌اعتمادی نسبت به برخی پزشکان حکومتی توضیح می‌دهد: «یکی از پزشکان فوق‌تخصص که اتفاقا من او را از قبل می‌شناختم پرونده تک‌تک بیماران را بررسی می‌کرد و ما چون از قبل می‌دانستیم که چنین اتفاقی خواهد افتاد برای بسیاری از مجروحان شرح حالی مانند دل درد، تهوع، سرگیجه و ... وارد پرونده کرده بودیم. پزشکان حکومتی به طور کامل بر روند درمان و پرونده بیماران نظارت داشتند تا بتوانند معترضان مجروح را فورا شناسایی کنند و به دستگاه‌های امنیتی لو بدهند.»

بیشتر بخوانید: معترضان بازداشتی در معرض اتهامات سنگین امنیتی و مجازات اعدام

اعترافات تلخ از درون دستگاه قضا

یکی از تکان‌دهنده‌ترین بخش‌های این روایت، مواجهه این پزشک با یک مقام قضایی در محیط بیمارستان است: «دادستانی جوان یک شب به بیمارستان ما آمد و به من گفت: ما به هیچ وجه از این که در شرایطی قرار گرفتیم که باید اقدام به بازرسی مجروحان و کنترل تلفن همراه آن‌ها کنیم خوشحال نیستیم. هر کسی حتی پیام منفی رد و بدل کرده باشد شکنجه می‌کنند و اگر فیلمی را خودش گرفته باشد حکم اعدام می‌دهند. خیلی پشیمانم که حقوق خواندم و وارد سیستم قضایی شدم. اگر تائيدیه من زیر احکام اعدام نباشد سر خودم و خانواده‌ام هزار بلا می‌آورند.»

خشونت عریان و جراحات جنسیتی

مشاهدات این جراح از نوع جراحات، نشان‌دهنده استفاده از سلاح‌های سنگین و رفتارهای وحشیانه با معترضان، به ویژه زنان است: «وضعیت جراحت مجروحان زن بسیار دردناک بود. یکی از این مجروحان از ناحیه صورت و سینه و حتی ناحیه تناسلی گلوله ساچمه‌ای خورده بود. تقریبا جنازه‌اش را به بیمارستان آوردند، به طوری که کادر درمان با دیدن او فروپاشی روانی عجیبی را تجربه کردند. بسیاری از مجروحان وخیم، دچار قطع اندام شده بودند. گلوله‌هایی که شلیک شده بود کالیبرهای بسیار سنگین بوده است.»

او ادامه‌می‌دهد: «در بررسی جمجمه‌های متلاشی شده متوجه ضربه با قمه شدیم؛ قمه‌هایی که وزنشان حتی به سه کیلوگرم می‌رسیده.»

بیشتر بخوانید: سازمان حقوق بشر ایران: ۲۶ معترض به اعدام محکوم شده‌اند

او همچنین به گزارش‌های وحشتناک تجاوز اشاره می‌کند: «بسیاری از دختران و زنان و حتی مردان مورد تجاوز قرار گرفته بودند. در مردان حتی آنال فرکچر (پارگی مقعد) هم گزارش شد.»

تیر خلاص و وضعیت غیرطبیعی ضاربان

این جراح می‌گوید خودش به طور مستقیم شاهد نبوده که ماموران به بیمارستان بیایند و به مجروحان تیر خلاصی بزنند: «با این حال از برخی همکارانم شنیدم که به مجروحان، به خصوص لیدرهای تظاهرات، در بیمارستان‌ها تیر خلاصی زده‌اند. هیچ‌کدام از نیروهای امنیتی که وارد بیمارستان‌ها می‌شدند و حرکات وحشیانه‌ای از خود نشان می‌دادند حالت طبیعی نداشتند. اصلاً انگار در یک فضای دیگر بودند و به جرات می‌توانم بگویم انگار خود را برای این حجم وحشیانه کشتار از قبل آماده و محیا کرده بودند. در حقیقت منویی از کشتار معترضان صورت گرفت و هر جنایتی که فکرش را بکنید رخ داد.»

این جراح به یکی از مراجعان خود اشاره می‌کند، زنی که هم دختر و هم پسرش در جریان اعتراضات کشته شده بودند: «او چند روز در بیمارستان بستری بود و در طی ده روز ۳۵ کیلوگرم وزن از دست داده بود. هیچ چیزی نمی‌خورد و فقط از طریق سرم و مایعات زنده مانده بود. می‌گفت دختر و پسرم را خودمان در یک جایی دفن کرده‌ایم و به هیچ کس نمی‌گویم کجا.»

تجارت با خون و پنهان‌کاری در سردخانه‌ها

این جراح تایید می‌کند که نیروهای امنیتی از خانواده افرادی که تیر خورده بودند مبالغ هنگفتی (از ۵۰۰ میلیون تومان به بالا) طلب می‌کردند: «وضعیت سردخانه‌های بیمارستان‌ها بسیار وخیم بود. در بیمارستان ما به کادر درمان اصلاً اجازه ورود به سردخانه را نمی‌دادند و سردخانه‌ پر از جسد به طور کامل در دست حراست و نیروهای امنیتی بود. از خانواده یکی از بیماران من که سر تا پایش گلوله ساچمه‌ای خورده بود، و کشته شده بود، دو میلیارد تومان دریافت کردند تا جنازه را خودشان دفن کنند.»

او با خشم و اندوه می‌پرسد: «آخر چرا باید به صورت دختری که در نهایت سنگی به وزن مچ دستش به سمت ماموران حکومتی پرت کرده، دوشکا شلیک کنند؟ چرا باید چشمانش را نشانه بگیرند؟»

فروپاشی روانی کادر درمان

فشار ناشی از بازداشت پزشکان و پرستاران و مشاهده این حجم از خشونت، به گفته این جراح، کادر درمان را به مرز فروپاشی رسانده است: «برای بازداشت کادر درمان ابتدا به آنها فراخوان می‌دادند و در ملاء عام آنها را بازداشت نمی‌کردند. خیلی از پزشکان و پرستاران از این طریق بازداشت شدند. برخی از آنها به قید وثیقه آزاد شدند. ما را تهدید کرده بودند که اسامی بازداشت‌شدگان از میان کادر درمان را هیچ جا فاش نکنیم وگرنه جان سالم به در نمی‌برند.»

بیشتر بخوانید: روایت شاهدان؛ در اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ چه گذشت؟

او ادامه می‌دهد: «فرسودگی عجیب در کادر پزشکی باعث شده بسیاری از آنها درخواست مرخصی‌های طولانی مدت بدون حقوق بدهند. دوست جراحی به من می‌گفت حس می‌کنم دست و پایم دیگر تکان نمی‌خورند. بسیاری از دوستان من حتی به فکر خودکشی بودند. من برای این که بتوانم چند ساعتی بخوابم به کشور همسایه آمدم، اما اینجا هم حملات پنیک و ترس و وحشت رهایم نمی‌کند.»

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

آنچه در این روایت آمده، فقط شرح یک بیمارستان یا تجربه یک پزشک نیست؛ تصویری است از فروپاشی مرز میان درمان و سرکوب. جایی که تخت بیمارستان به ایستگاه بازداشت تبدیل شد، پرونده پزشکی ابزار شناسایی شد و کادر درمان میان سوگ، ترس و مسئولیت حرفه‌ای گرفتار ماند. بسیاری از پزشکان و پرستارانی که شاهد این صحنه‌ها بودند، امروز یا در سکوت مطلق به کار ادامه می‌دهند، یا بازداشت شده‌اند، یا و یا با زخم‌هایی روانی زندگی می‌کنند که در هیچ پرونده‌ای ثبت نشده است.

در پی کشته شدن "ال منچو"، رهبر یکی از خشن‌ترین کارتل‌های مواد مخدر مکزیک، موجی از خشونت در چندین ایالت این کشور به راه افتاده است. تا کنون دست‌کم ۱۴ نفر جان خود را از دست داده‌اند. سفارت آلمان به شهروندانش هشدار داد.پس از کشته شدن نِمِسیو روبن اوسگوئرا سروانتس، معروف به "ال منچو"، قاچاقچی بدنام مواد مخدر و رهبر کارتل "خالیسکو نوئوا خنراسیون" به دست ارتش مکزیک، اعضای باندهای تبهکار موجی از خشونت را در بخش‌های وسیعی از کشور به راه انداختند.

روز یکشنبه ۲۲ فوریه (۳ اسفند) در ۲۰ ایالت از مجموع ۳۲ ایالت مکزیک ناآرامی‌هایی رخ داد و حتی یکی از شهرهای میزبان جام جهانی فوتبال نیز به‌ شدت تحت تأثیر قرار گرفت. روز دوشنبه نیز مدارس در چندین ایالت تعطیل شدند.

تا کنون دست‌کم ۱۴ نفر، از جمله هفت عضو گارد ملی مکزیک، جان خود را از دست داده‌اند.

ارتش مکزیک روز یکشنبه اعلام کرد که رهبر کارتل قدرتمند مواد مخدر "خالیسکو نوئوا خنراسیون" کشته شده است. به گفته ارتش، "ال منچو" که نامش در فهرست افراد تحت تعقیب در مکزیک و ایالات متحده قرار داشت، در جریان عملیاتی در شهر تاپالپا در ایالت خالیسکو زخمی شد و در مسیر انتقال هوایی به مکزیکوسیتی، پایتخت این کشور، جان باخت.

ایالات متحده پیش‌تر برای ارائه اطلاعاتی که به دستگیری او منجر شود، جایزه‌ای ۱۵ میلیون دلاری تعیین کرده بود.

کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که دولت آمریکا با ارائه اطلاعاتی، از این عملیات که طی آن "ال منچو حذف شد"، حمایت کرده است.

کریستوفر لاندو، معاون وزیر خارجه آمریکا، نیز مرگ ال منچو را "تحولی بسیار مثبت" برای مکزیک، ایالات متحده، آمریکای لاتین و جهان خواند.

به گفته ارتش مکزیک، علاوه بر ال منچو، هفت عضو مظنون باندهای تبهکار نیز کشته و سه سرباز زخمی شدند. همچنین دو مظنون بازداشت و شمار زیادی سلاح، از جمله پرتابگر موشک، ضبط شدند.

پس از این عملیات، افراد مظنون به عضویت در باندهای تبهکار در ایالت خالیسکو بیش از ۲۰ جاده را با خودروها و کامیون‌های آتش‌زده مسدود کردند. مقام‌های مکزیکی اعلام کردند که بیشتر این موانع جاده‌ای تا شامگاه یکشنبه برطرف شده‌اند.

در خالیسکو به‌ دلیل موج خشونت، تمامی رویدادهای بزرگ از جمله مسابقات فوتبال لغو شدند. در دست‌کم هشت ایالت نیز روز دوشنبه مدارس و حتی دادگاه‌ها تعطیل بودند.

از ساکنان گوادالاخارا، پایتخت ایالت خالیسکو، خواسته شد به مکان‌های امن پناه ببرند. خیابان‌ها در روز یکشنبه تقریباً خالی بود و فروشگاه‌ها، داروخانه‌ها و پمپ‌بنزین‌ها تعطیل بودند.

قرار است تابستان امسال چند بازی جام جهانی فوتبال مردان در گوادالاخارا برگزار شود.

کلودیا شاینباوم، رئیس‌جمهور مکزیک، در شبکه اجتماعی ایکس از مردم خواست آرامش خود را حفظ کنند و اطلاعات بیشتر در مورد وضعیت را دنبال کنند.

وزارت خارجه آلمان و سفارت این کشور در مکزیک نیز از شهروندان آلمانی خواستند تا حد امکان از ترک مکان‌های امن مانند هتل‌ها خودداری و از تجمع‌ها و رفتن به محل‌هایی که عملیات پلیس در جریان است، دوری کنند. همچنین توصیه شده که افراد در ایستگاه‌های ایست و بازرسی‌ مقاومت و تلاش برای فرار نکنند. این وزارتخانه پیش‌تر نیز نسبت به سفر به بخش‌هایی از چند ایالت مکزیک هشدار داده بود.

برخی شرکت‌های هواپیمایی از آمریکا و کانادا پروازهای خود به شهرهای مکزیک را لغو کردند و تعدادی از هواپیماهایی که در مسیر مکزیک بودند، در میانه راه بازگشتند. کشور همسایه، گواتمالا، نیز تدابیر امنیتی در مرزهای خود را تشدید کرد.

برزگترین قاچاقچی فنتانیل

کارتل "خالیسکو نوئوا خنراسیون" (CJNG) که در سال ۲۰۰۹ توسط ال منچو تأسیس شد، به‌عنوان یکی از خشن‌ترین کارتل‌های مکزیک شناخته می‌شود و از جمله گروه‌هایی است که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، آن را در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار داده است.

مقام‌های آمریکایی این کارتل را متهم می‌کنند که کوکائین، هروئین، مت‌آمفتامین و فنتانیل را از مکزیک به خاک آمریکا قاچاق می‌کند. دولت ترامپ عملاً به باندهای مواد مخدر، از جمله گروه‌های مکزیکی، "اعلان جنگ" داده بود و رئیس‌جمهور آمریکا در ژانویه تهدید کرده بود که در خاک مکزیک علیه کارتل‌ها اقدام خواهد کرد.

کشته شدن ال منچو مهم‌ترین ضربه به کارتل‌های مواد مخدر مکزیک از زمان بازداشت خواکین گوسمان لوئرا ملقب به "ال چاپو" و اسماعیل زامبادا گارسیا ملقب به "ال مایو" به شمار می‌رود که اکنون در ایالات متحده زندانی هستند.

کارتل تحت رهبری این مرد ۵۹ ساله پس از استرداد ال چاپو و ال مایو به آمریکا، به قدرتمندترین کارتل مکزیک تبدیل شد. ال منچو آشکارا دولت را به چالش می‌کشید؛ از جمله در حمله‌ای در ژوئن ۲۰۲۰، کارتل او قصد داشت که رئیس وقت پلیس مکزیکوسیتی و وزیر کنونی امنیت عمومی، عمر گارسیا هارفوچ، را ترور کند که این عملیات با زخمی‌شدن این دو نفر نافرجام ماند.

"فیگارو" به نقل از منابعی نوشت، روحانی و ظریف در اوج اعتراضات تلاش کردند تا خامنه‌ای را کنار بگذارند اما به دلیل عدم حمایت علی لاریجانی، این طرح شکست خورد. نیویورک تایمز نوشته بود به لاریجانی مأموریتی ویژه محول شده است.روزنامه فرانسوی "فیگارو" روز دوشنبه ۲۳ فوریه (چهارم اسفند) به نقل از چند منبع مطلع گزارش داد که حسن روحانی، رئیس جمهور سابق ایران و محمد جواد ظریف، وزیر خارجه کابینه او، در اوج اعتراضات سراسری تلاش کردند علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، را به حاشیه برانند اما شکست خوردند.

به نوشته این روزنامه، علی لاریجانی این تلاش را خنثی کرده و از آن زمان اختیارات گسترده‌ای را به دست گرفته است. از او به عنوان کسی یاد شده که اکنون به شکلی اثرگذار کشور را مدیریت می‌کند.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله

گزارش فیگارو می‌گوید که این ابتکار عمل در شب ۷ و ۸ ژانویه (۱۷ و ۱۸ دی)، یک روز قبل از اوج گرفتن اعتراضاتی که منجر به کشته شدن هزاران نفر شد، شکل گرفت. منابعی که فیگارو به آنها استناد کرده، گفته‌اند که روحانی این تلاش را در کنار چهره‌هایی از دولت سابق خود، از جمله ظریف، چندین روحانی از شهر قم و افراد مرتبط با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، رهبری کرده است.

یک منبع آگاه به این روزنامه گفته که هدف، حذف خامنه‌ای از فرآیند تصمیم‌گیری در طول بحران بوده است.

بنا بر این گزارش‌، این اقدام به دلیل عدم حمایت لاریجانی، که مرداد ۱۴۰۴ به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی منصوب شد، با شکست مواجه شد. در گزارش فیگارو آمده است که مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران، برای جلوگیری از افشای این طرح، از بحث‌ها کنار گذاشته شد. پس از افشای این طرح، ظاهراً روحانی و ظریف تحت بازداشت خانگی چند روزه قرار گرفتند و چهره‌های اصلاح‌طلب نزدیک به آنها به طور موقت بازداشت شدند.

نیویورک تایمز نیز روز یکشنبه در مقاله‌ای به قلم فرناز فصیحی گزارش داده بود که لاریجانی، پس از سرکوب آنچه "یک کودتای داخلی" توصیف شده، قدرت بیشتری گرفته است.

در این گزارش آمده بود که علی خامنه‌ای، هم‌زمان با اوج‌گیری اعتراضات سراسری و افزایش تهدیدهای نظامی آمریکا و اسرائیل، به اطرافیان ارشد خود دستور داده است که در صورت کشته‌شدن او در حملات احتمالی، بر اساس "طرح جانشینی چندلایه" و زنجیره‌های اضطراری فرماندهی عمل کنند.

نیویورک تایمز نوشته بود، خامنه‌ای در همین چارچوب، علی لاریجانی، سردار پیشین سپاه پاسداران و سیاست‌مدار باسابقه را به نقشی محوری در اداره کشور گمارده و اختیارات گسترده امنیتی، سیاسی و دیپلماتیک به او سپرده است.

"لاریجانی تنها فرد مورد اعتماد خامنه‌ای نیست"

در همین حال شبکه خبری "وای نت" اسرائیل در گزارشی به اشاره به مقالات فیگارو و نیویورک تایمز نوشت لاریجانی بر سرکوب اعتراضات دی ۱۴۰۴ نظارت داشت و اکنون در تلاش است تا بخش‌های باقی‌مانده را مهار کند. او همچنین با متحدان ایران، از جمله روسیه و کشورهای منطقه‌ای مانند قطر و عمان هماهنگی می‌کند. علاوه بر این لاریجانی بر مذاکرات هسته‌ای با واشنگتن نظارت دارد و به نوشته وای‌نت، گفته می‌شود که در حال تهیه برنامه‌های احتمالی در صورت جنگ با ایالات متحده است.

دنی سیترینوویچ، پژوهشگر برنامه‌ ایران در موسسه‌ مطالعات امنیت ملی اسرائیل و رئیس پیشین بخش ایران در اطلاعات دفاعی ارتش اسرائیل به "وای‌نت" گفت: «لاریجانی تنها کسی نیست که رهبر جمهوری اسلامی به او اعتماد دارد. به عنوان مثال، علی شمخانی نیز در آنجا حضور دارد. بنابراین حتی اگر لاریجانی مسلط باشد، او "رهبر عالی‌رتبه" نیست.»

سیترینوویچ همچنین هشدار داد که گزارش‌های دریافتی از ایران و منتشر شده در خارج از کشور "باید با شک و تردید بررسی شوند". به گفته او چنانچه این گزارش‌ها دقیق باشند، نشان می‌دهند که جمهوری اسلامی به دنبال تضمین تداوم عملکرد در صورت کشته شدن یا ناتوانی رهبر نظام است.

پژوهشگر برنامه‌ ایران در موسسه‌ مطالعات امنیت ملی اسرائیل گفت: «حتی اگر این اتفاق بیفتد، رهبری دیگری به همان معنا وجود نخواهد داشت. اصل حکومت فقیه اسلامی همچنان برای رژیم محوری است.»

سیترینوویچ افزود که این تحولات، جایگاه نسبتاً ضعیف پزشکیان را برجسته می‌کند، حتی اگر او به عنوان رئیس جمهور، بر اساس قوانین رسماً از مردم قدرت می‌گیرد.

این تحلیلگر سیاسی تصریح کرد: «در اصل، جایگاه رئیس جمهور از جایگاه دبیر شورای عالی امنیت ملی مهم‌تر است، اما بی‌تجربگی پزشکیان، در کنار اعتمادی که خامنه‌ای به لاریجانی دارد و تجربه گسترده‌اش، احتمالاً به او دست بالا را می‌دهد.»

زاده نجف و "مورد اعتماد" خامنه‌ای

علی لاریجانی از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۶ به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی فعالیت داشت. او طی حکمی در خرداد ۱۳۹۹ به عنوان مشاور خامنه‌ای برگزیده شد. لاریجانی آذر ۱۴۰۳ (نوامبر ۲۰۲۴)، یک ماه قبل از ناآرامی‌ها در سوریه، با بشار اسد، رئیس جمهور وقت این کشور، دیدار کرد و بعداً در بحبوحه جنگ با اسرائیل به لبنان سفر کرد. در سفر بعدی لاریجانی به لبنان که مرداد ۱۴۰۴ (ژوئیه ۲۰۲۵) صورت گرفت، جوزف عون، رئیس جمهور این کشور، تصریح کرد که دخالت ایران در امور داخلی لبنان را نمی‌پذیرد.

در ۱۴ مرداد (۵ اوت)، لاریجانی بار دیگر در سمت دبیری شورای عالی امنیت ملی منصوب شد. این مقام به طور گسترده به عنوان دومین مقام تأثیرگذار پس از رهبر و بالاتر از رئیس جمهور در نظر گرفته می‌شود و به عنوان مجری اصلی سیاست‌های رهبر جمهوری اسلامی عمل می‌کند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

لاریجانی از سال ۸۴ تا ۸۶ مذاکرات هسته‌ای با قدرت‌های غربی را رهبری می‌کرد. او پس از تکیه زدن احمدی‌نژاد بر صندلی ریاست‌ جمهوری، به دلایل اختلافات سیاسی از این سمت کنار گذاشته شد و سعید جلیلی جای او را گرفت. لاریجانی سه بار برای ریاست جمهوری نامزد شد که ناموفق بود. صلاحیت او برای شرکت در انتخابات ریاست‌جمهوری در سال ۱۴۰۰ و در سال ۱۴۰۳ پس از مرگ ناگهانی ابراهیم رئیسی، از سوی شورای نگهبان رد شد.

علی لاریجانی در یک خانواده روحانی سرشناس در نجف عراق زاده شد. پدرش آیت‌الله میرزا هاشم آملی، یک روحانی ارشد بود و برادرانش در دارای سمت‌های عالی‌رتبه‌ای در جمهوری اسلامی بوده‌اند. صادق لاریجانی مدتی ریاست قوه قضائیه را بر عهده داشت و جواد لاریجانی نیز از سال ۱۳۸۴ تا سال ۱۳۹۸ دبیر ستاد حقوق بشر قوه قضاییه بود. این دو نیز متولد نجف هستند.

چندین عضو خانواده لاریجانی در ایالات متحده، کانادا و بریتانیا تحصیل کرده‌اند. فاطمه اردشیر لاریجانی، یکی از دختران علی لاریجانی تحصیلاتش را در آمریکا به پایان رسانده و ساکن این کشور است. پس از سرکوب خونین اعتراضات دی ۱۴۰۴ و کشتار معترضان، دانشگاه اموری آمریکا در واکنش به انتقادات شدید ایرانیان و همچنین سناتور ایالت جورجیا نسبت به اشتغال فاطمه اردشیر لاریجانی در این دانشگاه، به همکاری با او پایان داد.

در حالی که خطر حمله آمریکا به ایران بالا می‌گیرد، روزنامه فایننشال تایمز از امضای یک قرارداد محرمانه تسلیحاتی میان جمهوری اسلامی و روسیه خبر داده که شامل ارسال صدها پرتابگر وربا و ۲۵۰۰ موشک روسی به ایران می‌شود."فایننشال تایمز" مطابق اسنادی که در اختیار این روزنامه بریتانیایی قرار گرفته گزارش داده که ظاهرا میان ایران و روسیه یک قرارداد محرمانه تسلیحاتی امضا شده که ارزش آن حدود ۵۰۰ میلیون یوروست.

مطابق این گزارش که دوشنبه چهارم اسفند (۲۳ فوریه) منتشر شده، این قرارداد شامل تحویل ۵۰۰ سامانه پرتابگر وربای دوش‌پرتاب و ۲۵۰۰ فروند موشک زمین به هوا از نوع "۹‌ام۳۳۶" (9M336) به ایران می‌شود.

بیش‌تر بخوانید: "راه حل بحران ایران تغییر رژیم و سرنگونی علی خامنه‌ای است"

همچنین ۵۰۰ دستگاه دید در شب "موگلی ـ۲" (Mogily-2) برای ردیابی هواپیماها و سایر اهداف در تاریکی نیز بخشی از این توافق عنوان شده است.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

سامانه وربا از مدرن‌ترین سامانه‌های پدافند روسیه محسوب می‌شود که شامل موشک‌های دوش‌پرتاب با هدایت فروسرخ است که قادرند موشک‌های کروز، هواپیماهای در ارتفاع پایین و پهپادها را هدف بگیرند.

بنا بر اطلاعات دریافتی فایننشال تایمز، قرار بر این است که این موشک‌ها در سه مرحله بین سال‌های ۲۰۲۷ تا ۲۰۲۹ به ایران تحویل داده شوند، اگرچه که ممکن است شمار محدودی از آن‌ها زودتر ارسال شوند.

این توافق که تا کنون محرمانه بوده ظاهرا در دسامبر سال ۲۰۲۵ پس از آن‌ که ایران در ماه ژوئیه درخواست سامانه‌های موشکی را مطرح کرد امضا شده است؛ یعنی در زمانی که پدافند هوایی ایران به دلیل حملات اسرائيل و آمریکا دچار تضعیفی قابل توجه شده بود.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

اینک که خبر این توافق محرمانه منتشر می‌شود تنش‌ها میان ایران و آمریکا باز هم اوج گرفته و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا ایران را به اقدام نظامی تهدید کرده است.

همکاری نظامی ایران و روسیه پیش‌تر نیز جریان داشته و به‌ویژه خود را در جریان جنگ روسیه علیه اوکراین نشان داده که طی آن تهران با ارسال پهپاد و تجهیزات نظامی از مسکو حمایت کرده است.

کاظم جلالی، سفیر ایران در مسکو اخیرا تأیید کرد، چندین پرواز که از روسیه به ایران انجام شد حامل محموله‌های نظامی بوده است.

او در گفت‌وگو با تلویزیون دولتی ایران بدون پرداختن به جزئیات گفت: «ما چند سال پیش توافق‌های قوی نظامی و دفاعی با روسیه امضا کرده‌ایم. تنها می‌توانم بگویم، این هواپیماها نشان می‌دهند که این توافق‌ها در حال اجرا هستند.»

در هشت روز گذشته یک هواپیمای باری ایلیوشین روسی از نوع Il-76TD دست کم سه بار از شهر "مینرالنیه وودی" روسیه در قفقاز شمالی به کرج پرواز کرده است. حداقل یک پرواز هم از این شهر به ایران در اواخر دسامبر سال گذشته انجام شده است.

طبق گزارش‌ها، ایران همچنین در ماه ژانویه تا شش فروند بالگرد تهاجمی "ام‌آی‌۲۸" (Mi-28) روسی دریافت کرده و یک فروند از آن‌ها را در ماه جاری (فوریه) در تهران به‌کار گرفته است.

چشم‌انداز تقویت توان دفاع هوایی ایران

تحلیل‌گران بر این باورند که قرارداد تسلیحاتی یادشده میان ایران و روسیه در توان دفاع هوایی ایران تفاوت چندانی ایجاد نخواهد کرد.

همان‌طور که در گزارش تصریح شد این توافق شامل ارسال ۵۰۰ سامانه وربا و ۲۵۰۰ فروند موشک دیگر است که برای مقابله با هواپیماها، هلی‌کوپترها، پهپادها و حتی برخی موشک‌های کروز در ارتفاع پایین طراحی شده‌اند.

کارشناسان نظامی مزیت اصلی این سیستم‌ها را سرعت استقرار و سادگی استفاده از آن‌ها می‌دانند. سامانه‌های وربا برخلاف سامانه‌های بزرگ‌تر و پیچیده‌تر مانند "اس‌۳۰۰" و "اس‌۴۰۰" برای به‌کارگیری احتیاج به آموزش طولانی‌مدت ندارند و می‌توان آن‌ها را سریع‌تر به‌کار گرفت.

با این حال، کارشناسان در این نکته هم‌نظرند که این سلاح جدید نمی‌تواند به‌تنهایی تغییری اساسی در توان دفاعی ایران به وجود بیاورد. یعنی اگرچه که این سلاح‌ها می‌توانند مقابله با حملات در ارتفاع پایین را تا حدی بهبود ببخشند، اما برتری نظامی راهبردی یا تعادل قدرت را تغییر نخواهند داد.

برخی کارشناسان نیز گفته‌اند که این سامانه‌ها قادرند بیش‌تر در درازمدت مزاحمت ایجاد کرده و زمان درگیری را طولانی‌تر کنند.

نیکول گراجوسکی، استادیار "ساینس‌پو"، مؤسسه مطالعات سیاسی پاریس و کارشناس روابط راهبردی ایران و روسیه تأکید می‌کند: «اما این [سامانه جدید] می‌تواند جنگ بعدی را طولانی‌تر کند.»

در مجموع می‌‌توان این معامله را گامی محدود در جهت تقویت پوشش دفاع هوایی ایران در ارتفاع پایین دانست، بدون آن که در توان نظامی جمهوری اسلامی یک تحول بزرگ نظامی صورت گرفته باشد.

پس از سرکوب خونین اعتراضات دی‌ماه، اکنون بازداشت‌شدگان در معرض اتهامات سنگین امنیتی و خطر صدور حکم اعدام‌ قرار دارند. محمود امیری مقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران در گفت‌وگو با دویچه‌ وله بر ضرورت اطلاع‌رسانی تأکید دارد.انتشار گزارش‌های نگران‌کننده از انتساب اتهامات امنیتی به معترضان بازداشتی و برگزاری دادگاه‌های شتاب‌زده، بدون طی کردن روند رسیدگی عادلانه و دسترسی به وکیل مستقل موجب نگرانی‌های بسیاری درباره سرنوشت بازداشت‌شدگان شده است.

سازمان عفو بین‌الملل روز جمعه اول اسفند (۲۰ فوریه) در بیانیه‌ای اعلام کرد که دست‌کم ۳۰ نفر در ایران در ارتباط با اعتراض‌های دی‌ماه ۱۴۰۴ با مجازات اعدام روبه‌رو هستند. به گفته این سازمان حقوق بشری، هشت نفر از این افراد تنها ظرف چند هفته پس از بازداشت به اعدام محکوم شده‌اند.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله

جمهوری اسلامی از زمان خیزش "زن، زندگی، آزادی" با طرح اتهام‌های سنگین امنیتی و اجرای سریع برخی احکام، تلاش کرده تا فضای رعب و وحشت از هرگونه اعتراض سیاسی علیه حکومت را در جامعه القا کند.

در این میان انتشار یک گزارش توسط روزنامه "اسرائیل هیوم" مبنی بر "اعدام مخفیانه هزاران نفر در بازداشتگاه‌ها" بر این نگرانی‌ها افزود. این روزنامه در گزارش خود عنوان کرده بود که این اطلاعات به چندین سازمان اطلاعاتی خارجی و غربی، از جمله موساد و سازمان‌های اطلاعاتی بریتانیا و آلمان رسیده است.

محمود امیری مقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران، در همین رابطه به دویچه وله فارسی می‌گوید که این سازمان نیز اطلاعاتی مبنی بر قتل فراقضایی معترضان بازداشتی در چند زندان دریافت کرده، اما به دلیل محدودیت‌ها، هنوز نتوانسته با استناد به دو منبع مستقل این اطلاعات را تایید کند.

او می‌افزاید: «کسانی که بازداشت شدند و بعضی از آنان هم مجروح بوده‌اند، به قتل رسیده‌اند. منابع ما از اعدام می‌گویند، اما شیوه به قتل رسیدنشان را هنوز نمی‌دانیم.»

او ترس و فشار بر خانواده‌ها را مانع اصلی اطلاع‌رسانی می‌داند و می‌گوید مردم نباید سکوت کنند و هر طور که ممکن است بایستی این اطلاعات را به سازمان‌های حقوق بشری برسانند.

اهمیت اطلاع‌رسانی برای نجات جان بازداشتی‌ها

مدیر سازمان حقوق بشر ایران با تاکید بر اینکه شمار بازداشتی‌ها بسیار بالاست و بسیاری از آنان در بازداشتگاه‌های غیررسمی به سر می‌برند، جان آنها را در خطر می‌بیند.

امیری مقدم می‌افزاید: «اگر افراد اطلاعات خود را به نهادهای حقوق بشری برسانند، این سازمان‌ها می‌توانند گزارش بدهند و فقط در این صورت است که جامعه جهانی واکنش نشان خواهد داد.»

توصیه او به ویژه به خانواده‌هایی است که می‌دانند عزیزانشان پس از بازداشت کشته شده‌اند: «اگر می‌دانند که عزیزشان با جراحت کمتر دستگیر شده بوده و وقتی پیکرش را تحویل داده‌اند مشخص شده که گلوله‌های بیشتری به نقاط مختلف بدن اصابت کرده، حتما به نهادهای حقوق بشری اطلاع‌رسانی کنند، چون می‌تواند کمک کند هم توجه بیشتری به این موضوع شود و هم به نوعی پیشگیری کند. چون ما بیشتر نگران افرادی هستیم که نامشان در هیچ کجا ثبت نشده و ناپدید شده‌اند و خیلی از آنها می‌توانند در بازداشتگاه‌های غیررسمی یا در زندان‌ها باشند.»

بیشتر بخوانید: سرنوشت پرابهام بازداشت‌شدگان پس از سرکوب خونین اعتراضات

در شرایطی که جمهوری اسلامی با وحشت از گستردگی بیشتر اعتراض‌ها دست به کشتاری خشن و کم‌سابقه و در پی آن بازداشت هزاران نفر زده است، اطلاع‌رسانی اصلی‌ترین راه‌ شکستن فضای سکوت و بی‌خبری مورد علاقه حکومت است.

در غیر این صورت، ابهام و بی‌خبری به ابزاری در دست جمهوری اسلامی بدل خواهد شد تا زمینه را برای نقض بیش از پیش حقوق بازداشت‌شدگان و تشدید سرکوب مخالفان فراهم کند، بی‌آنکه هزینه‌ای فوری در افکار عمومی بپردازد.

سکوت و قطع جریان اطلاعات، امکان هرگونه برخورد خودسرانه را افزایش می‌دهد تا به باور مقامات قضائی جمهوری اسلامی از بازداشت‌شدگان "درس عبرتی" برای جامعه ساخته شود.

از همین رو، به باور بسیاری از فعالان حقوق بشر، اطلاع‌رسانی مستمر و نام بردن از بازداشتی‌ها و کشته‌شدگان، راهی برای خنثی کردن این ابزار است؛ اقدامی که می‌تواند موضوع ایران را در کانون توجه افکار عمومی نگه دارد و راه را برای پاسخگو کردن آمران و عاملان سرکوب خونین مردم هموارتر کند.

یک منبع در خانواده سلطنتی عربستان به کانال ۱۲ اسرائیل گفت که راه حل مسئله ایران دیگر یک حمله نظامی محدود نیست، بلکه "تغییر بنیادین رژیم" است که با برکناری علی خامنه‌ای آغاز می‌شود.روزنامه "جروزالم پست" در گزارشی نوشت که یک منبع در خانواده سلطنتی عربستان سعودی روز یکشنبه ۲۲ فوریه (۳ اسفند) به کانال ۱۲ اسرائیل گفت که راه حل برای ایران دیگر یک اقدام نظامی محدود نیست، بلکه یک تغییر بزرگ و اساسی، از جمله سرنگونی علی خامنه‌ای است.

این منبع گفته است رهبر جمهوری اسلامی و سران ارشد نظام او "باید یکی یکی از بین بروند" و "تنها راه حل، تغییر رژیم در ایران به هر طریقی است".

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله

این منبع که اطلاعات بیشتری درباره هویت آن منتشر نشده، افزود: «اگر رژیم ایران سرنگون شود، باید یک دولت قوی روی کار بیاید که بداند چگونه قدرت را به شیوه‌ای قوی و امن متمرکز کند و مدل یک دولت تکنوکرات ضعیف مانند آنچه در عراق وجود دارد را تکرار نکند.»

جروزالم پست همچنین به نقل از این منبع نوشته است: «پس از کمرنگ‌شدن اعتماد معترضان به ترامپ، راه حل این است که سران رژیم را یکی یکی، با شروع از خامنه‌ای، از بین برد تا هیچ رهبری باقی نماند و سپس انتخابات برگزار کرد.»

این منبع از جمله گفته است که رضا پهلوی، ولیعهد پیشین ایران، "ظاهرا برای اکثریت مردم داخل ایران قابل قبول نیست".

به گفته این منبع، در خیابان‌های ایران نوعی احساس از دست رفتن فرصت وجود دارد که نه تنها از سرکوب شدید توسط جمهوری اسلامی، بلکه از فقدان حمایت خارجی نیز ناشی شده است.

این منبع گفت: «ترامپ فرصت حذف سران دستگاه امنیتی رژیم که اعتراضات گذشته را سرکوب کرده بودند، از دست داد و با این کار، اعتماد معترضان را از دست داد.»

"اشتباه استراتژیک آمریکا و اسرائیل"

این منبع در بخش دیگری از اظهاراتش "عدم درک ابعاد اجتماعی درون ایران و عدم ایجاد جایگزینی برای رژیم" را اشتباه استراتژیک آمریکا و اسرائیل نامیده است.

منبع خانواده سلطنتی سعودی در همین رابطه گفته است: «اگر ترامپ می‌خواهد به وعده خود برای محافظت از معترضان عمل کند، اگر کسانی را که آنها را کشته‌اند از بین نبرد، چگونه این کار را انجام خواهد داد؟ یک اقدام دقیق برای ضربه زدن به زیرساخت‌های ضروری، در کنار حذف فرماندهان امنیتی که علیه معترضان اقدام کردند، لازم است.»

بیشتر بخوانید: دونالد ترامپ: تغییر رژیم در ایران می‌تواند بهترین اتفاق باشد

این منبع می‌گوید اعتراضات در ایران "به اندازه‌ای که رسانه‌ها نشان می‌دهند، بزرگ نیستند و انگیزه اقتصادی و ماهیت محدودی دارند"، اما معتقد است که "اگر فشار افزایش یابد، آنها رشد خواهند کرد، اما سرکوب نیز خواهند شد".

منبع خانواده سلطنتی سعودی همچنین به کانال ۱۲ اسرائیل گفته است: «ما جمهوری اسلامی را یک تهدید منطقه‌ای می‌دانیم. اگر ایران ظرف پنج سال سلاح هسته‌ای تولید نکند، بعداً این کار را خواهد کرد.»

"ایران در حال تدوین لیستی از اهداف آمریکایی برای حمله"

کانال ۱۲ اسرائیل همچنین با اشاره به گزارشی در روزنامه "وطن امروز" از تدوین یک "بانک اهداف" شامل پایگاه‌های آمریکا، زیرساخت‌های اقتصادی و اهدافی در سایر کشورهای خاورمیانه، از جمله اردن، خبر داد.

طبق گزارش کانال ۱۲، پاسخ ایران به هرگونه حمله احتمالی "سریع و هماهنگ" و شامل دخالت نیروهای نیابتی ایران، آسیب به مسیرهای کشتیرانی و تهدید تأسیسات نفت و انرژی خواهد بود.

جدی‌تر شدن احتمال حمله گسترده آمریکا

از سوی دیگر روزنامه "نیویورک تایمز" در گزارشی به نقل از منابعی در درون دولت آمریکا نوشت ترامپ به مشاوران خود گفته است که اگر دیپلماسی یا هرگونه حمله اولیه هدفمند ایالات متحده، ایران را به تسلیم شدن در برابر خواسته‌های او مبنی بر کنار گذاشتن برنامه هسته‌ای سوق ندهد، او در ماه‌های آینده حمله "بسیار بزرگتری را با هدف کنار گذاشتن رهبران آن کشور از قدرت" در نظر خواهد گرفت.

مشاوران می‌گویند اگرچه هنوز تصمیمی نهایی گرفته نشده است، اما ترامپ به انجام یک حمله اولیه در روزهای آینده تمایل دارد تا به رهبران ایران نشان دهد که باید حاضر به پذیرش کنار گذاشتن توانایی ساخت سلاح هسته‌ای باشند.

اهداف مورد بررسی از مقر سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران تا سایت‌های هسته‌ای این کشور و برنامه موشک‌های بالستیک را شامل می‌شود.

اما آنگونه که نیویورک تایمز گزارش داده حتی در داخل دولت ترامپ نیز تردیدهایی در مورد اینکه آیا چنین هدفی می‌تواند تنها با حملات هوایی محقق شود، وجود دارد.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

گفته شده که در جلسات بررسی گزینه‌های نظامی با ژنرال‌های ارشد آمریکایی، سناریویی شبیه به عملیات ربایش نیکولاس مادورو، رئیس جمهور ونزوئلا، مورد پرسش قرار گرفته اما اعلام شده که احتمال موفقیت زیاد نیست چون ایران هدف بسیار دشوارتری است.

در حال حاضر خاورمیانه شاهد بیشترین حضور نظامی آمریکا از زمان حمله به عراق تا کنون است.

دو گروه ناو هواپیمابر، ده‌ها جت جنگنده، بمب‌افکن و هواپیماهای سوخت‌رسان و سامانه‌های ضدموشک در منطقه مستقر شده‌اند؛ حتی بیشتر از نیروها و تجهیزاتی که برای عملیات در ونزوئلا در اوایل ژانویه اعزام شده بودند.

دومین ناو هواپیمابر آمریکا، جرالد آر. فورد، نیز به زودی به ساحل اسرائیل خواهد رسید.

در آستانه سومین دور مذاکره ایران و آمریکا، گمانه‌زنی‌ها درباره محتوای گفت‌وگوها ادامه دارد. گفته می‌شود طرفین در حال بررسی پیشنهادی از سوی رافائل گروسی هستند. عباس عراقچی می‌گوید تسلیم نمی‌شویم چون ایرانی هستیم.دور سوم گفت‌وگوهای ایران و آمریکا روز پنج‌شنبه ۷ اسفند (۲۶ فوریه) در ژنو برگزار خواهد شد و عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ، دیدار خواهد کرد.

مقامات واشنگتن ارزیابی می‌کنند که هرگونه انعطاف‌پذیری ایران، کمتر از حداقل خواسته‌های ایالات متحده خواهد بود. در عین حال، مقدمات و بحث‌های داخلی نیز در مورد احتمال اقدام نظامی ادامه دارند.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله

استیو ویتکاف، که مذاکره‌کننده اصلی آمریکا است، روز شنبه ۲ اسفند (۲۱ فوریه)‌ در مصاحبه‌ای با شبکه تلویزیونی فاکس‌نیوز گفته بود دونالد ترامپ "کنجکاو" است که چرا ایران با وجود فشارها و حجم نیروی نظامی‌ در خاورمیانه، تا کنون خواسته‌های آمریکا را قبول نکرده است.

در واکنش به این اظهارات عباس عراقچی، عصر یکشنبه سوم اسفند (۲۲ فوریه) در شبکه ایکس نوشت: «کنجکاوید بدانید چرا ما تسلیم نمی‌شویم؟ چون ما ایرانی هستیم.»

ویتکاف همچنین در بخش دیگری از مصاحبه خود گفت که ترامپ پیش از شروع مذاکرات به او و جرد کوشنر دستور داده بود که "غنی‌سازی صفر" و "پس دادن اورانیوم غنی‌سازی شده"، خط قرمز است.

بررسی پیشنهاد گروسی از سوی ایران و آمریکا

نیویورک تایمز در گزارشی از قول چند مقام می‌نویسد که دولت ترامپ و ایران در حال بررسی پیشنهادی هستند که از سوی رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، ارائه شده است.

طبق این پیشنهاد، به ایران اجازه داده می‌شود مقادیر بسیار کمی سوخت هسته‌ای برای اهداف پزشکی تولید کند. ایران سال‌هاست ایزوتوپ‌های پزشکی را در راکتور تحقیقاتی تهران تولید می‌کند.

به نوشته نیویورک تایمز، اگر این پیشنهاد اجرایی شود، ایران می‌تواند ادعا کند که همچنان غنی‌سازی اورانیوم انجام می‌دهد. ترامپ نیز می‌تواند استدلال کند که ایران تمامی تأسیساتی که امکان تولید سلاح هسته‌ای را فراهم می‌کردند تعطیل می‌کند.

بیشتر بخوانید: نیویورک‌تایمز: خامنه‌ای دستور داده در صورت کشته شدنش لاریجانی در مرکز قدرت قرار بگیرد

اما هنوز روشن نیست که جمهوری اسلامی حاضر باشد برنامه هسته‌ای گسترده خود را، که میلیاردها دلار روی آن سرمایه‌گذاری کرده است، به یک برنامه بسیار محدود و کوچک کاهش دهد.

همچنین با توجه به تعیین "غنی‌سازی صفر" به عنوان یک خط قرمز از سوی ترامپ، مشخص نیست که آمریکا اجازه تولید محدود رادیوداروهای هسته‌ای صرفاً برای مطالعات درمان سرطان و مقاصد پزشکی را بدهد.

چشم‌ها دوخته به نتیجه گفت‌وگوهای پیش رو

بسیاری از تحلیلگران و ناظران مذاکرات روز پنجشنبه را حساس و سرنوشت‌ساز می‌دانند. احتمال آن می‌رود که طرف ایرانی نیز با پیشنهادی در حوزه هسته‌ای که منعکس‌کننده خطوط قرمز جمهوری اسلامی است در ژنو حاضر شود.

باید دید که آیا این پیشنهاد مورد قبول کاخ سفید خواهد بود یا اینکه آمریکا را به سمت استفاده از قوای نظامی مستقر در منطقه خاورمیانه سوق خواهد داد.

به نظر می‌رسد دستیابی به توافق امری دشوار باشد، به ویژه اگر آمریکا موضوع برنامه موشکی و نیروهای نیابتی شبه نظامی مورد حمایت تهران را نیز وارد مذاکرات کند. بررسی اظهارات سران جمهوری اسلامی حاکی از آن است که قصدی برای عقب‌نشینی و گفت‌وگو بر سر این دو موضوع ندارند.

روزنامه "اسرائیل هیوم" به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی گزارش داده که ترامپ نظرات همه افراد حلقه داخلی دولت خود را شنیده و انتظار می‌رود ظرف ۲۴ ساعت آینده تصمیم بگیرد که آیا ویتکاف را حتی بدون دریافت پیشنهاد دقیق ایران از قبل به ژنو بفرستد یا خیر.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

به گفته این مقام آمریکایی، به نظر نمی‌رسد نمایندگان ایران در مذاکرات، جدیت تهدید نظامی یا شدت عواقب حمله آمریکا را درک کنند.

به نوشته اسرائیل هیوم، ارزیابی‌ها در آمریکا و اسرائیل مبنی بر این است که ایران به دنبال خریدن زمان است، با این امید که هم آمادگی بهتری برای یک حمله احتمالی داشته باشد و هم اینکه ترامپ به این نتیجه برسد که عواقب اقدام نظامی از مزایای آن بیشتر است.

با این حال، این مقام ارشد آمریکایی گفته است ترامپ مسائل را متفاوت می‌بیند و معتقد است که تغییر رژیم می‌تواند به عنوان یک ابزار استراتژیک منطقه‌ای عمل کند و منتظر زمان مناسب و شرایط بهینه است.

به گفته او، در داخل دولت آمریکا، تیم‌های متعددی در حال کار بر روی برنامه‌هایی برای گام‌هایی هستند که می‌تواند منجر به فروپاشی رژیم پس از حمله شود، و همچنین بر روی پرورش چهره‌هایی که می‌توانند قدرت را به دست بگیرند تا از هرج و مرج جلوگیری کنند.

به گزارش اکسیوس، انتظار می‌رود مذاکره‌کنندگان ایالات متحده و جمهوری اسلامی روز پنج‌شنبه مجددا در ژنو دیدار کنند. یک مقام ارشد آمریکایی روز یکشنبه گفت دولت ترامپ انتظار دارد این پیشنهاد را تا روز سه‌شنبه دریافت کند.بر اساس گزارش اکسیوس، ظاهرا مذاکره‌کنندگان ایالات متحده و جمهوری اسلامی روز پنج‌شنبه ۲۶ فوریه (۷ اسفند) مجددا در ژنو دیدار خواهند کرد.

در همین رابطه، بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، با انتشار پیامی در شبکه ایکس اعلام کرد: «خوشحال هستم تأیید کنم که مذاکرات آمریکا و ایران برای روز پنج‌شنبه در ژنو برنامه‌ریزی شده است، با تمرکز بر پیش‌برد مثبت و تلاش برای پیمودن مسیر نهایی جهت نهایی‌سازی توافق.»

هم‌زمان با این تحولات، به گفته مقام‌های آمریکایی، تلاش دیپلماتیک کنونی احتمالاً آخرین فرصت است که دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا پیش از صدور دستور یک عملیات گسترده نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران در نظر گرفته است. این عملیات احتمالی بر اساس برخی از گمانه‌زنی‌ها ممکن است حتی مستقیماً علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، را هدف قرار دهد.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

در همین حال عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در گفت‌وگو با شبکه CBS اعلام کرد انتظار دارد روز پنج‌شنبه در ژنو با استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نمایندگان ترامپ دیدار کند.

طبق این گزارش، ویتکاف و کوشنر به ترامپ توصیه کرده‌اند پیش از هرگونه اقدام نظامی، به دیپلماسی فرصت داده شود. یک مقام ارشد آمریکایی نیز دیدار برنامه‌ریزی‌شده را تأیید کرد، اما افزود واشنگتن همچنان در انتظار دریافت پیشنهاد رسمی جمهوری اسلامی است.

عراقچی گفت کار تدوین پیشنهاد ادامه دارد و هنوز رهبری سیاسی در تهران آن را تأیید نکرده است. او در عین حال ابراز امیدواری کرد که در ژنو این طرح بررسی شود و دو طرف روی یک متن مشترک برای دستیابی به "توافقی سریع" کار کنند.

یک مقام ارشد آمریکایی نیز گفت: «اگر جمهوری اسلامی پیش‌نویس پیشنهادی ارائه دهد، آمریکا آماده است در ژنو دیدار کند تا مذاکرات تفصیلی را آغاز کند و ببیند آیا می‌توان به توافق هسته‌ای دست یافت یا نه.»

به گفته این مقام، احتمال بررسی یک توافق موقت پیش از رسیدن به توافق جامع نیز وجود دارد.

محور اختلاف در مذاکرات

در دور قبلی مذاکرات در ژنو، ویتکاف و کوشنر از عراقچی خواستند ظرف چند روز یک پیشنهاد مکتوب و جزئی ارائه کند.

آن‌ها تأکید کرده‌اند موضع ترامپ "غنی‌سازی صفر" در خاک ایران است، اما در عین حال گفته‌اند واشنگتن حاضر است طرحی را که شامل "غنی‌سازی نمادین" باشد بررسی کند، مشروط بر آن‌که ایران بتواند اثبات کند این طرح تمام مسیرهای دستیابی به سلاح هسته‌ای را مسدود می‌کند.

عراقچی روز جمعه در گفت‌وگو با شبکه MS Now گفت پیش‌نویس پیشنهاد را تا پایان هفته آماده می‌کند و پس از تأیید مقامات سیاسی در تهران، آن را به طرف آمریکایی ارائه خواهد داد.

عراقچی همچنین اشاره کرد: «ما این را در گذشته ثابت کرده‌ایم و معتقدم هنوز هم بخت خوبی برای دستیابی به یک راه‌حل دیپلماتیک وجود دارد؛ راه‌حلی که بر پایه یک بازی برد-برد باشد و در دسترس ما است.»

بیشتر بخوانید: رویترز: تهران و واشنگتن در مورد رفع تحریم‌‌ها اختلاف دارند

او اضافه کرد: «از این رو نیازی به هیچ‌گونه افزایش توان نظامی نیست و تقویت نظامی نمی‌تواند کمکی بکند و نمی‌تواند ما را تحت فشار قرار دهد.»

وزیر خارجه جمهوری اسلامی در ادامه گفت که حکومت ایران در حال تدوین پیش‌نویس پیشنهادی است که طی "دو تا سه روز آینده" تکمیل خواهد شد و پس از تایید خامنه‌ای، به نمایندگان ایالات متحده آمریکا تحویل داده خواهد شد.

فشارهای داخلی در آمریکا

در سوی دیگر، سناتور لیندسی گراهام، روز شنبه به وبسایت خبری اکسیوس گفت برخی مشاوران ترامپ او را از حمله به جمهوری اسلامی برحذر می‌دارند و از رئیس‌جمهور خواست این توصیه‌ها را نادیده بگیرد.

گراهام گفت: «نگرانی‌ها درباره درگیر شدن در عملیات گسترده نظامی در خاورمیانه را درک می‌کنم، اما کسانی که علیه اقدام [نظامی] هشدار می‌دهند، پیامدهای مهار نکردن شرارت را نادیده می‌گیرند.»

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

با این حال، مشاوران ترامپ می‌گویند رئیس‌ جمهور می‌تواند هر زمان مسیر خود را تغییر داده و دستور حمله صادر کند، اما در حال حاضر بسیاری در تیم او توصیه به صبر و ادامه مسیر دیپلماتیک دارند.

هم‌زمان با انتشار مجموعه‌ای از ویدئوها و گزارش‌ها، خبرهایی از تجمع‌های اعتراضی دانشجویان در چند دانشگاه منتشر شده است. گزار‌ش‌ها همچنین حاکی از درگیری با نیروهای بسیج و یگان ویژه در چند دانشگاه ایران است.بر اساس تصاویری که روز یکشنبه ۳ اسفند (۲۲ فوریه) از دانشگاه‌های فردوسی مشهد، هنر ایران، صنعتی شریف، بهشتی، خواجه نصیر، امیرکبیر، علم و صنعت و دانشگاه تهران منتشر شده است، درگیری‌ها و شعارهای اعتراضی در این چند دانشگاه ایران همچنان ادامه دارد.

طبق گزارش‌ها، نیروهای یگان ویژه وارد محوطه دانشگاه شده و با دانشجویان درگیر شده‌اند.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

در برخی ویدئوها، دانشجویان شعارهایی از جمله "این آخرین نبرده، پهلوی برمی‌گرده" سر می‌دهند. همچنین گزارش‌هایی از ضرب‌وشتم دانشجویان توسط نیروهای بسیج منتشر شده است.

در دانشگاه تهران نیز تصاویری از درگیری میان دانشجویان و نیروهای بسیج منتشر شده است. بر اساس این گزارش‌ها، نیروهای بسیج پس از بروز تنش اولیه، به ساختمان دانشکده فنی وارد شده و با شکستن شیشه‌ها و سردادن شعار "حیدر حیدر" تلاش کرده‌اند دانشجویان را متفرق کنند.

حمایت گسترده دانشجویان معترض از شاهزاده رضا پهلوی

هم‌زمان، گروهی از دانشجویان شعارهایی از جمله "جاویدشاه" و "این آخرین نبرده، پهلوی برمی‌گرده" سر داده‌اند.

در دانشگاه صنعتی خواجه نصیر نیز تجمع‌هایی با شعارهایی در حمایت از رضا پهلوی و انتقاد از جریان‌های سیاسی مخالف او از جمله جریان‌های چپ برگزار شده است.

بیشتر بخوانید: ادامه اعتراضات دانشجویی؛ سقوط بورس، تحرک نیروهای آمریکا در خلیج فارس

از جمله شعارهای منتشرشده در ویدئوها می‌توان به "رضا رضا پهلوی، این است شعار ملی" و "داس چکش عمامه، ۵۷ تمامه" اشاره کرد.

گزارش‌های مشابهی از دانشگاه علم و صنعت منتشر شده که در آن دانشجویان معترض شعارهایی علیه آن چه که معمولا "پنجاه و هفتی" شامل روحانیت حاکم، جریان‌های چپ و مجاهدین خلق می‌نامند، سر می‌دهند. در برخی ویدئوها، حمله نیروهای بسیج با شعار "حیدر حیدر" به دانشجویان نشان داده شده است.

در دانشگاه صنعتی شریف که در برخی شعارها با نام پیشین "آریامهر" از آن یاد شده، دانشجویانی با شعار "آریامهر اسمشه، شریف دیگه بسشه" به تغییر نام دانشگاه اشاره کرده‌اند.

دانشگاه هنر نیز شاهد تجمعی در حمایت از آنچه معترضان "انقلاب شیر و خورشید" می‌نامند، بوده است. در این تجمع شعار "توپ، تانک، مسلسل دیگر اثر ندارد" شنیده می‌شود.

درگیری میان دانشجویان و نیروهای بسیج

در دانشگاه صنعتی امیرکبیر (پلی‌تکنیک تهران) نیز ویدئوهایی از درگیری میان دانشجویان و نیروهای بسیج منتشر شده است. در این تجمع‌ها شعار "این است شعار ملی؛ رضا، رضا، پهلوی" سر داده شده است.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

از دیگر سو، ویدئوهایی نیز از برخی از تجمعات منتشر شده که در آن شعارهای جریان‌های سیاسی عمدتا چپ از جمله شعارهایی نظیر "نه سلطنت نه رهبری دموکراسی برابری" شنیده می‌شود.

مقام‌های رسمی تاکنون واکنشی به این گزارش‌ها نشان نداده‌اند. در سال‌های اخیر دانشگاه‌های ایران بارها صحنه اعتراض‌های دانشجویی بوده‌اند که در برخی موارد با برخورد نیروهای امنیتی همراه شده است.

دویچه وله به طور مستقل نمی‌تواند اصالت صداهای شنیده شده در ویدئوهایی منتشر شده را تایید کند.

نیویورک‌تایمز، با انتشار گزارشی اعلام کرد که علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی دستورالعمل‌های محرمانه‌ای برای سناریوی ترور خود صادر کرده و علی لاریجانی را عملا در رأس اداره امور کشور و جنگ قرار داده است.به‌گزارش نیویورک‌تایمز، علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، هم‌زمان با اوج‌گیری اعتراضات سراسری و افزایش تهدیدهای نظامی آمریکا و اسرائیل، به اطرافیان ارشد خود دستور داده است که در صورت کشته‌شدن او در حملات احتمالی، بر اساس "طرح جانشینی چندلایه" و زنجیره‌های اضطراری فرماندهی عمل کنند.

این روزنامه می‌نویسد خامنه‌ای در همین چارچوب، علی لاریجانی، سردار پیشین سپاه پاسداران و سیاست‌مدار باسابقه را به نقشی محوری در اداره کشور گمارده و اختیارات گسترده امنیتی، سیاسی و دیپلماتیک به او سپرده است. بر اساس این گزارش، لاریجانی اکنون از سرکوب اعتراضات تا مدیریت مذاکرات هسته‌ای و هماهنگی با متحدان خارجی و برنامه‌ریزی جنگی نقش محوری دارد.

لاریجانی در نقش "مدیر بحران": از سرکوب اعتراض‌ها تا دیپلماسی هسته‌ای

نیویورک‌تایمز با استناد به گفت‌وگو با مقام‌های ارشد حکومت ایران، اعضای سپاه پاسداران و دیپلمات‌های پیشین می‌گوید در اوج اعتراضات سراسری و هم‌زمان با تشدید تهدیدهای واشنگتن، علی لاریجانی به صورت غیررسمی در رأس اداره امور اجرایی و امنیتی قرار گرفته است.

به‌نوشته این روزنامه، لاریجانی پس از این انتصاب پشت‌پرده، مدیریت سرکوب گسترده معترضان، هدایت گفت‌وگوهای حساس هسته‌ای با آمریکا و هماهنگی با متحدان خارجی مانند روسیه، قطر و عمان را بر عهده گرفته است. او همچنین نقش محوری در تدوین سناریوهای جنگی و آماده‌سازی کشور برای رویارویی احتمالی با حمله نظامی آمریکا ایفا می‌کند.

در این گزارش تأکید شده که لاریجانی از نظر مذهبی در جایگاه یک روحانی بلندپایه قرار ندارد و به همین دلیل بعید است به‌عنوان جانشین رهبر جمهوری اسلامی مطرح باشد، اما در عین حال به‌عنوان یکی از مورداعتمادترین "مدیران بحران" خامنه‌ای توصیف شده که در شرایط اضطراری، حلقه اصلی تصمیم‌سازی در ساختار قدرت را تشکیل می‌دهد.

طرح جانشینی چندلایه و زنجیره فرماندهی در صورت ترور رهبر

بر اساس این گزارش، خامنه‌ای در هفته‌های اخیر به اطرافیان نزدیک خود دستور داده است برای سناریوی ترور یا حملات هدفمند آمریکا و اسرائیل علیه رأس هرم قدرت، چند لایه جانشینی برای پست‌های کلیدی نظامی و سیاسی تعریف کنند. در این طرح، برای هر جایگاه مهم چند فرد مشخص شده‌اند که در صورت کشته‌شدن یا قطع ارتباطات، به‌سرعت بتوانند تصمیم‌گیری را ادامه دهند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

بخشی از این دستورالعمل‌ها محرمانه است و شامل واگذاری اختیارات تصمیم‌گیری به یک حلقه بسیار محدود از مشاوران و فرماندهان می‌شود تا اگر ساختار رسمی ارتباطی آسیب دید یا شخص خامنه‌ای هدف قرار گرفت، فرماندهی نیروهای مسلح، دستگاه امنیتی و دیپلماسی کشور بدون وقفه ادامه یابد.

به‌گزارش این روزنامه، این "معماری جانشینی در شرایط جنگی" نشان می‌دهد حکومت، احتمال ترور رهبر یا حملات غافلگیرکننده علیه رأس هرم قدرت را جدی گرفته و تلاش می‌کند از فروپاشی فرماندهی در ساعات نخست هر درگیری احتمالی جلوگیری کند.

آماده‌باش نظامی و پیام‌های تهدیدآمیز به آمریکا و اسرائیل

نیویورک‌تایمز در بخش دیگری از گزارش خود می‌نویسد هم‌زمان با این طراحی‌های پشت‌پرده، جمهوری اسلامی وضعیت آماده‌باش نیروهای مسلح را افزایش داده است. به‌نقل از منابع امنیتی، حکومت ایران سامانه‌های موشکی خود را در نزدیکی مرز عراق و در امتداد سواحل خلیج فارس مستقر کرده و رزمایش‌های متعدد برای سناریوهای مختلف درگیری با آمریکا و اسرائیل برگزار کرده است.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

به‌گفته منابع مورد استناد این روزنامه، پایگاه‌های موشکی و یگان‌های ویژه در وضعیت آمادگی بالا قرار گرفته‌اند و بخشی از برنامه‌ریزی جنگی که لاریجانی در آن نقش دارد، شامل هماهنگی با گروه‌های نیابتی در منطقه و سنجش واکنش احتمالی کشورهای همسایه است.

در سطح علنی، خامنه‌ای همچنان لحن چالشی و تهدیدآمیز خود را حفظ کرده و هشدار داده است هرگونه حمله به ایران با پاسخی قوی و گسترده روبه‌رو خواهد شد.

نیویورک‌تایمز این شکاف میان لحن عمومی و تدارکات پشت‌پرده را نشانه‌ای از آن می‌داند که حکومت ایران در عین نمایش اقتدار، به طور جدی احتمال حمله نظامی را در محاسبات خود وارد کرده و برای بدترین سناریو، از جمله ترور رهبر جمهوری اسلامی، برنامه‌ریزی کرده است.