Jak dzisiaj odbieramy legendarne małżeństwo Themersonów, twórców awangardy w literaturze, filmie i malarstwie? Weronika Stencel rozmawia o Stefanie i Franciszce z Adrianą Prodeus, krytyczką i Marcinem Borchardtem, reżyserem filmu „Moi Themersonowie" podczas Krakowskiego Festiwalu Filmowego. Pojawia się także pytanie, czy surrealizm i awangarda są cringowe?

Czy ekologia dotyczy wyłącznie środowiska naturalnego? Punktem wyjścia do rozmowy jest książka „Trzy ekologie” Félixa Guattariego. To jeden z najważniejszych tekstów ekologii politycznej końca XX wieku. O relacjach między kryzysem klimatycznym, kapitalizmem, technologią, zdrowiem psychicznym i życiem społecznym rozmawiają Anna Nacher, Michał Krzykawski, Patryk Szaj, Michał Memeszewski i Michał Koza.  To rozmowa o humanistyce środowiskowej, polityczności ekologii i nowych sposobach opisywania współczesnego świata.

W pierwszym odcinku Horyzontaliów zastanowimy się nad pojęciami miejsca i przestrzeni, szczególnie w kontekście Górnego i Dolnego Śląska. Przyjrzymy się, jak z tymi kwestiami mierzy się i dialoguje literatura oraz fotografia. W rozmowie wzięli udział: Anna Orłowska - fotografka, Krzysztof Siwczyk – poeta, felietonista, krytyk literacki i Paweł Starzec – dokumentalista, fotograf, socjolog.

Fotografie Anny Orłowskiej z cyklu "Sankt Anna" można zobaczyć od 15 maja do 31 sierpnia 2026 na wystawie zbiorowej "Uwarstwienia | Shifting Strata" w Galerii Pałacu Potockich w Krakowie. Reporterskie zdjęcia Pawła Starca z projektu "Anew" można oglądać w tym samym terminie w ramach wystawy "Możliwy układ | A Possible Arrangement" w Galerii Bunkier Sztuki. Obie wystawy odbywają się w ramach 23. Miesiąca Fotografii w Krakowie.

Dwie poetki, których wrażliwość na słowo jest wzmacniane wrażliwością na obraz. Te obrazy wchodzą pomiędzy wersy, wskakują na okładki i reprodukują się między stronami. Agata Puwalska i Bianka Rolando spotkają się ze sobą, z gośćmi festiwalu i z malarstwem, nie tylko po to, by ustalić skąd te kontaminacje, ale również po to, by wiersze zabrzmiały w wizualnym towarzystwie.

Nagranie w ramach Europejskiego Poety Wolności Gdańsk 2026.

W tym odcinku Patryk Kosenda rozmawia z Karoliną Rak, literaturoznawczynią i badaczką arabskiego feminizmu oraz Dalią Mikulską, reporterką i pracowniczką humanitarną, o głośnej (musimy sprawić, by była jeszcze głośniejsza) książce Omara El Akkada „Któregoś dnia okaże się, że wszyscy od zawsze byli przeciwko” (tłum. Agata Ostrowska). Dlaczego rzeź w Gazie jest konsekwencją, a nie aberracją, rozwoju imperialnych systemów? Jaką odpowiedzialność za ludobójstwo Palestyńczyków ponoszą zachodnie media? Czy El Akkad napisał książkę przede wszystkim o nas?

Nowy przekład czy nowe odczytanie? W kolejnym odcinku „Nie takie obce” Grzegorz Wysocki rozmawia z Katarzyną Skórską, tłumaczką, italianistką i badaczką literatury włoskiej, o twórczości Dina Buzzatiego oraz kulisach pracy translatorskiej.

Punktem wyjścia jest nowe wydanie „Pustyni Tatarów”, ale rozmowa szybko wykracza poza jedną książkę. Mowa o przekładach klasyki, kolacjonowaniu dawnych tłumaczeń, decyzjach dotyczących tytułów, relacji między tłumaczem a tekstem oraz o miejscu Buzzatiego w literaturze włoskiej i polskiej. T

o spotkanie o czytaniu, tłumaczeniu i nieustannym powracaniu do książek, które z każdą lekturą znaczą coś innego.

Punktem wyjścia spotkania jest powieść „Imiona Krymu” Anastazji Lewkowej. To wielogłosowa opowieść o historii, pamięci i tożsamości Krymu. O wielokulturowości półwyspu, losach krymskich Tatarów, języku jako nośniku pamięci i dekolonizacji oraz o pracy nad polskim przekładem książki rozmawiają Anastazja Lewkowa, Joanna Majewska-Grabowska, prof. Kinga Gajda i Iwona Boruszkowska. Tłumaczyła Oleksandra Bratchuk.

Finansowanie: Środki Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego w ramach Programu Strategicznego Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza, Uniwersytet Jagielloński.

Jak opowiadać o polskiej białości i rasizmie w kraju, który zwykle myśli o sobie poza historią kolonialnej przemocy? W drugim odcinku cyklu „Na południe” punktem wyjścia są pytania o źródła wyobrażeń o urasowionych Innych, kolonialne fantazje polskich półperyferii i język, którego wciąż brakuje, by opisać rodzime uwikłania w rasowe hierarchie. O historii tych wyobrażeń, od XIX wieku po PRL i współczesność, rozmawiają dr Claudia Snochowska-Gonzalez, dr Łukasz Zaremba i Max Cegielski.

„Globalna solidarność: archiwa przyszłości”, realizowanych w ramach prac Interdyscyplinarnej Grupy Badawczej „PRL i Globalne Południe” - partnerskiej współpracy między Instytutem Badań Literackich PAN i Instytutem Kultury Polskiej (Uniwersytet Warszawski).

Odcinek specjalny „Gdzie mieszkają książki” z okazji Dnia Dziecka, nagrany podczas Festiwalu Literatury dla Dzieci.

O dobrej poezji dla najmłodszych, książkach, które nie infantylizują dzieci, oraz o literaturze pomagającej rozmawiać o trudnych doświadczeniach mówią dr hab. Krystyna Zabawa i dr Małgorzata Turczyk.

Prowadzenie: Łukasz Dębski, prezes Fundacji Burza Mózgów i dyrektor programowy festiwalu.

W tym odcinku podcastu „Nie takie obce – rozmowy o przekładzie” gościmy Keti Kantarię, która tłumaczy polskie książki na język gruziński oraz Magdalenę Nowakowską, tłumaczkę literatury gruzińskiej na polski. Tkamy opowieść równoległą o początkach wymiany literackiej między Polską i Gruzją oraz życiowych ścieżkach i tłumackich wyborach obu gościn. Zaglądamy też do gramatyki (ach, ten ergativus!).