Gościnnie: Herstorie

Co poglądy siedemnastowiecznego łowcy czarownic mają do praw dzisiejszych Amerykanek? O co chodzi z majowym przeciekiem z Sądu Najwyższego, o którym było tak głośno - przynajmniej dopóki proces Johnny’ego i Amber nie zdominował newsów? Dlaczego dostęp do broni jest w amerykańskiej konstytucji, a nie ma w niej aborcji? Do czego mogą - choć zdecydowanie nie powinny - służyć wieszaki, szprychy od roweru, druty od robótek, siarka z zapałek oraz lizol? Jak Amerykanki wywalczyły sobie prawa reprodukcyjne i jak je im powoli odbierano? I jak będą sobie radzić, gdy, jeszcze w czerwcu, zostanie obalony wyrok w sprawie Roe v. Wade?

Na te - i wiele innych - pytań odpowiedzą w kolejnym odcinku podcastu Herstorie Wysokich Obcasów Katarzyna Wężyk i Natalia Waloch.

Miała pecha, że najszczęśliwszy i najbardziej intensywny okres w życiu przypadł jej w młodości. Po kilkunastu latach spędzonych w Afryce, zawsze już za nią tęskniła.

Była enfant terrible salonów, całe życie bawiła się rolą ekstrawaganckiej arystokratki. Ale na zapleczu bankietowego życia harowała jak wół, "zapominając o nadziei i nie poddając się rozpaczy". Jej pierwsza książka była sukcesem, kolejna przyniosła nam jedno z najbardziej znanych pierwszych zdań w historii literatury: "Miałam farmę w Afryce u stóp gór Ngong", a autorce międzynarodową sławę. Jej nazwisko było regularnie wymieniane na Noblowskiej giełdzie.

Afryka dała jej napęd do pisania, ale też ciągnące się całe życie problemy ze zdrowiem, bo jej mąż, baron Bror von Blixen-Finecke, zaraził ją kiłą, a w tamtych czasach leczono ją rtęcią i arszenikiem. Skutki terapii będzie odczuwać już zawsze. Ale to nie przeszkodzi jej polować, założyć szkołę dla tubylczych dzieci oraz nawiązać romans z erudytą i awanturnikiem Denysem Finch Hattonem, a potem - po powrocie z Afryki - brylować w towarzystwie Marylin Monroe, Johna Steinbecka i Pearl Buck.

W najnowszym odcinku Herstorii Wysokich Obcasów Natalia Waloch i Katarzyna Wężyk opowiadają o niezwykłym życiu jedynej w swoim rodzaju Karen Blixen.

Była najbogatszą i najpotężniejszą kobietą średniowiecznej Europy, a przy okazji jedną z lepiej wykształconych. Jedyną w historii królową i Anglii i Francji. Poeci rozpływali się nad jej urodą, a mnisi sarkali na jej nadmierny wpływ na króla. Zwiedziła więcej świata niż większość jej współczesnych: królewskie dwory Paryża, Londynu, Bizancjum i Madrytu, święte miejsca Jerozolimy, papieskie komnaty w Rzymie. Walczyła z mężem o władzę i rządziła imperium, gdy jej syn bawił się w rycerza na krucjacie. I to wszystko w czasach, gdy niewiasty, dzieci oraz ryby głosu nie miał, a do wyboru były dwa modele kobiecości - święta Maryja i grzesznica Ewa - i żaden nie przewidywał władzy, sprawczości ani inteligencji.

W dzisiejszym odcinku podcastu Herstorie Wysokich Obcasów Katarzyna Wężyk i Natalia Waloch opowiadają o Eleonorze Akwitańskiej.

Znamy ją jako dobrotliwą leciwą cioteczkę żywiącą nieskończoną miłość do dzieci. I o ile druga część jest prawdą, o tyle pierwsza, hmm, niezupełnie. Będąc nastolatką, buntowała się: jako pierwsza dziewczyna w miasteczku obcięła włosy na chłopczycę i tańczyła jak szalona. Pociągała ją przygoda i nieznane, co doprowadziło do tego, że w wieku 18 lat zaszła w ciążę. W tamtych czasach nieślubne dzieci odbierano matkom. Na to nie mogła się zgodzić, więc zaplanowała wszystko tak, by nie stracić syna, co oznaczało wiele lat życia z tajemnicą.

Doświadczenie trudnego macierzyństwa i rozłąki z dzieckiem zaowocowało silnym przekonaniem, że "przyszłość świata rozstrzyga się w dziecięcych pokojach". Jako całkiem już dojrzała kobieta napisała książkę, która zrewolucjonizowała literaturę dziecięcą i dała podwaliny pod zupełnie nowy stosunek do dzieci. O jej bohaterce tzw. autorytety grzmiały, że jest nienormalnym, niemoralnym i niewychowanym dzieckiem. A dzieci - cóż, dzieci Pippi pokochały. A potem pokochały Ronję, Emila i czeredę z Bullerbyn.

W najnowszym odcinku Herstorii Wysokich Obcasów Natalia Waloch i Katarzyna Wężyk opowiadają o pod każdym względem niepokornej Astrid Lindgren

W mrozie sięgającym minus 60 stopni brnęła przez Syberię w saniach zaprzężonych w renifery. W dodatku sam na sam z mężczyzną, co w tamtym czasie budziło rzecz jasna kontrowersje. Bardziej jednak niż on interesowały ją syberyjskie plemiona, których nikt wcześniej nie zbadał. Ona to zrobiła i to tak, że światu opadła szczęka. Kiedy wydała książkę "My Siberian Year", z miejsca stała się najpopularniejszą naukowczynią w Wielkiej Brytanii, a zaraz potem pierwszą kobietą wykładającą na Oxfordzie.

Miała wybitny umysł i wszelkie predyspozycje do tego, by stać się ikoną feminizmu i być dziś na T-shirtach jak Maria Skłodowska-Curie. Miała jednak też tego pecha, że była pionierką przez naprawdę duże "P" i świat nie bardzo był gotów szybko wejść na przetarty przez nią szlak. Jej bestsellerową książkę na ojczysty język polski przełożono dopiero w 2013 r, czyli po 97 latach od momentu, gdy wyszła w Wielkiej Brytanii.

W najnowszym odcinku Herstorii Wysokich Obcasów Natalia Waloch i Katarzyna Wężyk opowiadają o antropolożce i etnolożce Marii Antoninie Czaplickiej

Wychowano ją na debiutantkę: pannę z dobrego domu, która miała dygnąć przed królową, a potem wyjść za mąż za odpowiedniego kawalera. Ona miała inne plany. Chciała być rewolucjonistką, bojowniczką szlachetnej sprawy, pogromczynią imperializmu i kapitalistycznego wyzysku, a przede wszystkim wyzwolicielką Irlandii spod brytyjskiego jarzma. Problem w tym, że sami Irlandczycy nie bardzo chcieli być uratowani przez pannę dziedziczkę w tweedach i z akcentem BBC. Nie wpuszczają cię drzwiami, uznała, to wejdź oknem - i ukradnij po drodze parę Vermeerów…

W dzisiejszym odcinku podcastu Herstorie WO Katarzyna Wężyk i Natalia Waloch opowiadają szaloną historię Rose Dugdale, rewolucjonistki i złodziejki obrazów.

Gala tegorocznych Oscarów była prawdziwym świętem kobiet, które zgarnęły mnóstwo statuetek. I chyba tego właśnie nie wytrzymało ego Willa Smitha, który postanowił zaznaczyć swoją obecność, waląc Chrisa Rocka po twarzy. Dzięki temu cały świat przez kilka dni mówił o nim, nie o laureatkach. Nie żeby kiedykolwiek kobiety w kinie były szczególnie hołubione. Dlatego właśnie w najnowszym odcinku Herstorii Wysokich Obcasów Natalia Waloch i Katarzyna Wężyk opowiadają o reżyserkach sprzed dekad, o których świat zdaje się zapominać oraz tych całkiem współczesnych, dających nam wzruszenie i rozrywkę. Mówią też o swoich ulubionych filmach zrobionych przez kobiety lub pokazujących niezwykłe kobiece postaci

Fancy Nancy w pomidorowej czerwieni. Królowa Lodu. Evita z Bel Air. Żona idealna, niezmiennie wpatrzona w męża jak w święty obrazek. Mała kobietka stojąca za Wielkim Mężczyzną, księżyc odbijający jego słońce. Tak naprawdę - połowa bardzo skutecznego politycznego duetu i jedna z najbardziej wpływowych Pierwszych Dam w historii. Znajomi, podwładni i biografowie pary są zgodni: Ronald Reagan nigdy nie zostałby prezydentem, gdyby nie żona. Najlepiej ich związek podsumował aktor Jimmy Stewart: - Gdyby ożenił się z nią za pierwszym razem, załatwiłaby mu Oscara.

W dzisiejszym odcinku naszego podcastu Katarzyna Wężyk i Natalia Waloch opowiadają o Nancy Reagan. Wydaje Martyna Osiecka.

Miała naprawdę małe szanse być rewolucjonistką. Pochodziła z ubogiej, wielodzietnej rodziny i wszystko wskazywało na to, że do końca swoich dni będzie nauczycielką na prowincji. A jednak tak bardzo chwyciła się życia i niezależności, że najpierw została pierwszą kobietą-wydawcą gazety w Stanach Zjednoczonych, a potem stała się symbolem walki z patriarchatem. I pewnie przepadłaby w tłumku innych sufrażystek, gdyby nie fakt, że zbiegiem okoliczności symbolem tej walki stały się... pantalony. Ściślej: przypominające je spodnie noszone z krótką spódnicą. Strój ten, nazwany od nazwiska bohaterki dzisiejszego odcinka "bloomers", miał wyzwolić Amerykanki z miażdżących narządy wewnętrzne gorsetów i ciężkich spódnic, w które zaplątywały się uliczne śmieci. A dalej, rzecz jasna, z wszystkich innych pęt, jakie na kobiety nałożono.

Tym razem Natalia Waloch i Katarzyna Wężyk opowiadają o Amelii Bloomer.

"To niemożliwie, żeby kobieta, której ręce cuchną posoką, mogła mieć tę samą naturę czy uczucia co większość kobiet", pisały gazety. XIX wiek nie był, mówiąc łagodnie, przyjazny kobietom w medycynie. Dużo atramentu wylano na udowadnianie, jak to nasze panie kochane są za delikatne, za skromne i za głupiutkie na medycynę, jak to od nadmiaru edukacji więdnie im macica, a myśli skręcają ku niebezpiecznej (dla społeczeństwa) niezależności. Ale one, pionierki medycyny, a przy okazji praw kobiet, się zawzięły. Mimo rzucanych im pod nogi kłód zdobyły dyplom i zaczęły leczyć.

W dzisiejszym odcinku podcastu “Herstorie Wysokich Obcasów” Katarzyna Wężyk i Natalia Waloch opowiadają o pierwszych brytyjskich lekarkach: Elizabeth Garrett i Sophii Jex-Blake.

Więcej o podcaście i jego bohaterkach na @herstoriewo

A o kobietach, które przełamały męski monopol w medycynie przeczytacie w książce Olivii Campbell “Na łasce brutali. Kobiety w świecie medycyny” wydanej przez wydawnictwo Znak Literanova.

Partnerem podcastu jest Wydawnictwo Znak Literanova