Gościnnie: Herstorie

“Osobiście zdawałam sobie sprawę, że będę wielka, ale zanim świat się o tym dowiedział, nie mogłam zaczerpnąć powietrza”, pisała po swoim literackim debiucie. Nobel z literatury, uważała, to tylko kwestia czasu. Nie pomyliła się. Była ambitną, świadomą swojego talentu divą, self made woman i sufrażystką. Gdy poproszono ją o napisanie podręcznika do geografii, napisała książkę - “Cudowną podróż” - którą do dziś z wypiekami czytają nie tylko szwedzkie dzieci. Miała opinię ciotki narodu, skromnej, słodkiej i aseksualnej, a przez dekady żyła w związku z dwiema kobietami.

W dzisiejszym odcinku Herstorii Wysokich Obcasów Katarzyna Wężyk i Natalia Waloch opowiadają o Selmie Lagerlöf.

Partnerem podcastu jest OsnoVa, wydawca książki "Selma Lagerlöf. Nowoczesna Szwedka"

W zasadzie mogłaby się nazywać Pani Zemsta. Kiedy plemię Drewlan zamordowało jej męża, spotkało się z odwetem, jakiego nikt wcześniej sobie nawet nie wyobrażał. Gnębiła oprawców, zakopując ich żywcem i oblężając ich stolicę, którą w końcu puściła z dymem w sposób tyleż okrutny, co niepozbawiony pomysłowości.

Ale sprowadzić ją do roli krwawej władczyni, to spłaszczyć obraz. Bo była też znakomitą reformatorką i to dzięki niej Ruś Kijowska zyskała podwaliny pod nowoczesne państwo. Miała polityczny instynkt i błyskotliwy umysł, była skrajnie niezależna. Masowe mordy z początku sprawowania władzy nie przeszkodziły jej zostać świętą, którą czczą i prawosławni, i katolicy.

W nowym odcinku Herstorii Wysokich Obcasów Natalia Waloch i Katarzyna Wężyk opowiadają o Oldze Kijowskiej, kobiecie, której lepiej było nie wchodzić w drogę i która jest dziś bohaterką zarówno Ukrainy, jak Rosji.

“Osobiście zdawałam sobie sprawę, że będę wielka, ale zanim świat się o tym dowiedział, nie mogłam zaczerpnąć powietrza”, pisała po swoim literackim debiucie. Nobel z literatury, uważała, to tylko kwestia czasu. Nie pomyliła się. Była ambitną, świadomą swojego talentu divą, self made woman i sufrażystką. Gdy poproszono ją o napisanie podręcznika do geografii, napisała książkę - “Cudowną podróż” - którą do dziś z wypiekami czytają nie tylko szwedzkie dzieci. Miała opinię ciotki narodu, skromnej, słodkiej i aseksualnej, a przez dekady żyła w związku z dwiema kobietami.

W dzisiejszym odcinku Herstorii Wysokich Obcasów Katarzyna Wężyk i Natalia Waloch opowiadają o Selmie Lagerlöf.

Partnerem podcastu jest OsnoVa, wydawca książki "Selma Lagerlöf. Nowoczesna Szwedka"

Z jaką książką zaszywała się w kącie zamiast biegać na podwórku? Dlaczego dziewczynki potrzebują w książkach silnych, mądrych, aktywnych i sprawczych bohaterek? I dlaczego tak ich mało w podręcznikach historii? Podsumowując, dlaczego herstorie są nam potrzebne?

Na te - i wiele innych - pytań odpowie w dzisiejszym odcinku naszego podcastu pisarka i aktywistka Sylwia Chutnik, autorka, między innymi “Opowieści na dobranoc. 100 historii niezwykłych Polek”.

Od dziecka była inna niż reszta dziewczynek. Głodna wiedzy jak szalona uczyła się języków, filozofii, literatury i historii. Jako 18-latka została wydana za mąż i na tym skończyło się życie według wymogów epoki. Przez lata żyła w osobliwym trójkącie z mężem i kochankiem, który jednocześnie był jej najlepszym przyjacielem i bratnią duszą, a przy okazji jednym z najwybitniejszych umysłów epoki.

Miała niezłomne zasady etyczne, ale normy społeczne gotowa była łamać jak suche patyki. Na sto lat przed narodzinami Simone de Beauvoir głosiła, że małżeństwo to barter: seks za przetrwanie. Krytykowała brak edukacji dziewcząt oraz socjalizowanie ich do ról matek i żon, czyli oddzieliła płeć od tego, co dziś znamy jako gender. Żądała możliwości rozwodów dla kobiet oraz prawa do pracy, niezbędnej, by być niezależną, ale też nadającą sens życiu.

A do tego lubiła seks i uważała, że manifestuje się w nim to, co najlepsze w ludzkiej naturze. Zostawiła po sobie wybitny dorobek, który - przez dekady ignorowany - dziś zyskuje należyte uznanie.

W nowym odcinku Herstorii Wysokich Obcasów Natalia Waloch i Katarzyna Wężyk opowiadają o Harriet Taylor Mill.

Sprzedała między dwa a cztery miliardy egzemplarzy swoich książek. Tak, miliardy. Miała być najsprawniejszą trucicielką od czasów Lukrecji Borgii: oczywiście w teorii, trupy zostawiała tylko na kartach powieści. Jej jedenastodniowe zniknięcie relacjonowały gazety na całym świecie: znaleziona, przekonywała, że nic nie pamięta. Stworzyła aż dwoje detektywów, którzy trafili do kryminalnego kanonu: pedantycznego Belga Hercule’a Poirota i wścibską starszą panią, Jane Marple. A, no i była pionierką surfingu.

W dzisiejszym odcinku podcastu Herstorie Wysokich Obcasów Katarzyna Wężyk i Natalia Waloch opowiadają o królowej kryminałów, Agacie Christie.

Ma dziewięć lat, kiedy z matką ucieka z mieszkania przy paryskiej rue Ordener. Udaje im się zbiec w ostatnim momencie, nim do drzwi zapuka Gestapo. Jej ojciec już nie żyje, został żywcem zakopany Auschwitz, pięcioro rodzeństwa ukrywa się u dobrych ludzi. Tylko Sarah odmawia rozstania z matką. Razem trafiają na rue Labat, gdzie schronienie daje im madame Fagnard. Odtąd Sarah ma dwie matki: żydowską Finezę i Mémé, która tuli ją i kocha, ale też zmusza do jedzenia wieprzowiny. Dziewczynka jest rozerwana na pół, jej żydowskość się rozpada. Jako dorosła kobieta nie będzie tęsknić za żadną z dwóch matek, żadnej z nich nie opłacze, gdy umrą.

Ucieknie w filozofię, wspaniały, żywy umysł będzie kazał jej wypływać na nieznane wody. Będzie badała, jak bardzo wybitni męscy filozofowie stłumili w sobie kobiecy pierwiastek, próbując odkryć prawdę i świecie. I przestrzegać, że Auschwitz jest zawsze możliwe.

O niezwykłym życiu i pracy Sarah Kofman w najnowszym odcinku Herstorii Wysokich Obcasów opowiadają Natalia Waloch i Katarzyna Wężyk

Ona chciała przerwać ciążę: miała 22 lata, była bez pracy, bez mieszkania, bez wsparcia. One chciały zmienić prawo. I zaproponowały, że będą ją reprezentować w sądzie. 22 stycznia 1973 roku amerykański Sąd Najwyższy wydał wyrok w najsłynniejszej sprawie, która znalazła się na jego wokandzie: Roe v. Wade. Stosunkiem 7 do 2 uznał, że prawo do aborcji mieści się w konstytucyjnym prawie do prywatności. Przekonała go 26-letnia prawniczka, dla której był to pierwszy proces.

Powódka nie nadawała się - w latach 80. i 90. - na sztandary ruchu pro-choice. Była kobietą z klasy robotniczej, której życie nie rozpieszczało, mówiła za dużo i niezbyt gramatycznie, no i była lesbijką. To znalazła sobie ruch, który przyjął ją z otwartymi ramionami - i szczodrymi portfelami.

W dzisiejszym odcinku podcastu Herstorie Wysokich Obcasów Katarzyna Wężyk i Natalia Waloch opowiadają o Normie McCorvey, bardziej znanej jako Jane Roe.

Ciągnęły do Paryża jedna za drugą. Były różnie urodzone i sytuowane, ale łączyło je jedno: najbardziej liczyła się dla nich sztuka. Na przełomie XIX i XX w. Montparnasse wyglądał bardziej jak wioska niż dzielnica Paryża, ale dla Polek, które chciały być malarkami i tak był to raj jakże odległy od zaściankowej Warszawy, gdzie kobieta nie mogła malować nagiego modela, bo rzekomo groziło to późniejszą bezpłodnością.

W najnowszym odcinku Herstorii Wysokich Obcasów będzie mowa m.in. o Annie Bilińskiej, dziewczynie z kozaczą duszą, która swoim autoportretem wprawiła Paryż w osłupienie i nie, nie był to wcale akt. Akty malowała Mela Muter, o której współcześni mówili, że niepodobna, by tak piękna kobieta malowała tak okrutne i bezlitosne obrazy. W odcinku również opowieść o Anieli Pająkównie, dziewczynie, która złamała wszystkie zasady i której romans ze Stanisławem Przybyszewskim ostatecznie rozstrzygnął, że ten ostatni nie był wcale żadnym demonem, lecz łajdakiem w dodatku z złym stylu.

O tym wszystkim opowie gościni odcinka Sylwia Zientek, autorka "Polek na Montparnassie"

Wychowywano ją na ozdobę salonów. Ojciec udziały w rodzinnej firmie wręczył jej mężowi - nie godzi się przecież, żeby mężczyzna pracował dla żony. Przez ponad dwie dekady była w cieniu swojego charyzmatycznego, ale i toksycznego małżonka: wiecznie krytykowana, uciszana, wyśmiewana, coraz bardziej znikała.

Dopiero po czterdziestce i tragedii przejęła stery - własnego życia i biznesu. I, mimo paraliżującego braku pewności siebie, okazała się w tym dobra. Była pierwszą kobietą na kierowniczym stanowisku w grupie medialnej, a jej gazeta z drugorzędnego stołecznego dziennika stała się konkurencją dla “New York Timesa”. A po drodze doprowadziła do ustąpienia prezydenta i pomogła zakończyć wojnę.

W dzisiejszym odcinku naszego podcastu Herstorie Wysokich Obcasów Katarzyna Wężyk i Natalia Waloch opowiadają o legendarnej wydawczyni “Washington Post”, Katharine Graham.