Een aantal dagen voor de aanval sprak ik Pooyan Tamimi Arab over de leefwereld van de Iraniërs. Wat mij betreft zitten zij gevangen tussen interne en externe monsters.

Er is een groot verschil tussen feit en interpretatie; dat heb ik van Paul van Tongeren geleerd.

Wat je interpretatie ook is, in deze aflevering neemt Pooyan ons mee in de feitelijkheid van het leven onder de Islamitische Republiek. Ik geef hem daarin alle ruimte.

Maar ik vind het ook belangrijk om te vermelden dat ik zijn interpretatie niet deel. Ik ben tegen militair ingrijpen door Netanyahu en Trump. Deze twee oorlogsmisdadigers dienen niet het belang van het Iraanse volk. Ik geloof dat zij Iran richting een failed state sturen en dat de Iraniërs daar uiteindelijk de dupe van worden.

Kaveh kon in de podcast niet op de namen van de interne verzet komen, maar voor ons beiden is het erg belangrijk om hen te benoemen.

Het interne verzet leeft en verdient veel meer aandacht dan symbolen buiten Iran.

Narges Mohammadi: mensenrechtenactiviste en Nobelprijswinnaar (2023), die gevangen zit en van daaruit blijft protesteren. Zij zit vast in de Evin Prison.

Nasrin Sotoudeh: een prominente mensenrechtenadvocaat die herhaaldelijk is gevangengezet voor haar verdediging van activisten. Zij is momenteel vrij.

Heshmat Tabarzadi: een Iraans journalist en democratisch activist die strijdt voor democratische rechten en lange tijd gevangen is gezet vanwege zijn politieke activiteiten. Hij was leider van de verboden oppositiegroep Democratisch Front van Iran en is herhaaldelijk gearresteerd wegens zijn activisme.

Alette Smeulers is een gepassioneerd hoogleraar internationale misdrijven. Ze doet onderzoek naar genocide, misdrijven tegen de menselijkheid, oorlogsmisdrijven en terrorisme.

In haar gesprek met Sia bespreken ze aan de hand van haar nieuwe boek Angstaanjagend normaal hoe dit soort daders daders worden. En dat is herkenbaarder dan je zou verwachten.

Ik kwam binnenlopen. Zijn woonkamer was zoals in de films waarin de woonkamer van een intellectuele professor te zien is. Veel boeken en kunst aan de muur, hoge plafonds, warm en menselijk, maar ook indrukwekkend.

Ik vroeg Dirk de Wachter hoe het met hem ging. "Morgen een biopt, de uitslag is nog in de mist," reageerde hij.

Zijn zachte ogen verraadden dat het geen rooskleurig verhaal was. Toch sprak hij zonder aarzeling: "dit is onderdeel van het leven." Ongeneeslijk ziek zijn is iets dat hij te dragen heeft, net als de dood.

Hij draagt zijn lot als een maatpak dat hem perfect past. Zijn houding deed me denken aan Viktor Frankl, die ondanks zijn Holocaustervaring schrijft: Lijden is pijn zonder betekenis. Krijgt pijn voldoende betekenis, dan wordt zij draaglijk. In de woorden van Nietzsche: "Wie een waarom heeft om voor te leven, kan bijna elk hoe verdragen."

"Dit is dus wat je te verdragen hebt?" vroeg ik. Hij knikte maar, voegde eraan toe: "Het is dragen, niet verdragen. Ziekte en sterven horen bij het leven. Verdragen maakt het loodzwaar; dragen weeft het in de stof van het bestaan."

Toen wist ik: voor me zat een profeet, voor zover een atheïst profeten toelaat.

Precies op dat moment zag ik in mijn ooghoek een technisch mankement: alles tot dan toe was niet opgenomen. Zodoende is het bovenstaande een exclusieve primeur die niet in de podcast terugkomt.

Vanaf hier gaat het gesprek verder.

Veel luisterplezier.

Professor dr. Dirk de Wachter is psychiater en psychotherapeut. Hij is daarnaast goed thuis in de filosofie van het menselijk gedrag en de daaraan verbonden moraliteit.

Als auteur is hij veelgeprezen. Hij schreef verschillende bestsellers, waaronder het maatschappijkritische Borderline Times, Liefde. Een onmogelijk verlangen? en Museum Dirk De Wachter. In zijn werk pleit hij voor meer aandacht, verbondenheid en mededogen in een samenleving die volgens hem steeds individualistischer en prestatiegerichter wordt.

Laatst gaf ik iemand veel ruimte in de podcast en het ging voor mijn gevoel finaal mis. Een aflevering die ik eigenlijk niet wilde uitzenden.

Maar ja… deze ezel stoot zich graag twee keer aan dezelfde steen. Dus deed ik het met Francisco van Jole gewoon nóg eens.

En dit keer?

Was het resultaat superindrukwekkend. Een analyse, voorbij het standaard talkshow-gelul. Je weet wel, de uitzendingen waarbij Caroline van der Plas doet alsof ze Prins Carnaval is en tussendoor iets zegt over de Raad van State, alsof we het niet over de rechtsstaat hebben. Of dat Wilders minutenlang over zijn kat praat om maar menselijk, en vooral niet als fascist, over te komen. Weten jullie het nog?

Wat ben ik blij met dit medium. Geen oneliners, geen extreemrechtse investeerders, geen Vandaag Inside-niveau, maar met een serieus journalist twee uur de tijd nemen om een fundamentele analyse te maken. Francisco kwam met beschouwingen die ik niet eerder had gehoord.

We beginnen met een fundamentele analyse van een paar ontwikkelingen in de samenleving. Wat eerst onnavolgbaar leek, mondde uit in een totaalbeeld van de oorzaken van de ondergang van onze gemeenschap zoals we die kenden.

Een paar sleutelthema’s:

– Is Nederland racistischer geworden?

– Waarom hoeven BBB, PVV en VVD nooit verantwoording af te leggen aan de kiezer?

– Hoe functioneren de journalistiek en de praatprogramma’s eigenlijk nog? Doet de waarheid er nog toe?

– Welke rol heeft het grote geld (denk aan John de Mol) hierin?

– En tuurlijk… hadden we het ook over die ene grote vriend van de democratie en de rechtsstaat. Je weet wel. Die met dat absurde, gele haar en de vrouw die het fascisme voor hem witwast.

Luister vóórdat je gaat stemmen deze aflevering in zijn geheel. Juist als je geen tijd hebt.

Francisco van Jole is eindredacteur van Joop.nl, de opiniesite van BNNVARA. Eerder was hij de eerste internetjournalist in Nederland, columnist, mediacriticus, radio- en tv-maker.

Lody Benno van de Kamp is een Nederlandse orthodox-joodse rabbijn. Zijn vader bracht twee jaar door in het concentratiekamp Auschwitz en zijn moeder overleefde de oorlog als onderduikster. Samen met Sia Ataredian bespreekt hij onder andere of het element van joodsheid invloed heeft op de mate van aandacht die oorlogsmisdaden van Israël of het leed van Palestijnen krijgen. Lody is van mening dat onze willekeurige empathie voor de situatie in Gaza voortkomt uit de bijzondere positie van de Joden in de wereldsamenleving.

Sia en Lody bespreken ook antisemitisme en genocide – de betekenis van deze woorden en hun gevolgen. Hoewel ze duidelijk van mening verschillen, weten ze elkaar steeds weer te vinden in de dialoog.

Farid Boussaid is universitair docent Midden-Oostenpolitiek bij de afdeling Politicologie van de Universiteit van Amsterdam. Hij studeerde economie en politicologie aan de UvA en studeerde daarnaast ook aan de University of California, Berkeley en de London School of Economics. Hij is gepromoveerd aan de Universiteit van Oxford. Voor hij aan zijn promotie begon werkte hij als beleidsmedewerker bij het ministerie van financiën.

Ter aanvulling en correctie: de Libanese burgeroorlog duurde van 1975 tot 1990 (niet 2000). De Sinaïwoestijn was tevens een van de gebieden die Israël bezette na de Zesdaagse Oorlog van 1967.

Educated Fools gaat natuurlijk over mensen die, ondanks alles, het goede blijven doen binnen een systeem dat wellicht zelf corrupt is.

Voormalig vluchteling Amin Asad doet precies dat. Als docent (van het jaar) staat hij elke dag met zijn voeten in de klei; hij doet zijn stinkende best om de mini-samenleving, want dat is een school, bij elkaar te houden.

Als spreker en auteur spreekt en schrijft hij in de taal van verbinding, hoop en liefde. Maar de polarisatie vanuit Den Haag helpt niet en maakt het werk in het klaslokaal erg moeilijk.

Lukt het hem om zijn studenten empathie en verbinding bij te brengen, terwijl de leiders van dit land juist het omgekeerde laten zien?

Samen met Torre Florim (vriend, zanger, muziekmaker en frontman van De Staat) praten we over muziek, kunst, geld en het leven.

Een kunstenaar mocht natuurlijk niet ontbreken in Educated Fools, maar over zijn kunst (muziek) kun je maar zóveel praten — eigenlijk moet je het beleven.

Bij deze:

https://youtu.be/0ttGgIQpAUc?feature=shared

Als journalist ben je een voorvechter van de waarheid. Als onderzoeksjournalist zelfs een onmisbare kracht in het bewaken van onze rechtsstaat. Follow the Money heeft zich de afgelopen jaren bewezen als een krachtige tegenmacht tegenover partijen en belangen die ons samenleven onder druk zetten.

Daarom ben ik extra blij dat Eric Smit, medeoprichter en voormalig hoofdredacteur van Follow the Money, te gast is in Educated Fools.

Benieuwd naar ons gesprek eerder deze zomer?
Luister mee en laat ons weten wat je ervan vindt. Alle comments worden persoonlijk door Sia gelezen.