หลบมุมอ่าน

#ห้องสมุดผีเสื้อ จังหวัดศรีสะเกษ ก่อตั้งโดย หทัยรัตน์ สุดา (อ้อ) ผู้ซึ่งทำพื้นที่สาธารณะเล็ก ๆ ในบ้านให้เกิดประโยชน์ในด้านการศึกษาแก่เด็กและคนอื่น ๆ ผ่านหนังสือ การอ่าน การสนทนา การเรียนรู้รอบตัว การพัฒนาและการสร้างแรงบันดาลใจ มาอย่างต่อเนื่องนานกว่า 9 ปี

#หลบมุมอ่าน ชวน “อ้อ” หทัยรัตน์ มาร่วมพูดคุยถึงที่มาและแรงบันดาลใจในการทำห้องสมุดผีเสื้อ พื้นที่สร้างการมีส่วนร่วมแก่เด็กและผู้ใหญ่ โรงเรียนและการศึกษาทางเลือกอันแท้จริงซึ่งประชาชนต้องมีสิทธิ์เลือกได้ แรงบันดาลใจจากศานตินิเกตันในอินเดีย การทำในสิ่งเล็ก ๆ ที่รักสู่การแบ่งปัน และเรื่องราวของ “ยายจู” แม่ผู้เป็นลมใต้ปีกของเธอ

“การทำงานเกี่ยวกับเรื่องการศึกษาเด็ก เราสามารถที่จะเป็นส่วนหนึ่งในการสร้างแรงบันดาลใจให้กับคนที่อยากจะมีส่วนร่วมในการพัฒนาเด็ก โดยที่ทำในบ้านของตัวเองให้เป็นพื้นที่สาธารณะได้” - หทัยรัตน์ สุดา ผู้ก่อตั้งห้องสมุดผีเสื้อ และผู้ได้รับรางวัล HER AWARDS 2024 ประชากรผู้หญิงผู้สร้างแรงบันดาลใจ โดยกองทุนประชากรแห่งสหประชาชาติ (UNFPA)

#ลำนำจ้าวสังเวียน เป็นหนังสือวรรณกรรมเยาวชนที่นำเสนอภาพวัยเด็ก จินตนาการ ความแฟนตาซีของสัตว์อย่างวัวชนและนกเขาชวากับต้นไม้ รวมถึงวัฒนธรรมประเพณีและภูมิปัญญาท้องถิ่นเกี่ยวกับการต่อสู้ของวัวชน หนังสือเรื่องนี้ได้รับรางวัลรองชนะเลิศอันดับ 1 รางวัลชมนาด ครั้งที่ 13 ปี 2567

#หลบมุมอ่าน ชวน “ดารัช” นามปากกาของ วิชุดา ราชพิทักษ์ เจ้าของผลงาน ลำนำจ้าวสังเวียน มาร่วมพูดคุยถึงชีวิตและการทำงานเขียนทั้งผลงานก่อนหน้า/ปัจจุบันและที่กำลังจะเผยแพร่ในอนาคต ความสำคัญของ #รางวัลชมนาด ซึ่งเป็นเวทีสำหรับนักเขียนหญิง และหนังสือบางเล่มที่เธอหลบมุมอ่านมาเล่าให้ฟัง

“เวทีชมนาดเป็นเวทีที่น่าสนใจเวทีหนึ่ง เพราะว่า voice ของผู้หญิงกับ voice ของผู้ชายจะมีความแตกต่างกัน” - วิชุดา ราชพิทักษ์ เจ้าของนามปากกา “ดารัช”

Learning Field Studio (LFS) สนามเรียนรู้ที่ก่อตั้งโดย อุ้ย-นวนันท์ ประทุม ผู้เป็นทั้งนักอ่าน นักเขียน กระบวนการที่ใช้หนังสือ การอ่าน ศิลปะ และการหยิบจับสิ่งที่มีในชีวิตประจำวันมาใช้ในการออกแบบและจัดกระบวนการเรียนรู้เพื่อเชื่อมโยงการอ่านของตัวเองไปยังความเป็นชุมชน ความเป็นวัฒนธรรม ความเป็นสังคม และระบบนิเวศในธรรมชาติ

#หลบมุมอ่าน ชวน อุ้ย นวนันท์ ประทุม มาร่วมพูดคุยถึงที่มาของการก่อเกิด LFS, กระบวนการออกแบบการอ่านแบบ “XYZ” เป็นอย่างไร, กิจกรรมรูปแบบต่าง ๆ ที่ใช้หนังสือกับการอ่านเป็นสื่อกลาง และหนังสือที่ “อุ้ย” คิดถึงเสมอ ๆ จำนวนสามเล่ม

นญีบ อาห์มัด ผู้เขียนชุดเรื่องเล่า #เกิดบนเรือนมลายู กล่าวไว้ตอนหนึ่งใน #หลบมุมอ่าน ว่าหนังสือเล่มนี้นำเสนอวัฒนธรรมท้องถิ่นของสามจังหวัด (ปัตตานี ยะลา และนราธิวาส) กับประวัติศาสตร์ของยุคใกล้ก่อนปี 2547 เป็นประวัติศาสตร์สังคมและเป็นเรื่องที่ไม่มีใครพูดถึง

#หลบมุมอ่าน อีพีนี้จึงอยากชวนผู้ฟังขึ้นเรือนมลายู โดยมี นญีบ อาห์มัด เป็นผู้มาเล่าประสบการณ์และความทรงจำผ่านชุดเรื่องเล่าเกิดบนเรือนมลายู วัฒนธรรมอาหารและพาไปตามรอยสำรับกับข้าวหะยีสุหลง อับดุลกอเดร์ โต๊ะมีนา กับข้าวในเรือนจำ รวมถึงพลวัตทางสังคมและวัฒนธรรมของสามจังหวัด

“ในหนังสือเล่มนี้เป็นเรื่องราวหรือเหตุการณ์ก่อนปี 2547 ซึ่งความรุนแรงในสามจังหวัดเริ่มนับตั้งแต่ปี 2547หมายถึงระลอกใหม่ ในหนังสือเล่มนี้จะไม่พูดถึงเรื่องนี้เลย เพราะเป็นช่วงก่อนหน้านั้น” - นญีบ อาห์มัด กล่าว

ผู้เขียนหนังสือ “เกิดบนเรือนมลายู” ประกอบด้วย นญีบ อาห์มัด, ดลยารัตน์ บากา, นวลน้อย ธรรมเสถียร และฮาดีย์ หะมิดง เนื้อหาแบ่งออกเป็น: ชุดเรื่องเล่าเกิดบนเรือนมลายู, อาหารอันหลากหลายที่ปัตตานี, การแต่งกาย และ นอกเรือนมลายู

ในปี 2567 ร้านหนังสือ Little lovely bookshop ในจังหวัดลำปาง ได้เปิดดำเนินการมาเป็นปีที่ 11 #หลบมุมอ่าน จึงชวน คุณพงษ์ประสิทธิ์ พงษ์พิจิตร ผู้ก่อตั้งร้าน มาร่วมพูดคุยถึงการทำร้านหนังสือในคลินิกรักษาสัตว์ การปรับตัวและการบริหารจัดการกับความเปลี่ยนแปลงของสื่อสิ่งพิมพ์ โลกออนไลน์ ซึ่งส่งผลต่อการมีอยู่ของร้านหนังสือ และการจัดกิจกรรมเพื่อให้ร้านเป็นพื้นที่พบปะของคนจากหลากหลายกลุ่ม

“ร้านเราก็ส่วนตัวผม ก็จะเปรียบเทียบว่ามันเหมือนเป็นถ้ำสำหรับนักอ่าน ที่เหมือนเราจุดกองไฟไว้นะ จะมาผิงไฟเมื่อไหร่ก็ได้ ให้เขารู้ว่าเรายังอยู่ เรามีตรงนี้” คุณพงษ์ประสิทธิ์ พงษ์พิจิตร กล่าว

#หลบมุมอ่าน ชวนผู้ฟังไปเข้าถ้ำ ผิงไฟ @ร้านหนังสือ Little lovely bookshop ในอีพีนี้

การผลักดันหนังสือไทยไปยังต่างแดนผ่านการขายลิขสิทธิ์ ถือเป็นการสร้างความสัมพันธ์ระหว่างผู้คนต้นทางกับผู้คนปลายทางผ่านงานเขียนเพื่อสร้างการเรียนรู้ทางด้านสังคมวัฒนธรรม

#หลบมุมอ่าน ชวน วสุรีย์ พิศุทธิ์สินธพ ผู้บริหารและรับผิดชอบการตลาดในการซื้อ-ขายลิขสิทธิ์ทั้งในประเทศและต่างประเทศ, อนุกรรมการ สมาคมผู้จัดพิมพ์และผู้จำหน่ายหนังสือแห่งประเทศไทย (PUBAT) ในส่วนงานต่างประเทศ ซึ่งมีประสบการณ์ในแวดวงหนังสือมามากกว่า 19 ปี และขายลิขสิทธิ์หนังสือไทยไปต่างแดนแล้วกว่า 400 เล่ม มาร่วมพูดคุยถึงโอกาสของหนังสือไทยในเวทีโลก เทศกาลหนังสือของต่างประเทศที่ควรไป เทศกาลหนังสือนานาชาติไหนที่มีอิทธิพลในการกำหนดเทรนด์การชี้เป็นชี้ตายระบบการซื้อ-ขายลิขสิทธิ์ วัฒนธรรมด้านต่าง ๆ ของแต่ละประเทศมีความสำคัญอย่างไรต่อการนำเข้าและส่งออกหนังสือไปแปล รวมถึงการถอดบทเรียนจากประสบการณ์ทำงานการเป็นเอเยนซี่

หนังสือ “ด่าน ถนน คนบนพรมแดน: โครงสร้างพื้นฐานชายแดนจังหวัดแม่ฮ่องสอน” ผลงานของ ผศ.ดร. บุศรินทร์ เลิศชวลิตสกุล นำเสนอให้เห็นถึงประวัติศาสตร์ชุมชนกับความสัมพันธ์ข้ามพรมแดน, การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานบนสองฝั่งชายแดน, โครงสร้างพื้นฐานละมุน: ความมั่นคงของชาติกับการจัดการชายแดน

#หลบมุมอ่าน ชวน ผศ.ดร.บุศรินทร์ เลิศชวลิตสกุล มาพูดคุยถึง ด่าน ถนน คนบนพรมแดน ไทยกับเมียนมาที่จุดผ่อนปรนฯ ห้วยต้นนุ่น ช่วงก่อนและหลังรัฐประหารในเมียนมาเมื่อปี 2564 ในมิติสังคม ผู้คน วัฒนธรรม การค้าชายแดน และการท่องเที่ยว

“100 Acre Books & Café: ร้านหนังสือเล็ก ๆ ที่มีชื่อใหญ่ที่สุดในโลก” ซึ่ง “กี้” นราทิพย์ นาถาดทอง และ “เกม” สุทธิพงษ์ แก้วอามาตย์ สองผู้ก่อตั้งร้านตั้งใจให้เป็นมากกว่าร้านหนังสือ เพราะที่นี่ยังมีมิตรภาพ ผู้คน และร่องรอยการอ่านของทั้งคู่

#หลบมุมอ่าน จะพาผู้ฟังเดินเข้าไปทำความรู้จักกับพิพิธภัณฑ์การอ่านในห้องหนังสือสะสมของ “กี้&เกม” การบริหารจัดการร้านหนังสือออนไลน์และหน้าร้านแบบออนไซต์ของทั้งคู่ การออกแบบกิจกรรมอย่างสม่ำเสมอเพื่อให้ร้านเป็นพื้นที่ทางความคิด แลกเปลี่ยนมุมมอง ให้คนได้มาแชร์เรื่องราวผ่านหนังสือและการอ่าน รวมถึงความสำคัญของร้านหนังสือกับการหล่อเลี้ยงชีวิตด้านใน

เรื่องเล่าของแม่นับเป็นหนังสือเสียงเล่มแรกในชีวิตของ จรัญ มาลัยกุล หัวหน้าโครงการอ่านสร้างชาติ มูลนิธิกระจกเงาและหนังสือที่เขาอ่านในวัยหนุ่มสมัยเป็นนักศึกษาระดับมหาวิทยาลัย จุดประกายและสร้างตัวตนของเขามาจนทุกวันนี้

โครงการอ่านสร้างชาติ เป็นโครงการที่มีส่วนในการสร้างระบบนิเวศและวัฒนธรรมการอ่านผ่าน #มหกรรมหนังสือเล่มละบาท #สำนักพิมพ์กระจกเงา #ห้องสมุดกระจกเงา ที่จังหวัดเชียงรายและอุบลราชธานี (เป็นจังหวัดนำร่อง) และ #ร้านหนังสือกระจกเงา

#หลบมุมอ่าน อีพีนี้จึงชวนผู้ร่วมรายการมาพูดถึงชีวิตและประสบการณ์ ความเติบโตของโครงการฯ ตั้งแต่ปี 2551 จนถึงปัจจุบัน แล้วจะรู้ว่า อ่านสร้างชาติอย่างไร กับ จรัญ มาลัยกุล

ธนกร การิสุข นักศึกษาระดับปริญญาตรี ภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ จะมาร่วมพูดคุยกับ #หลบมุมอ่าน เพื่อพาผู้ฟังย้อนกลับไปสำรวจจังหวัดมหาสารคาม ช่วงต้นทศวรรษ 1960 ผ่านสายตาและมุมมองของ ฟรานซิส คริปส์ (Francis Cripps) ผู้เขียนหนังสือ The Far Province หรือ #สภาพอีสาน แปลเป็นภาษาไทยโดย ตุลจันทร์ (จันทร์แจ่ม บุนนาค) จากนั้น ธนกรจะร่วมแลกเปลี่ยนและพาผู้ฟังย้อนกลับมามองปัจจุบันของจังหวัดมหาสารคาม

#สภาพอีสาน หนังสือที่เป็นตัวกลางสะท้อนบริบทของจังหวัดมหาสารคามช่วง #สงครามเย็น ผ่านสภาพสังคม การเมือง ชนชั้นปกครอง ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา เศรษฐกิจ ความเป็นอยู่ บทบาทของชาวจีนผ่านการค้าและกิจการ การอพยพย้ายถิ่นหนี“ผีปอบ”ของชาวบ้าน และการต่อต้านคอมมิวนิสต์ผ่านการโฆษณาชวนเชื่อ