เคยสงสัยไหมครับว่า ทำไมพนักงานที่เคยทำงานด้วยความกระตือรือร้น หรือเด็ก ๆ ที่เคยเล่นสนุกด้วยตัวเอง พอเราเริ่มเอา "รางวัล" เข้าไปล่อ หรือเอา "โบนัส" เข้าไปจับ แรก ๆ ดูเหมือนจะดีนะครับ แต่ทำไมผ่านไปสักพัก ความมุ่งมั่นเหล่านั้นกลับค่อย ๆ หายไป

แถมพอวันหนึ่งที่เรา หยุดให้รางวัล คนเหล่านั้นกลับหยุดทำพฤติกรรมดี ๆ นั้นไปเสียดื้อ ๆ ทั้งที่เมื่อก่อนเขาก็เคยทำได้เองโดยไม่ต้องมีใครสั่ง

หลายคนมักจะมีความเชื่อว่า การเป็นหัวหน้าที่เน้นผลงานแบบ "สายบี้" (Results-driven) กับการเป็นหัวหน้าที่ลูกน้องรักและทำงานด้วยอย่างมีความสุข (Employee Engagement) เป็นสองสิ่งที่อยู่ตรงข้ามกัน จนบางครั้งเราเผลอคิดไปว่าถ้าจะเอา "งาน" ก็ต้องยอมเสีย "คน" หรือถ้าจะเอา "ใจคน" งานก็อาจจะหย่อนยานไปบ้าง

แต่ในความเป็นจริง มันสามารถทำให้เกิดขึ้นได้ทั้งสองอย่าง

กุญแจสำคัญที่หายไปในการพัฒนาพนักงานให้สำเร็จ ไม่ใช่แค่เรื่องเทคโนโลยีหรือคอร์สที่ทันสมัยครับ แต่คือ "หัวหน้างาน หรือ ผู้จัดการสายงาน" นั่นเอง เพราะคนกลุ่มนี้คือคนที่อยู่ใกล้ชิดพนักงานมากที่สุด และรู้ว่าลูกน้องของตนเองจะต้องได้รับการพัฒนาอะไร อีกทั้ง ยังเป็นคนที่ส่งเสริม หรือ ทำลาย การพัฒนาพนักงานในทีมตัวเองได้อีกด้วยเช่นกัน

ช่วงนี้หลายองค์กรพูดถึงเรื่อง Culture Change หรือการปรับเปลี่ยนวัฒนธรรมองค์กรกันเยอะมากครับ โดยเฉพาะเป้าหมายที่อยากให้พนักงานมี Engagement สูง ๆ ทำงานอย่างคล่องตัว (Agile) และอยากดึงดูดคนเก่งๆ (Stars) ให้อยู่กับเรานาน ๆ

แต่เชื่อไหมครับว่า มีอยู่หนึ่งปัจจัยที่หลายที่มักจะมองข้าม ไป ทั้งที่เป็นกุญแจสำคัญที่สุด ปัจจัยนั้นคือ "ความผูกพันของตัวผู้จัดการหรือหัวหน้างานเอง"

ในขณะที่น้อง ๆ ยุคนี้เก่งเรื่องเทคโนโลยีแบบหาตัวจับยาก (เรียกได้ว่าเป็น Digital Native ของแท้) แต่กลับมีช่องว่าง ของทักษะบางอย่างที่เริ่มเห็นชัดขึ้นเรื่อย ๆ และกลายเป็นว่าทักษะเหล่านี้แหละครับที่เป็นสิ่งที่องค์กรยุคนี้กำลังตามหากันอย่างมาก

เชื่อว่าหัวหน้างานหรือ HR หลายคนคงเคยผ่านความรู้สึกนี้มาบ้าง คือความรู้สึกที่ว่าเราเพิ่งจะคว้าตัว “มนุษย์ทองคำ” หรือ “Star” ในวงการมาเข้าทีมได้สำเร็จ หลังจากที่เราทุ่มเททั้งเวลา แรงกาย และงบประมาณในการสรรหามาอย่างยาวนาน

ตอนที่เขาเซ็นสัญญา เราแทบจะมองเห็นภาพเลยว่า โปรเจกต์ที่ค้างอยู่จะเดินหน้าไปได้ไกลแค่ไหน แต่เชื่อไหมครับว่า “การจ้างงาน” เป็นเพียงจุดเริ่มต้นเท่านั้น เพราะความท้าทายที่แท้จริงคือ “เราจะรักษาเขาไว้ได้อย่างไร” ไม่ให้คู่แข่งมาโฉบตัวไป หรือไม่ให้เขาหมดไฟไปเสียก่อน

ลองจินตนาการย้อนกลับไปสัก 5-10 ปีก่อนนะครับ... เวลาเราจะคัดใครสักคนเข้าทำงาน หรือพิจารณาว่าใครควรจะได้เลื่อนตำแหน่ง 'ไม้บรรทัด' ที่เราใช้กันบ่อยที่สุดคืออะไรครับ? หนีไม่พ้น"จบวุฒิอะไร" "จบที่ไหนมา?" "เกรดเฉลี่ยเท่าไหร่?" หรือ "เรียนสาขาอะไรมา?"

แต่วันนี้... ในปี 2026 ภาพเหล่านั้นกำลังกลายเป็นอดีตและความ่ไม่ทันโลก เพราะโลกกำลังหมุนเข้าสู่ยุคที่ "สิ่งที่อยู่ในใบปริญญา" อาจสำคัญน้อยกว่า "สิ่งที่คุณทำได้จริง ๆ ในวันนี้" ยินดีต้อนรับสู่โลกของ Skills-First Organization

ตอนนี้ประเทศไทยเราก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างเต็มตัว จำนวนแรงงานใหม่ที่เข้าสู่ระบบมีน้อยลงเรื่อย ๆ ในขณะที่คนเก่งๆ ที่มีประสบการณ์ (Experience) และทักษะ (Expertise) กำลังทยอยเกษียณออกไปพร้อมกัน ดังนั้น การรักษา "คนเก่งรุ่นใหญ่" ไว้ จึงไม่ใช่แค่ทางเลือกครับ แต่มันคือความจำเป็นในการอยู่รอดของธุรกิจท่ามกลางวิกฤตการขาดแคลนแรงงานในอนาคต

เคยไหมครับ? ที่เวลาประชุมทีมแล้วบรรยากาศมันดูอึดอัด เงียบกริบ พอถามว่า "ใครมีคำถามหรือข้อเสนอแนะอะไรไหม" ทุกคนกลับส่ายหน้า หรือพยักหน้าเออออตามกันไปหมด ทั้งที่ลึกๆ ในใจเราก็พอจะรู้ว่างานที่กำลังคุยกันอยู่นั้นมันมีความเสี่ยง หรือมีจุดที่น่าจะผิดพลาดแฝงอยู่

เชื่อไหมครับว่า ในช่วงไม่กี่ปีมานี้ คำที่ผมได้ยินบ่อยที่สุดเวลาไปบรรยายหรือให้คำปรึกษาตามองค์กรต่างๆ ไม่ใช่คำว่า "กำไร" หรือ "KPI" แต่เป็นคำว่า "ความเครียด" และ "ความกังวล"