"สิ่ง" สิ่งหนึ่ง ซึ่งบุคคลพึงรู้แจ้ง เป็นสิ่งที่ไม่มี

ปรากฏการณ์ ไม่มีที่สุด แต่มีทางปฏิบัติเข้ามาถึงได้โดยรอบนั้น มีอยู่.

ภิกษุทั้งหลาย ! ก็ อริยสัจ คือหนทางเป็น

เครื่องให้ถึงความดับไม่เหลือแห่งทุกข์ เป็นอย่างไรเล่า ?

คือ หนทางอันประกอบด้วยองค์แปดอันประเสริฐนี้เอง

องค์แปดคือ ความเห็นชอบ (สัมมาทิฏฐิ) ความดำริชอบ

(สัมมาสังกัปปะ วาจาชอบ (สัมมาวาจา) การงานชอบ

(สัมมากัมมันตะ) อาชีวะชอบ (สัมมาอาชีวะ) ความเพียรชอบ

(ส้มมาวายามะ) ความระลึกชอบ (ส้มมาสติ) ความตั้งใจมั่นชอบ

(สัมมาสมาธิ)

ภิกษุทั้งหลาย !

ก็แต่ว่า การประสบความพอใจในอรหัตตผล ย่อมมีได้ เพราะกาศึกษาโดยลำดับ เพราะการกระทำโดยลำดับเพราะการปฏิบัติโดยลำดับ.

(๑) เป็นไปไม่ได้ ที่ผู้ถึงพร้อมด้วยทิฏฐิ

จะพึงปลงชีวิตมารดา

(๒)เป็นไปไม่ได้ ที่ผู้ถึงพร้อมด้วยทิฏฐิ

จะพึงปลงชีวิตบิดา

(๓) เป็นไปไม่ได้ ที่ผู้ถึงพร้อมด้วยทิฏฐิ

จะพึงปลงชีวิตพระอรหันต์

(๔)เป็นไปไม่ได้ ที่ผู้ถึงพร้อมด้วยทิฏฐิ

จะพึงคิดประทุษร้ายตถาคต แม้เพียงทำโลหิตให้ห้อ

(๕)เป็นไปไม่ได้ ที่ผู้ถึงพร้อมด้วยทิฏฐิ

จะพึงทำสงฆ์ให้แตกกัน

(๖) เป็นไปไม่ได้ ที่ผู้ถึงพร้อมด้วยทิฏฐิ

จะพึงถือศาสดาอื่น (นอกจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้า).

ธัมมานุสารี

ภิกษุทั้งหลาย! ตา.. หู.. จมูก.. ลิ้น.. กาย.. ใจ

เป็น สิ่งไม่เที่ยง มีความแปรปรวนเป็นปกติ มีความเปลี่ยนเป็นอย่างอื่นเป็นปกติ.

ภิกษุทั้งหลาย ! บุคคลใด มีความเชื่อ น้อมจิต

ไปในธรรม ๖ อย่างนี้ ด้วยอาการอย่างนี้

บุคคลนี้ เราเรียกว่าเป็น สัทธานุสารี

๔ ประการคือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้ เป็นผู้

ประกอบพร้อมแล้ว ด้วยความเลื่อมใสอันหยั่งลงมั่น ไม่หวั่นไหว ในองค์พระพุทธเจ้า.

ในองค์พระธรรม...

ในองค์พระสงฆ์…

เป็นผู้ประกอบพร้อมแล้วด้วยศีล

ทั้งหลาย ชนิดเป็นที่พอใจเหล่าอริยเจ้า อันเป็นศีลที่ไม่ขาด ไม่ทะล ไม่ด่าง ไม่พร้อย.

ดังนี้.

ความเพลินใดในรูป เวทนา สัญญา สังขาร

ความเพลินนั้น เป็นอุปาทาน

ราธะ ! ความพอใจอันใด ราคะอันใด นันทิ

อันใด ตัณหาอันใด มีอยู่ในรูป ในเวทนา ในสัญญา ในสังขารทั้งหลาย และในวิญญาณ เพราะการติดแล้ว ข้องแล้ว ในสิ่งนั้น ๆ เพราะฉะนั้นจึงเรียกว่า "สัตว์"

ดังนี้.

สิ้นนันทิ สิ้นราคะ

เมื่อเห็นอยู่โดยถูกต้อง ย่อมเบื่อหน่าย

เพราะความสิ้นไปแห่งนันทิ จึงมีความสิ้นไปแห่งราคะ

เพราะความสิ้นไปแห่งราคะ จึงมีความสิ้นไปแห่งนันทิ

เพราะความสิ้นไปแห่งนันทิและราคะ

กล่าวได้ว่า "จิตหลุดพ้นแล้วด้วยดี"

ดังนี้