ทำสิ่งที่ดีไว้ สักวันนึงผลมันก็ต้องดี ในสิ่งที่เราทำผลดีอันนั้นก็ต้องตอบแทนมา อันนี้เป็นเรื่องของการให้ผล ของการทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว เรื่องของกรรม เราก็ภาวนาของเราไป ใจเป็นยังไง รู้ ดีก็ได้ ไม่ดีก็ได้ รู้ ร่างกายเคลื่อนไหว รู้สึก อะไรปรากฎขึ้นที่เป็นปัจจุบัน ให้หัดรู้ไปให้หมดเลย รู้ด้วยใจที่สบายๆ แบบเล่นเกม

ถ้าจิตจำสภาวะการเผลอได้บ่อย ความรู้สึกตัวก็จะเกิด จากภาวะที่รู้สึกสัมผัส และจะกลายเป็นภาวะของความรู้สึกที่แท้จริง หรือความตื่นขึ้นมา หรือในบางกรณี ถ้าจิตสงบแล้ว มีการเพ่งความสงบลงไป จิตที่รู้สึก ก็ย่อมมีความแตกต่างจากจิตที่เพ่ง เมื่อมีการรู้เปรียบเทียบ จนมีความสงบเต็มที่ จิตที่สงบจะดับ กระแสความรู้สึกจะย้อนขึ้นมา เกิดภาวะของจิตอันใหม่ มีภาวะของความรู้สึกตื่นตัวขึ้นมา มีภาวะของความรู้ชัดขึ้นมา เข้าสู่สมาธิถึงฐานถึงจิต

การเห็นกามราคะ ยังไม่เป็นวิปัสสนา จนกว่าจะเห็นด้วยจิตที่ตั้งมั่นและเป็นกลาง จะเกิดวิปัสสนาขึ้นมาแว้บหนึ่ง อาจจะยังไม่ทันเกิดมรรคผลก็ได้ เห็นซ้ำอีก จนจิตฉลาดหรือจิตเชื่อ พอถึงตรงนี้เราจะรู้สึกเลยว่า ตลอดระยะเส้นทาง หรือระยะเวลาที่เราฝึก จิตจะอยู่กับสมถะเป็นพื้น นานๆ จะมีวิปัสสนาขึ้นมา

ทำยังไงให้เราจะอยู่ในเส้นทางของการรู้กายรู้ใจได้ โดยที่ไม่ทิ้งมันไป ไม่เลิกมันไป เราก็ต้องอาศัยการฟังธรรมบ่อยๆ ต้องอาศัยการคลุกคลีอยู่กับธรรมะบ่อยๆ แต่ไม่ใช่คลุกคลีจนกระทั่งกลายเป็นฟุ้งซ่านในธรรม อันนี้ก็ไม่มีประโยชน์ ต้องพาตัวเองมาอยู่กับอะไรที่กุศลไว้ อย่าพาตัวเองไปอยู่กับอะไรที่เป็นอกุศล อย่างที่อโคจรทั้งหลายเนี่ย ไม่ควรจะไป

ไม่ว่าจะเกิดอะไรขึ้นก็ตาม อย่าบังคับจิตตัวเอง ถ้าเสียใจอยากร้องไห้ ร้องเลย แต่ให้มีสติ ค่อยๆระลึก ค่อยๆรู้สึกตัวว่า ตัวเองกำลังร้องไห้ แล้วมันจะหายเอง เพราะว่าอะไร เพราะว่าถ้าเรารู้สึกว่าตัวเองกำลังร้องไห้เมื่อไหร่เนี่ย แสดงว่า เราเริ่มกลับมามีสติแล้วนะ

พอมีสติขึ้นมา ถ้ามีสติที่ถูกตัองจริง ขณะที่แว้บเกิดสติขึ้นมา จิตตั้งมั่นเรียบร้อยแล้ว พอจิตตั้งมั่นแว้บนึงตรงนั้น จิตที่มีความตั้งมั่นแล้วก็มีสติย้อนมารู้กายรู้ใจตัวเอง มันก็จะเห็นไตรลักษณ์ของกายของใจได้ แค่นี้ เรียนแค่นี้พอ

ทั้งสายเลยจริงๆ รู้กายรู้ใจแค่นี้แหละ ไม่ได้ทำอะไรมากกว่านี้เลย เพียงแต่จิตนี้มันจะพัฒนาตามภูมิรู้ ความเข้าใจ ของเรา พร้อมกับบารมีที่เราค่อยๆ สั่งสมมาเรื่อยๆ จนมันเต็มขั้นเต็มภูมิแล้วมันจะเดินของมันเอง

เวลาที่เราปฏิบัติเพื่อความพ้นทุกข์ เราต้องขึ้นวิปัสสนากรรมฐานให้ได้ วิ แปลว่าแจ้งชัด ปัสนะ แปลว่าเห็น วิเห็นอย่างที่มันเป็นนั่นแหละ เพราะอะไรอย่างมันเป็นมันเกิดแล้วมันก็ดับ.. ดูมันตรงๆเลย ชอบรู้ว่าชอบ ไม่ชอบรู้ว่าไม่ชอบ ไม่ต้องเสแสร้ง ไม่ต้องปฎิเสธ สภาวะรู้อย่างที่เค้าเป็น พอมันรู้แล้ว มันก็ดับ เราก็เห็น เกิดดับเสร็จแล้ว

"เวลาเราเรียน เราเรียนเรื่องจำนวนมาก จริงๆ หน้าที่ของเรามีไม่มาก ครูบาอาจารย์ มักจะสอนว่า ทำอย่างเดียวก็พอ - รู้ทุกข์ เมื่อทำหน้าที่บริบูรณ์ คือ รู้ทุกข์ แจ่มแจ้ง อริยมรรคเกิดเอง" คุณประสาน พุทธกุลสมศิริ - ศัตรูเบอร์หนึ่งของการภาวนาในยุคนี้ คอร์สจีน 13 พฤษภาคม 2559

"ธรรมะของพระพุทธเจ้าเป็นธรรมะไม่เนิ่นช้า ถ้าทำแล้วช้า 10 ปี 20ปี ไม่ได้ผล อาจจะทำไม่ถูกต้อง ถ้าถูกต้องไม่ช้า ไม่นานจะได้ผล... จำไว้นะ... ชาตินี้ขั้นต่ำต้องเป็นพระโสดาบันให้ได้ อะไรที่ไม่จำเป็นที่จะต้องทำแล้วเสียมันไป... อย่าใช้เวลาทั้งหมดทำมัน" คุณประสาน พุทธกุลสมศิริ บรรยายธรรมะในคอร์สจีน - ชาตินี้ขั้นต่ำต้องเป็นพระโสดาบันให้ได้ - วันที่ 14 พฤษภาคม 2559 (psn590514)