klookluustert

För uns föffte Reeg „klookluustert op Törn“ weren wi wedder in’t Spraakrebeet ünnerwegens. Dütmal geiht dat üm Plattdüütsch in de Nutiet. Wi hebbt en ne'e Ünnersöken to Plattdüütsch dörchföhrt, un ehrdat de Rutkümst bekannt geven warrt, wüllt wi uns in düssen Podcast mit welke Themen ut de Ümfraag uteneen setten. In den eersten Stremel geiht Christoph Ahlers de Fraag na, woans dat üm de plattdüütsche Spraak opstünns steiht. He kickt, wat bi de verleden Ümfraag vör 10 Johr rutkamen is un verkloort, woso dat so wichtig is, dat 2026 en ne’e Ümfraag dörchföhrt worrn is. Op sien Törn is Christoph verscheden Lüüd bemött: He hett mit Vertreders:chen vun nedderdüütsche Institutschonen snackt, mit Lüüd ut de Sprekergrupp un ok mit Minschen, de to de Mehrheitssellschop tohöört un vun buten op de Spraak kieken doot.

Woans süht dat ut Jo Sicht opstünns mit Platt ut? Schrievt uns dat geern in de Kummentoren.

____________________

Du fraagst di, welk Dialekt Christoph snackt? Opwussen is he in Neddersassen un snackt noordneddersass'sch Platt.

____________________

Stütt geven för dat Projekt hett dat Bunnsbinnenministerium.

In uns veerte Reeg „klookluustert op Törn“ geiht dat üm verscheden Sichtwiesen op spraakpolietsche Themen. Dütmal weren wi in’t Spraakrebeet ünnerwegens.

In den drütten Stremel mit Benita Brunnert geiht dat üm Plattpolitik vun un för junge Lüüd. Se fraagt na bi junge Lüüd, wat se vun de Plattpolitik verwachten un sik wünschen doot. Un se snackt mit Lüüd, de sik för de Intressen vun de junge Sprekerschop insett un Anbotten maakt. Hebbt de jungen Plattsnackers dat Geföhl, dat se as Teelgrupp wohrnahmen warrt vun de Politik? Un sünd se tofreden mit dat, wat jüm anbaden warrt? Benita geiht de Saak in düssen Stremel op den Grund. To Woort kaamt Marie Sophie Koop, Baas'sche vun dat Plattdüütschzentrum för den Lannsdeel Holsteen in Sleswig-Holsteen, Neele Hübner, se is de eerste Plattbottschoppersche vun't Land Brannenborg, Platt-Influencerin Lisa Wrogemann un Kevin Behrens, een vun de Jöögdbeopdraagten in'n Bunnsraat för Nedderdüütsch.

Schrievt doch mal in de Kummentoren, wo tofreden ji mit de Platt-Anbotten för junge Lüüd sünd.

____________________

Du fraagst di, welk Dialekt Benita snackt? Se wahnt in Hamborg un snackt noordneddersass'sch Platt.

____________________

Stütt geven för dat Projekt hett dat Bunnsbinnenministerium.

In uns veerte Reeg „klookluustert op Törn“ geiht dat üm verscheden Sichtwiesen op spraakpolietsche Themen. Dütmal weren wi in’t Spraakrebeet ünnerwegens.

In den tweten Stremel snackt Christoph Ahlers mit Lüüd, de sik spraakpolietsch för Plattdüütsch engageert. He will rutfinnen, wat ehr Motivatschoon dorför is, de Sprekergrupp gegenöver de Politik to vertreden, wat se al beschickt hebbt un wat för Themen neegst anliggen doot. Ok en Vertreder ut de Politik kümmt to Woort: Johannes Callsen, de Minnerheitenbeopdraagte vun Sleswig-Holsteen. He vertellt, woans he sik för de Regionalspraak insett un wat för en Bedüden de Schuul vun Plattdüütsch för Sleswig-Holsteen hett. Heel intressant is ok de Sichtwies op Spraakpolitik vun en Plattsnackersche, de anners nix mit Politik to doon hett.

Schrievt doch mal in de Kummentoren, wat för spraakpolietsche Themen jo sünnerlich wichtig finnt.

____________________

Du fraagst di, welk Dialekt Christoph snackt? Opwussen is he in Neddersassen un snackt noordneddersass'sch Platt.

____________________

Stütt geven för dat Projekt hett dat Bunnsbinnenministerium.

In uns veerte Reeg „klookluustert op Törn“ geiht dat üm verscheden Sichtwiesen op spraakpolietsche Themen. Dütmal weren wi in’t Spraakrebeet ünnerwegens.

In den eersten Stremel sett Jan Graf sik mit dat Thema Nedderdüütschgesett uteneen. Dat Land Brannenborg hett siet Juli 2024 dat eerste un bet nu eenzigste Nedderdüütschgesett för de Schuul un de Föddern vun de Spraak op den Weg bröcht. Jan verkloort, wat so en Gesett regeln kann un wat nich. Dat geiht dorüm, wat för en Bedüden dat för de Spraak un de Sprekergrupp hett, wenn Plattdüütsch per Gesett schuult is. Un üm de Fraag, woans een dat, wat Brannenborg vörleggt hett, op en anner Land överdregen kunn. As Bispeel warrt hier dat Land Sleswig-Holsteen rantrocken.

Schrievt doch mal in de Kummentoren, wat ji över en Nedderdüütschgesett in joon egen Bunnsland dinken wören.

____________________

Du fraagst di, welk Dialekt Jan Graf snackt? Opwussen is he in Neddersassen un nu al vele Johren in Sleswig-Holsteen tohuus. He snackt noordneddersass'sch Platt mit lütte Inslääg ut beide Regionen.

____________________

Stütt geven för dat Projekt hett dat Bunnsbinnenministerium.

En Thema, dat uns nu al siet en wisse Tiet beleiden deit, dat is de Verkehrswenn. Man wo staht wi dor nu egens? Sünd al noog Fohrrööd ünnerwegens, oder bruukt dat mehr as man dat?
Christian Richard Bauer snackt mit Bernard Brunklaus doröver. Ji kennt em al ut den achten Stremel, wo he uns vun de Energiewenn bericht hett. Un ok dor güng dat üm liekerhaftige Themen: För en sekere Tokumst mütt sik wat ännern an de Oort un Wies, woans wi nu mit Energie oder mit Mobilität ümgaht. Dat geiht also üm Kunzepten, weniger Autos op de Straat to kriegen, oder den Utbo vun E-Mobilität, wat an'n Apentlichen Personenneegverkehr beter maakt warrn kann, wat för en Rull dat Fohrrad speelt un noch veel mehr.

____________________

Du fraagst di, welke Dialekten de Lüüd snackt hebbt? We've got you covered.

Christian Richard Bauer snackt Hamborger Noordneddersass'sch, un Bernard Brunklaus snackt süüdollnborger Platt.

Stütt geven för dat Projekt hett de Beopdraagte vun de Bunnsregeren för Kultur un Medien (BKM).

Oorloff maken un reisen. Wi freit uns dat hele Johr op de Sommerferien: De een flüggt geern in exootsche Länner, de anner geiht surfen. Een wannert in de Bargen, de anner
liggt an’n Strand. Un in’n Winter geiht dat Skifohren. Man woans kann en duersamen Tourismus utsehn? Een, de nich de Natur un de Ümwelt un ok de lokale
Gemeenschop schaden deit. 
Christoph Ahlers snackt dor mit Tessa Wefer över. Se arbeidt bi de Kurdirekschoon in Dangast un kennt sik ut mit Duersamkeitskunzepten in de Region.____________________

Du fraagst di, welke Dialekten de Lüüd snackt hebbt? We've got you covered.Christoph Ahlers un Tessa Wefer snackt bei Noordneddersass'sch.

Stütt geven för dat Projekt hett de Beopdraagte vun de Bunnsregeren för Kultur un Medien (BKM).

Jan Graf stellt düsse Fragen un mehr an Dr. Christine Ewers vun de Uni Kiel. Wokeen al Fan vun klookluustert siet de eerste Stünn is, warrt de Evolutschoonsbioloogsche al kennen ut de Stremels över den Klimawannel in de See oder dat sösste Massenutstarven.
____________________
Du fraagst di, welke Dialekten de Lüüd snackt hebbt? We've got you covered.
Beide snackt Noordneddersass'sch, Christine Ewers kümmt vun Pellworm un ok Jan Graf snackt Platt ut Sleswig-Holsteen.
Stütt geven för dat Projekt hett de Beopdraagte vun de Bunnsregeren för Kultur un Medien (BKM).

Jümmer fakener löppt een dat Woort "Resilienz" över den Weg ut dat Rebeet vun de Psychologie. Man wat is dat egens? Resilienz kümmt vun dat latiensche 'resiliere', un dat heet 'trüchspringen, afprallen' un beschrifft de psyychsche Wedderstandskraft. Dat heet, woans kümmt een mit Krisen kloor un woans kümmt een dor opbest bi rut? Wi hebbt Ida Matthiesen to Gast, de as Neuropsycholoogsche an't Klinikum Noordfreesland in de Geriatrie arbeidt. Benita Brunnert snackt mit ehr över den Arbeitsalldag un wat Resilienz mit de egen Sundheit to doon hett un woans een en duersamen Ümgang mit Stress, Bang, Mattigkeit man ok mit Spood, positiven Stress und Freid finnen kann.
____________________
Du fraagst di, welke Dialekten de Lüüd snackt hebbt? We've got you covered.
Beide snackt Noordneddersass'sch, Ida Matthiesen dat ut Noordfreesland un Benita Brunnert ut Hamborg.
Stütt geven för dat Projekt hett de Beopdraagte vun de Bunnsregeren för Kultur un Medien (BKM).

Jeedeen, de in Sleswig-Holsteen tohuus is, kennt de Knicks. Wenn een op’t Land ünnerwegens is, denn warrt een jüm wies: De Wäll twüschen Feller, op de Bööm un Büsch plant sünd. Siet Johrhunnerten sünd se Deel vun de Kulturlandschop vun Sleswig-Holsteen. In düssen Stremel geiht dat dorum, wat för en Funkschoon Knicks hebbt – för’t Land, för Planten un Deerten, för den Minsch, un wat se mit Duersamkeit to doon hett.
Christoph Ahlers snackt mit Heiner Staggen, de eerste Knickbeopdraagte in Sleswig-Holsteen, över düt immateriell Kulturarv, as dat de Knicks uttekent worrn sünd.
____________________
Du fraagst di, welke Dialekten de Lüüd snackt hebbt? We've got you covered.
Heiner Staggen un Christoph Ahlers snackt beid Noordneddersass'sch.
Stütt geven för dat Projekt hett de Beopdraagte vun de Bunnsregeren för Kultur un Medien (BKM).

Wi hebbt nu heel utbreedt över de verscheden Facetten vun de Spraakpolitik in'n Bund, in de Länner, bi de Spraakplanen un bi den Spraakutbo snackt. Man een wichtigen Fakter, op den wi betto blots wenig ingahn sünd, dat is de enkelte Person. De Sprakencharta sülvst seggt, dat se keen Individualrecht gifft, man liekers wüllt wi mal belichten, wat för Rechten een denn in'n Alldag bi sik hett. Dörv een op Platt heiraden oder bi't Amt en Formulor op Platt inlangen? Woans kann de enkelte Person sik polietsch angascheren un bi de Sprakenpolitik partiziperen? Düssen Trüch- un Ümblick wüllt jo Christiane Ehlers un Kevin Behrens vun't Nedderdüütschsekretariat an't Enn vun düsse spraakpolietsche Reeg vun klookluustert mit op den Weg geven.

____________________

____________________

Stütt geven för dat Projekt hett dat Bunnsministerium vun't Binnere un för Heimat.