Kunstkamera

Szczerbiec Bolesława Chrobrego zaginął, jednak miecz, który przejął po nim nazwę został ponownie związany z pierwszym królem Polski m.in. za sprawą Stanisława Augusta Poniatowskiego i portretu Chrobrego z Sali Marmurowej Zamku Królewskiego w Warszawie. Powracamy do opowieści o Szczerbcu, mieczu koronacyjnym królów Polskich.

Hołd Pruski jako wielki temat polskiej sztuki zdominował w naszej wyobraźni Jan Matejko. W audycji przyjrzeliśmy się innym realizacjom, które od końca XVIII wieku tworzyli wybitni artyści. Okazją jest wystawa "Hołd 500. Historia – Kultura – Pamięć", na której można zobaczyć prace takich artystów jak Marcello Bacciarelli, Tadeusz Kantor czy Edward Dwurnik.

Kontemplacja tego przedstawienia dla jednych może być niezwykłymi rekolekcjami, dla innych spotkaniem z najwyższej klasy średniowieczną kamienną rzeźbą. Gotycka figura Chrystusa modlącego się w Ogrójcu powstała ok. 1390 roku, najpewniej w warsztacie praskim Mistrza Pięknej Madonny Toruńskiej. Rzeźba pochodzi prawdopodobnie z Kaplicy Ogrójcowej toruńskiej katedry, ale burzliwa historia sprawiła, że znalazła się w Malborku, gdzie od 1961 roku jest eksponowana w Muzeum Zamkowym.

To jeden z najcenniejszych przykładów chrześcijańskiego malarstwa nubijskiego na świecie i jeden z symboli Muzeum Narodowego w Warszawie. Wizerunek św. Anny powstał w VIII  lub w 1. połowie IX wieku i pochodzi z katedry w Faras, odkrytej w latach 60. przez polską misję archeologiczną pod kierownictwem prof. Kazimierza Michałowskiego.

"Usiłuję zawrzeć w żywicy odciski naszego ciała: jestem przekonana, że wśród wszystkich przejawów nietrwałości, ciało ludzkie jest najwrażliwszym, jedynym źródłem wszelkiej radości, wszelkiego bólu i wszelkiej prawdy [...]" - pisała Alina Szapocznikow. W latach 60. i 70. artystka eksperymentowała zarówno z nowymi materiałami rzeźbiarskimi jak i podejmowała działania na pograniczu sztuki i projektowania.

Do naszych czasów przetrwało 48 egzemplarzy, z czego tylko 20 kompletnych. W polskich zbiorach znajduje się wyjątkowa, dwutomowa wersja Biblii Gutenberga.

W 1953 roku podczas odbudowy warszawskiej bazyliki archikatedralnej po zniszczeniach II wojny światowej natrafiono na kryptę. Okazała się miejscem pochówku ostatnich książąt mazowieckich Stanisława (1501–1524) i Janusza III (1502–1526), którzy zmarli w niewyjaśnionych okolicznościach. Jednym z zabytków wydobytych z krypty były fragmenty niezwykle cennej tkaniny.

W Zamku Królewskim w Warszawie można oglądać wyjątkowy portret Stanisława Augusta Poniatowskiego w stroju à la Henryk IV. W audycji "Kunstkamera" zaprosiliśmy na spotkanie z obrazem.

"Pracował jak skryba - siedząc na niskiej kanapce malował, rysował, pisał i zszywał swoje księgi." - mówi Magdalena Szafkowska - emerytowana kustosz Muzeum Narodowego we Wrocławiu, wspominając zmarłego w 2019 roku Zbigniewa Makowsksiego.

Najprawdopodobniej stanowiła własność Blanki de Valois, czeskiej królowej, pierwszej żony  Karola IV Luksemburskiego. Jest klejnotem zamówionym z okazji ślubu, a jej bogata symbolika i kunszt wykonania odnosi nas do najwybitniejszych mistrzów złotnictwa początku XIV wieku.