Dersimizde Mesnevî’de geçen Mescid-i Dırar hikâyesi işlenmiş, münafıkların zahirde hayır gibi görünen fakat aslında Müslümanlar arasına ayrılık sokmayı amaçlayan bu mescidi yapmaları üzerinden nifak, samimiyetsizlik ve ihlas kavramları ele alınmıştır; Hz. Peygamber’in merhametli ve zahire göre hükmeden tutumu, kalbin niyetinin Allah katındaki önemi, söz ile fiil arasındaki uyum, yapılan işlerde menfaat değil Allah rızasının esas olması ve asıl tehlikenin dış düşmandan çok insanın kendi kalbindeki niyet bozukluğu olduğu vurgulanmıştır.

Dersimizde Gazâlî ve ilk dönem sûfîlerden verilen örneklerle Allah için muhabbet, “hasbeten lillâh” sevgi, dervişliğin ölçüsü olarak nefsin hoşlanmadığına güzellikle karşılık verebilme, cem–fark dengesi ve hizmet bilinci üzerinde durulmuştur. Mesnevî’nin temel gayesi olan nefsi tanımak, arındırmak ve Hak’ka yaklaşmak ana eksen olarak işlenmiş; bu bağlamda Mevlânâ’nın “Ev sahibinin hırsızı yakalamak üzereyken başka birinin seslenmesi yüzünden hırsızı kaçırması” hikâyesi üzerinden nefsin hileleri, insanın içindeki büyüme arzusu, hakikate ulaştıktan sonra bile delil aramanın boşluğu ve hakiki kulluk idraki açıklanmıştır. Sohbette öne çıkan temel mesaj, tasavvufta hakikatin kuru bir bilgiyle değil; edep, muhabbet, hizmet ve içsel arınmayla kazanıldığıdır.

Dersimiz de Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin Mesnevî’sinde yer alan "bir kadının kadılık görevine tayini üzerine ağlaması" hikayesi izah edilmiştir. Hikâyede bir kadının, kadı olarak görevlendirildiğinde sevinmek yerine ağlaması ve bunun gerekçesi olarak, insanlar arasındaki ihtilaflara adaletle hükmetmenin zorluğu gösterilir. Kadı, hakikatin iki tarafça bilindiği ancak kendisinin yalnızca zahiriyle hüküm verebileceği bir görevde olmanın ağırlığını vurgular.

Metnin ana teması, sorumluluk bilinci, adalet duygusu, nefsin etkilerinden arınma ve manevî olgunluk kavramları etrafında şekillenmektedir. Kadının sözleriyle adalet makamında bulunmanın ne denli ağır bir emanet olduğu ve bu görevin ancak nefisle ilişkisini kesmiş, garazdan uzak kimselerce hakkıyla yerine getirilebileceği ifade edilir.

Dersimizde, Mevlânâ’nın Mesnevî’sinden ilhamla, tasavvufî bakış açısıyla ilahi muhabbet ve insanın içsel yolculuğuna değinilmiştir.. Şeytanın secde etmeyişi gibi sembolik bir hikâye üzerinden insanın imtihanı ve sabrın önemi anlatılarak; tasavvuf geleneğinde teslimiyetin, edebin ve mürşide bağlılığın yeri vurgulanmıştır.

Tasavvuf ve Tarih Okumaları kapsamında gerçekleşen dersimiz, Ahmed er-Rifâî Hazretleri’nin öğretileri ve yaşamı üzerinden şekillenen bir tasavvufî söylemi merkezine alarak, bireyin içsel dönüşümünü ve hakikat arayışını konu edinmektedir. İslam düşüncesinde temel yeri olan tevhid, akıl, teslimiyet, tefekkür, nefs terbiyesi ve ahlâkî olgunluk gibi kavramlara değinilmiştir.

Mesnevinin II. cildinde yer alan "İblis'in namaz vakti geldi, kalk diye Muaviye'yi uyandırması" hikayesine devam edilerek, Şeytan'ın asıl manası, insana akıl yolu ile tuzaklar kurması ve insanın bu tuzaklara karşı uyanık olması gerektiği izah edilmiştir.

Instagram’da yayımlanan Verein Türkischer Studenten Derneği ile gerçekleştirilen "Tasavvuf ve Değerlerimiz" başlıklı söyleşimizde; tasavvufun bireyin iç dünyasında denge ve huzur tesis etmeyi amaçladığı ve bu bağlamda sevgi, hoşgörü ve sabır gibi ahlaki erdemlerin geliştirilmesine katkı sağladığı vurgulanmıştır. Ayrıca, geleneksel manevi öğretilerin modern dünyada nasıl sürdürülebileceği ve bireylerin bu değerleri günlük yaşam pratiklerine nasıl entegre edebileceği tartışılmıştır. Söyleşide, tasavvufun şekilsel ritüellerden ibaret olmadığı, aksine derin bir idrak ve disiplinli bir yaşam pratiği gerektirdiği ifade edilmiştir. Bununla birlikte, ahlaki değerlerin yalnızca bireysel bir sorumluluk olmadığı, aynı zamanda toplumsal yapıyı güçlendiren temel unsurlar arasında yer aldığı belirtilmiştir. Son olarak, bireyin kendini tanıma sürecinin yalnızca içsel bir yolculuk değil, aynı zamanda toplumsal fayda üreten bir bilinç dönüşümü olduğu vurgulanmıştır.

Mesnevi II. Cilt te yer alan "Bedenini beslemeye, onun ihtiyaçlarını gidermeye çalışıyorsun, ruhunu beslemek içinde çalış" ve "İblis'in namaz vakti geldi, kalk diye Muaviye'yi uyandırması" hikayeleri izah edilmiş ve namazın önemine değinilmiştir.

Mesnevi II. Cilt "Dünyada çok iyi kalpli örnek insanlar da vardır" başlıklı hikâyenin izahına başlanmıştır. İyi insan kimdir? Nasıl iyi insan olabiliriz sorusunun cevaplarına değinilmiştir.

Hizmet ve hizmetin önemi hakkında bilgilendirmeler yapılmış ve Mesnevî'de Hz. Peygamberin hasta ziyareti hikayesi anlatılmıştır.