فرض اول ما این است که استبداد صد ساله باعث شده تا در ایران چیزهایی به نام حزب و تشکل‌های مدنی و سیاسی شکل نگیرد و در صورت وجود نیز تاثیر چندانی در تصمیمات کشوری نداشته باشد. برای همین ایران کشوری با دو رکن حکومت و توده‌های مردم است که حکومت به رغم جناح‌بندیهای ظاهری، برای بقای خود روز به روز یکدست‌تر و یکرنگ تر میشود.

ایران‌دا، ایران ایسلام جومهوریتینه قارشی اعتراضلار/آیاقلانمالار آلتینجی آی(25 شهریور 1401 دن) ایچینده وارلئغینا داوام ائدیر. البته بو اعتراضلارین کؤکونو بو سون آلتی آیدا گؤرمه‌میز بیزی یانلیش سونوجلارا گؤتوره بیلر. زیرا ان آزی سون بش و یا آلتی ایلده ایرانین فرقلی بولگه لرینده ایقتیصادی و یا سیاسی سببلره گوره محدود اما اونملی اعتیراضلار باش ورمیشدی. بلکه ده ایندیکی آیاقلانمالارین خبرجیسی محض او اعتراضلاریمیش.

در نیمه دوم شهریور ۱۴۰۱ در پایتخت ایران تهران، اتفاقی افتاد که اعتراضات و حوادث مهم چند ماه بعد از آن را رقم زد که می‌توان گفت شروع اعتراضات مهم در شهرها با شعار «زن، زندگی، آزادی» همراه بود. دختر شهرستانی با نام «مهسا امینی» از مناطق کُردنشین که برای انجام کاری به تهران آمده بود بخاطر پوششی که مامورین اداره ارشاد آنرا مناسب با معیار این اداره نمی‌دانستند همراه چند خانم دیگر بازداشت و برای ارشاد به مکان منتسب به این اداره می‌برند، در این مکان مهسا امینی تعادل خود را دست داده به بیمارستان منتقل می‌شود و در بیمارستان به کما رفته و چند روز بعد فوت می‌کند!

خیزش انقلابی چهار ماهه پاییز و زمستان ۱۴۰۱ ، که در اعتراض به کشته شدن ژینا امینی در بازداشتگاه گشت ارشاد ( پلیس اخلاق و حجاب ) شروع شده و با کنار گذاشتن حجاب اجباری از سوی زنان و دختران و حمایت طبقات مختلف مردم تداوم یافته و در ادامه به جنبشی برای سرنگونی جمهوری اسلامی تبدیل شد که در کنار دامن زدن به مباحث مختلفی چون آزادی های اجتماعی ، سبک زندگی متفاوت متولدین دهه ۸۰ و ۹۰ ، گذر اکثریت مردم از اصلاح‌طلبی صندوق محور ، گستردگی مطالبه تغییرات ساختاری در میان مردم ، تاکید عمده اعتراضات بر گذر از جمهوری اسلامی ، فعال شدن چهره های ورزشی و هنری در همراهی با اعتراضات ، همراهی گسترده تر ایرانیان مقیم خارج با اعتراضات داخل کشور ، وقوع اکت های اعتراضی در بین نوجوانان و حتی دانش آموزان مدارس و ....بحث های جدید دیگری را نیز با خود به همراه آورد ، از جمله مهمترین مباحث طرح شده باز اندیشی در مورد انقلاب بهمن ۵۷ و عوارض آن بوده است ،

Milləti böyük edən onun eşqidir. Azərbaycan ona görə böyük deyil ki, övladlarının sayı 50 milyonu çoxdan aşıb. Yalnız ona görə də böyük deyil ki, gec-tez mütləq qovuşub bütövləşəcək Güneyi ilə Quzeyi bunca geniş, bunca zəngindir. Bu yurdu və milləti böyük edən daim varlığında nəbz kimi döyünmüş, ürək kimi çırpınmış azadlıq duyğusu, istiqlal eşqidir. Böyük millət olmağın yolu o sevgidən başlanır.

در ۲۱ آذر ۱۳۲۵، چه چیزی نجات پیدا کرد؟ آذربایجان از “چنگال اهریمن “؟  نه، آنچه با سقوط پیشه وری و فرقه دموکرات و حکومت ملی آذربایجان نجات پیدا کرد، آذربایجان نبود، نجات شووینیسم ایرانی  بود از پذیرش چند ملیتی بودن سرزمین موسوم به ایران و به رسمیت شناختن هویت ملت های ساکن ایران.

کتاب «وحدت نافرجام (کشمکش های حزب توده ایران و فرقه دموکرات آذربایجان ۱۳۲۴-۱۳۷۲)» یا بطور کوتاه «وحدت نافرجام» نوشته آقای شیوا فرهمندراد در آخر تابستان ۱۴۰۱ توسط انتشارات جهان کتاب به چاپ رسید. شاید در نگاه اول٬ یک کتاب به کتابخانه و مجموعه کتابهایی که در مورد فرقه دموکرات آذربایجان و یا درباره فعالیتهای حزب توده ایران نوشته شده بود اضافه شد. حقیقتش این است که نه؛ چرا که این بیش از یک کتاب است. هرچند که نویسنده شاید موضوعی نسبتا قدیمی را بازخوانی و یا بازنویسی کرده است ولی روش کارش٬ روش تحقیقش٬ نگارشش٬ توانش در خوانش اسناد فراوان -بویژه اسناد دست اول-٬ مطبوعات و کتابهای مربوط به فرقه دموکرات و حزب توده٬ و در کنارهم گذاشتن منابع متعدد٬ و از همه مهمتر تصحیح و یافتن ایرادات هر کدام از این منابع دست اول و چندمی همچون خاطرات سران حزب توده کاری بوده است کارستان.

صمد پورموسوی / ایـران هارا گئدیر؟

دیجیتال دئوریمین یایقینلاشماسی‌نی من، شرطی اولاراق ۱۹۹۵ حساب ائدیرم. بو ایلده Windows 95 اوپراتیو پروقرامی مئیدانا چیخماقلا، بشر تاریخینده اسگی بیر چاغ، قاپانیپ، یئنی بیر چاغ آچیلدی. (۲۴ آوقوست ۱۹۹۵) بو، سؤزون اصیل معناسیندا، بیر میلاد و حتی بیر دئوریم‌ایدی. آذربایجان، بو دئوریمدن کنار قالابیلمزدی و کنار قالمادی. بو دئوریم، آذربایجانی نئجه ائتگی‌له‌دی؟

در ادامه اعتراضات سریالی سالهای پیشین، جنبش اعتراضی اخیر با عنوان "زن، زندگی، آزادی"، هیجان و شور خاصی در جامعه ی ایران ایجاد کرده است. گستردگی اعتراضات، تداوم آن در مدت چندین ماهه و نیز گفتمان نسبتا مشروع و مدرن آن سبب شده است تا در کنار حاد شدن ناکارآمدی حاکمیت در مهار تورم و مشکلات اقتصادی، امیدها به تغییر نظام افزایش یابد. جنبشهای مختلف و گروههای جمعیتی با هویتهای مختلف به دنبال ترسیم ایران آینده و مطرح کردن مطالبات خود هستند و در این میان گروههای مدعی اپوزیسیون نیز سعی در جلب حمایت اکثریت خاموش جامعه برای پیوستن به اعتراضات و نیز مهندسی افکار عمومی برای نظام مطلوب خودشان برای آینده ایران هستند.