واژه‌های «آریایی» و «آریا» قرن‌ها سابقه دارند، اما نازی‌ها از آن‌ها نیز مثل بسیاری نمادها و الفاظ دیگر سواستفاده می‌کردند. مردمان مختلفی در هند و ایران باستان از واژه «آریایی» برای توصیف قومیت خود استفاده می‌کردند. 

همین است که این واژه در متون مقدس دیانت‌های هندو و زرتشتی که گاه به هزاره دوم پیش از میلاد باز می‌گردند و در همچنین سنگ‌نبشته‌های دوران باستان به کار رفته است. مثلا شاهد استفاده از آن در سنگ‌نبشته‌ای هستیم که بر مزار داریوش کبیر، پادشاه هخامنشی که در سال ۴۸۶ پیش از میلاد درگذشت، نقش بسته است. داریوش در این سنگ‌نبشته زندگی‌نامه‌ای از خود ارائه می‌کند و به پسینیان اعلام می‌کند که فردی «آریایی و از نسب آریایی» است. 

«متأسفم که سایت دیگری داره هم‌چین مطلب پر از ذهنیت ناسیونالیستی رو به اسم فمینیسم اینترسکشنال صلح طلب به خورد مخاطباش میده؟» اولین نقدی که در واکنش به احساس آذربایجانی‌های ایران از پیام صلح مرکز، در متن نسبتاً کوتاهم با عنوان صلح، راهی برای برابری یا اسم رمز انکار؟ (در خصوص آزادسازی قره باغ) دریافت کردم همین گزاره بود که به همراه نقدهای دیگر به دستم رسید. همان شب فکر کردم شاید بتوانم چند گام عقب‌تر رفته و با بررسی چند پیش فرض که حول موضوع ستم‌های درهم تنیده وجود دارند، دریچه‌ای فراخ‌تر برای ورود دیگری به جهان زیستی فرودست، از منظر اینترسکشنالیتی بگشایم. از سایت دیگری ممنونم که فرصت حرف زدن از مسائل کمتر طرح شده را فراهم می‌کند.

تاریخ معاصر آذربایجان مملو از سرکوب و استبداد و مبارزه مردم آن در راه آزادی‌خواهی و دموکراسی‌طلبی است. اگرچه بعد از فروپاشی شوروی، مردم آذربایجان بار دیگر فرصتی برای تعیین سرنوشت خود بدست آوردند، اما از طرف دیگر این کشور با تبعات استعمار دویست ساله روسیه، کودتا، استبداد داخلی و شروع حملات دولت ارمنستان در سال ۱۹۸۸ روبه‌رو شد که نتیجه آن ژنوساید انسانی در خوجالی، اشغال بیست درصد از اراضی حاصلخیز قاراباغ و 7 شهر اطراف آن، جابجایی اتنیکی و آوارگی یک‌میلیون آذربایجانی بود. تداوم سی‌‌‌ساله این اشغالگری و سکوت جامعه بین‌المللی با وجود قطعنامه‌های سازمان ‌ملل نشان ‌داد که سیاست، همچنان در خدمت گفتمان جنگ‌آفرینی است.

کتاب «مجموعه مقالاتی درباره گرهگاه جنسیت و دیگر نظام‌های سلطه» دربردارنده مقالاتی از کیمبرلی کرانشاو، آنجلا دیویس، پاتریشیا کالینز، اونجلینا هالوینو، چاندرا موهانتی و آدری لرد صاحب‌نظران معاصر و برجسته فمینیسم است.

متفکرانی که مقالات آنها در این کتاب گردآمده؛ شماری از برجسته‌ترین نظریه‌پردازان و فعالان مطالعات زنان هستند. برخی مانند پاتریشیا کالینز و چاندرا موهانتی عمدتاً در حوزه نظریه‌پردازی جای می‌گیرند. برخی دیگر، علاوه بر آن، کنشگر سیاسی نیز هستند؛ مانند کرنشاو و آنجلا دیویس که در فعالیت‌های جمعی همچون تظاهرات علیه انواع تبعیضات به خیابان‌ها می‌آیند و پشت تریبون‌های بسیج نیروی خیابانی زنان هم حاضر می‌شوند. این صاحب‌نظران، عمدتاً سیاه و رنگین‌پوست بوده و نماینده گروهی از زنانی هستند که در جوامع سرمایه‌داری امروز از انواع تبعیض‌ها رنج می‌برند.

تبعیض علیه اتنیک و یا اقوام و ملیت‌ها در زمان رضا شاه و در دوران مدرن‌سازی کشور نهادینه و در زمان جمهوری جهل و جنایت تشدید شد. پیش از آن دوران به باور بسیاری از مورخان و سیاحان “تا زمان رشد تجارت و بازرگانی در نیمه دوم سده نوزدهم، اکثر روستاها و قبایل تقریبا مستقل، عملا خودکفا و از لحاظ اقتصادی خودمختار و اغلب خودگردان بوده‌اند.” ساختار جمعیتی و قومی کشور شبیه موزاییک عجیبی بود که با رنگ‌ها و اشکال گوناگون کشور ایران را شکل می‌داد. در این موزاییک میان زندگی شهرنشینان و قبایل خانه به‌دوش و مذاهب گوناگون تفاوت بسیار وجود داشت. “افزون برین، باید از تفاوت‌های زبانی و لهجه‌ای به ویژه میان فارسی زبانان، آذری‌ها، ترکمن‌ها، کردها، بلوچ‌ها، گیلک‌ها و مازندرانی‌ها نام برد”.

حمید احمدی از ملل غیرفارس تحت عنوان گروه‌‏های زبانی و قومی یاد کرده و می‌‏گوید: «خوب اگر بتوان کردها را بر اساس تعریف استالینی و به‌دلیل تفاوت اندک زبان کردی با فارسی یک ملت دانست، پس ملت واحد کرد دیگر چه صیغه‌ای است که از آن سخن می‌گوید؟ ایشان نمی‌داند که در مناطق کرد‌نشین ایران و خارج از آن ما دارای تنوعات زبانی و لهجه‌ای و دینی و فرقه‌ای فراوانی هستیم که بسیار شدیدتر از تنوعات داخل کشور ایران است؟ با وجود چهار زبان و لهجه‌ی کردی کرمانجی، سورانی، هورامی و زازا و لهجه‌های گوناگون کلهری و… تنوع شیعی-سنی، ایزدی و انواع فرقه های دینی چون نقشبندی و قادری و… ما بر اساس تعریف مورد نظر ایشان از ملیت، با حضور حداقل ده ملت در مناطق گوناگون کردنشین خاورمیانه روبرو هستیم. 

در درس نظریه‌های جامعه‌شناسی هر گاه که به بحث برساخت‌گرایی‌ اجتماعی می‌رسیدیم، چشمان دانش‌جویان نشان از دشوارفهمی‌ این نظریه می‌داد. آن‌وقت مثال‌های متعدد به کمک ما می‌آمد. اکنون هم یک نمونه‌ جالب اتفاق افتاده که برای این بحث خیلی مناسب است.

برساخت اجتماعی‌‌ تهران خطرناک به‌خوبی می‌تواند به کمک ما برای فهم این نظريه بیاید. برخی افراد چندین دهه یا حتا همه‌ عمرشان را در تهران زند‌گی کرده اند اما با تهران خطرناک مواجه نشده اند. در چند روز اخیر اما تهران خطرناک برساخت شده است.

در تاکسی شاهد بودم که زنی تمام چهره‌ خود را به‌نحو نامتعارفی پوشانده بود تا نور به پوست‌اش اصابت نکند. امروز ناخودآگاه احساس می‌کردیم که آفتاب خطرناک است. خورشیدی که همیشه دوست‌اش داشتیم، امروز نگران‌کننده بود. رسانه‌ها چند روز متوالی پمپاژ کرده بودند که اشعه‌ فرابنفش نور خطرناک است. من در تاکسی ناخودآگاه می‌خواستم تمام سر و صورت خور را در کلاه‌ام فرو کنم!

برگرفته از کتاب؛ ایران و چالش تنوع راسیسم آریانیستی و مبارزات دمکراتیک

به نظر میرسد جنبشهای ملی گرایانه به دلیل ماهیت پدر سالارانه آنها مورد انتقاد زیادی قرار گرفته اند. در حقیقت در همه اشکال ناسیونالیسم رگه های پدر سالارانه پنهانی وجود دارد. به هنگام تشکیل یک جنبش متشکل از گروههای حاشیه ای معمولا جهت کارآمدی، این جنبش به شکلی جنسیتی عمل می کند. یک ائتلاف ضداستعماری بدون مشارکت زنان ماهیتی ضددموکراتیک خواهد داشت. ادبیات فمینیستی نشان می دهد که صرف وجود زنان در اجلاس ها، دلالتی بر وجود شرایط ضدپدرسالارانه ندارد اگرچه وجود آنها در چنین اجلاس هایی دارای اهمیت خاصی می باشند ولی انعکاس صدای آنان و استفاده از تجارب و اطلاعات آنان موضوعاتی مهم تر می باشند.

ترجمه‌ی متون مختلف از زبانی به زبانی دیگر یکی از قدیمی‌ترین، رایج‌ترین و لازم‌ترین فعالیت‌های فکری و قلمی‌است. این نیاز برای جوامعی مانند جامعه‌ی ما نیازی مبرم‌تر است چرا که ما هنوز با جامعه‌ی علمی- اندیشگی جهانی فرسنگ‌ها فاصله داریم و برای پر کردن بخشی از این فاصله و خلأ، انتقال متون فکری و علمی تولید شده به زبان‌های مختلف در جهان به زبان یا زبان‌هایی که برای جامعه و محیط‌های فکری- فرهنگی ما قابل مطالعه و فهم باشد، یکی از موثرترین راهکارهاست. ترجمه‌هایی که در ایران به زبان فارسی صورت می‌گیرد عموماً از سه زبان مهم اروپایی (انگلیسی، آلمانی و فرانسه) است اما یکی از زبان‌هایی که ترجمه‌ی متون مختلف و متعدد از آن به زبان فارسی در سال‌های اخیر رونق و افزایش یافته، زبان ترکی‌است. سه دلیل عمده‌ می‌توان برای این رونق برشمرد. ۱. درخشش و جای‌گیری ترکیه و زبان ترکی در زمینه‌های مختلف علمی، فرهنگی و ادبی در سطح جهانی. ۲. قرابت فکری- فرهنگی بین ایران و ترکیه به عنوان دو کشور مسلمان و دارای جمعیت عمده‌ی ترک. ۳. تحصیل کردگان پر تعداد عموماً ترک ایرانی که از زمینه‌ی ذهنی- زبانی لازم برای ارتباط با متون ترکی برخوردارند و بدون داشتن مشکل عمده‌ی زبان، در محیط‌های علمی و دانشگاهی ترکیه دانش و تجربه کسب می‌کنند.

گفت‌وگوی مجله هفته مونترال با فرزان سجودی، زبان‌شناس و نشانه‌شناس ساکن ونکوور

در دهه‌های آغازین قرن بیستم، شاید تاکید بر زبان مشترک برای ارتباط میان ساکنان سرزمین ایران سیاستی‌ ضروری به نظر می‌آمد تا تفرقه‌ی گسترده و جنگ‌های حیدری – نعمتی کاهش یابد و جامعه به سمت آرامش سوق پیدا کند. اما امروز در قرن بیست‌ویکم و عصر ارتباطات به نظر می‌آید یک گردش ۱۸۰ درجه‌ای در این نگاه و سیاست ضروری است تا جامعه‌ی ایران بتواند به همان آرامش برسد که پیش‌نیازِ پیشرفت و تعالی است. این سیاست جز تاکید بر حق زبان مادری در سرزمین چندفرهنگی ایران نیست.