มองอดีต

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ เป็นเครื่องหมายที่รัฐหรือประเทศที่เป็นราชอาณาจักรหรือสาธารณรัฐ ได้จัดสร้างขึ้นเพื่อแสดงเกียรติยศและบำเหน็จความชอบจากการทำคุณประโยชน์แก่รัฐ มีต้นกำเนิดครั้งแรกในทวีปยุโรป โดยย้อนรากฐานไปจนถึงยุคกรีกโรมัน สมัยนั้นใครที่ได้รับเครื่อง จะถือว่าเป็นบุคคลที่มีเกียรติในสังคมนั้น ๆ สำหรับประเทศไทยได้รับธรรมเนียมปฏิบัติแบบนี้ผ่านการติดต่อค้าขายสมัยกรุงรัตนโกสินทร์

ทวารวดี เรารู้จักกันในชื่ออาณาจักรหนึ่งที่อยู่ในดินแดนแถบลุ่มแม่น้ำภาคกลางของประเทศไทย ด้วยประวัติศาสตร์อันยาวนาน ทำให้เกิดข้อสงสัยในหลายประการโดยเฉพาะชื่ออาณาจักร คำว่า ทวารวดี เป็นชื่ออะไรกันแน่

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระบรมราชโองการประกาศพระบรมราชูทิศถวายที่ดินให้เป็นเขตวิสุงคามสีมา พร้อมทั้งพระราชทานนามวัดใหม่ว่า วัดเบญจมบพิตร อันหมายถึง วัดของพระเจ้าแผ่นดินรัชกาลที่ 5 และเพื่อแสดงลำดับรัชกาลในมหาจักรีบรมราชวงศ์ ต่อมา พระองค์ได้ถวายที่ดินซึ่งพระองค์ขนานนามว่า ดุสิตวนาราม ให้เป็นที่วิสุงคามสีมาเพิ่มเติมแก่วัดเบญจมบพิตร และโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม ให้เรียกนามรวมกันว่า วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม

โบราณคดีและประวัติศาสตร์ เป็นศาสตร์หนึ่งที่มีความสำคัญในการศึกษาเรื่อราวความเป็นมาในสิ่งต่าง ๆ ทั้งวิวัฒนาการทางการเมือง ส้งคม เศรษฐกิจ การโยกย้ายถิ่นฐานของประชากร พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ทรงเล็งเห็นประโยชน์จากการศึกษาในศาสตร์แห่งนี้ เพื่อนำไปปรับปรุงพัฒนาประเทศชาติบ้านเมืองให้มีความเจริญก้าวหน้าอย่างเช่นชาติตะวันตก รวมถึงอีกหลากหลายเหตุผลที่ทรงให้ความสำคัญกับศาสตร์ประเภทนี้

เมื่อครั้งที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 ทรงผนวชอยู่ ได้เสด็จธุดงค์ไปยังหัวเมืองทางใต้ได้ผ่านและพบองค์พระปฐมเจดีย์ เมื่อพระองค์ขึ้นเถลิงถวัลยราชสมบัติ จึงมีพระราชดำริให้บูรณปฏิสังขรณ์พระปฐมเจดีย์ เรื่องราวทางประวัติศาสตร์ของพระปฐมเจดีย์มีขึ้นมาอย่างยาวนาน สอดคล้องกับประวัติศาสตร์ในยุคสมัยอาณาจักรทวารวดีอีกด้วย

หากเอ่ยพระนาม พระเจ้าอู่ทอง หรือสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 หลายคนจะรู้จักว่า พระองค์คือองค์ปฐมบรมกษัตริย์พระองค์แรกในราชวงศ์อู่ทองแห่งกรุงศรีอยุธยา แต่ตามหลักฐานทางประวัติศาสตร์มีการค้นพบว่า คำว่า “อู่ทอง” มีการใช้คำนี้อย่างหลากหลายในทุกสารทิศ จึงเป็นคำถามว่า ทำไมคำนี้จึงเป็นที่นิยมในการใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ รวมถึงชื่อบุคคล

คลองภาษีเจริญ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้พระภาษีสมบัติบริบูรณ์ (ยิ้ม พิศลยบุตร) เจ้าภาษีฝิ่นเป็นแม่กองขุด ใช้เงินภาษีฝิ่นพระราชทานเป็นเงิน 112,000 บาท พระราชทานนามว่า “คลองภาษีเจริญ” แล้วเสร็จในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชดำเนินเปิดคลองในปี พ.ศ. 2415

คลองดำเนินสะดวก พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) ที่พระสมุหกลาโหม เป็นผู้อำนวยการขุดคลอง ที่เชื่อมจากแม่น้ำท่าจีน จังหวัดสมุทรสาคร กับแม่น้ำแม่กลอง จังหวัดสมุทรสงคราม โดยมีสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ เป็นผู้ควบคุมดูแล รัชกาลที่ 4 ซึ่งทรงเห็นว่าเป็นคลองที่มีเส้นตรง ได้รับความสะดวกในการสัญจร จึงพระราชทานนามคลองที่ขุดใหม่นี้ว่า  คลองดำเนินสะดวก

คลองสุนัขหอน เป็นคลองที่มีเรื่องเล่าเกี่ยวกับสิ่งลี้ลับต่าง ๆ มากมาย แต่เป็นเส้นทาในการเดินเรือที่สำคัญอีกเส้นทางหนึ่ง พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 เคยเสด็จพระราชดำเนินผ่านคลองแห่งนี้ไปยังอัมพวา และยังเป็นเส้นทางที่เดินเรือไปยังจุดต่าง ๆ ของหัวเมืองตะวันตกและทางใต้โดยไม่ต้องออกทางทะเล จึงมีบทประพันธ์นิราศต่าง ๆ มากมาย

คลองสนามชัย เป็นคลองที่ขุดขึ้นใหม่ในสมัยกรุงศรีอยุธยา เนื่องจากคลองเส้นเดิมมีลักษณะคดเคี้ยว เดินเรือได้ลำบาก เมื่อขุดคลองนี้ขึ้นมา ทำให้การเดินเรือเป็นไปด้วยความรวดเร็วยิ่งขึ้น ในอดีตเคยเป็นเส้นทางสำหรับการนำกองทัพไปรบทางเมืองต่าง ๆ ฝั่งตะวันตก สำหรับคลองโคกขาม ในอดีตเป็นคลองที่มีความคดเคี้ยวอย่างมาก เป็นอุปสรรคต่อการเดินเรือสำหรับผู้ที่ไม่ชำนาญเส้นทาง คลองแห่งนี้มีความสำคัญกับประวัติศาสตร์ของไทย นั้นคือ พันท้ายนรสิงห์

บริเวณพื้นที่ราบลุ่มแม่น้ำภาคกลางของประเทศไทย ไม่ได้มีเพียงแค่แม่น้ำเจ้าพระยาไหลผ่านเท่านั้น ยังมีแม่น้ำอื่น ๆ ไหลผ่านด้วย แต่ความพิเศษของแม่น้ำในลุ่มน้ำแห่งนี้คือ แม่น้ำแต่ละแห่งไม่ได้ไหลเป็นเอกเทศ แต่มีการเชื่อมต่อกันระหว่างแม่น้ำผ่านคลองต่าง ๆ ซึ่งมีประวัติศาสตร์มาอย่างยาวนั้น โดยเฉพาะการเชื่อมต่อผ่านคลองระหว่างแม่น้ำเจ้าพระยาและแม่น้ำแม่กลอง ที่มีความสำคัญด้านการค้าขาย การเดินทาง และการสู้รบ