มองอดีต

ผ้าไหม ปัจจุบันเป็นผ้าที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ทั้งกรรมวิธีในการผลิตเส้นไยและการทอผ้า จนได้รับความนิยมอย่างมากทั้งในประเทศและต่างประเทศ สามารถสร้างรายได้ให้กับประชาชนในฐานะผู้ผลิตได้อย่างดี ผ้าไหมของไทยมีประวัติมาอย่างยาวนานก่อนจะมีการส่งเสริมการผลิตและการส่งออกอย่างจริงจัง และมีความแตกต่างกับผ้าไหมของประเทศอื่น ๆ ด้วย

ปัจจุบันพระพุทธรูปไม่ว่าจะองค์เล็กหรือใหญ่ จะไม่มีการประดับเครื่องทรงใด ๆ เว้นแต่พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร หรือ พระแก้วมรกต ซึ่งได้รับอิทธิพลจากวัฒนธรรมอินเดียในการทรงเครื่องตามฤดูกาลต่าง ๆ โดยถือว่าเป็นพระมหาจักรพรรดิ์ ตามพุทธประวัติที่มีการกล่าวถึงพระพุทธเจ้าทรงแสดงอิทธิฤทธิ์ปาฏิหาริย์ให้ปรากฏแก่พระมหากษัตริย์ผู้ทรนงว่าเก่งและดีที่สุดในพื้นปฐพี

ถึงแม้เรื่องศาสนาจะเป็นเรื่องทางธรรม เรื่องการเมืองจะเป็นทางโลก แต่ทั้ง 2 เรื่องกลับแยกจากกันไม่ได้ นับตั้งแต่สมัยโบราณกาล พระมหากษัตริย์หรือเจ้าผู้ปกครองบ้านเมืองแต่ละเมือง เมื่อขึ้นเถลิงถวัลยราชสมบัติจะมีการสร้างพระพุทธรูปประจำพระองค์หรือเมือง เพื่อเกิดศึกสงครามระหว่างเมืองหากฝ่ายที่มารุกรานเป็นฝ่ายชนะ ก็สามารถอัญเชิญพระพุทธรูปประจำพระองค์หรือเมือง ไปประดิษฐาน ณ เมืองของผู้ชนะ หรือเรื่องราวการก่อสร้างพระพุทธรูปที่มีเหตุการณ์ต่าง ๆ เกิดขึ้น เช่น พระทรมานมิจฉาทิฐิ ที่สร้างขึ้นหลังจากเรือต่างชาติที่จะเข้ามารุกรานสยามเกิดล่มบริเวณปากแม่น้ำเจ้าพระยา

จากพุทธศตวรรษ 12 ซึ่งเป็นยุคแห่งการสร้างชุมชนที่มีเทวาลัยในศาสนาฮินดูเป็นศูนย์กลางเมือง มาถึงพุทธศตวรรษที่ 18 ในสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 ผู้ทรงนับถือพุทธศาสนามหายาน จารึกปราสาทตาพรหมกล่าวไว้ว่าพระองค์ทรงโปรดให้มีการก่อสร้าง อโรคยศาลา ซึ่งเป็นสุขศาลาหรือโรงพยาบาลไว้ 102 แห่งทั่วราชอาณาจักร และปัจจุบันได้พบจารึกมากกว่าสิบหลักทั้งในประเทศไทย ลาว และกัมพูชา

สุขอนามัย ถือเป็นเรื่องสำคัญที่เราควรต้องใส่ใจในการปฏิบัติให้ถูกต้อง เพื่อให้สุขภาพร่างกายแข็งแรง ปัจจุบันมีนวัตกรรมมากมายที่สนับสนุนส่งเสริมการสร้างสุขอนามัยที่ดี ผ่านการให้ความรู้และการลงมือปฏิบัต แต่ครัวเรือนไทยในสมัยโบราณ ได้สร้างภูมิปัญญาเกี่ยวกับสุขอนามัยขึ้นมา ซึ่งบางอย่างเราคาดไม่ถึง

ประวัติศาสตร์ เป็นศาสตร์อีกแขนงหนึ่งที่ทำให้เราสามารถรับรู้เรื่องราวในอดีตผ่านหลักฐานต่าง ๆ เช่น ศิลาจารึก โบราณสถาน พระราชพงศาวดาร ฯลฯ ที่ได้รับการพิสูจน์แล้ว แต่ในสังคมไทย ยังคงปรากฏประวัติศาสตร์อีกรูปแบบที่ไม่มีความน่าเชื่อถือนั้นคือ ประวัติศาสตร์แบบผีบอก ที่เกิดมาจากความฝัน จินตนาการ แล้วนำบุคคลสำคัญในประว้ติศาสตร์มากล่าวอ้างเพื่อความน่าเชื่อถือ ซึ่งเกิดขึ้นทั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน และเรื่องราวเหล่านี้มีอยู่ทั่วทุกมุมโลก

การระบาดของโรคต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในอดีตนั้น มีความรุนแรงและกว้างขวางกว่าปัจจุบันเป็นอย่างมาก เนื่องจากเทคโนโลยทางการแพทย์ยังไม่ได้พัฒนาเท่าที่ควร ดังนั้นในพื้นที่ต่าง ๆ ในอดีตมีหลักการปฏิบัติเพื่อป้องกันการระบาดของโรคอย่างไร รวมถึงมีการควบคุมโรคเหล่านั้นอย่างไร

จากกรณีการรื้ออาคารประวัติศาสตร์ บอมเบย์เบอร์มา ที่จังหวัดแพร่ นำไปสู่การวิพากย์วิจารณ์ในสังคมอย่างกว้างขวาง เช่นเดียวกับกรณีการทำลายสถานที่ประวัติศาสตร์ โบราณสถาน โบราณวัตถุ ที่มีมาอย่างต่อเนื่อง จากความไม่รู้ ไม่ชำนาญ หรือเพียงแค่ต้องการพัฒนาแต่ไม่รู้หลักการจัดการกับสถานที่โบราณแห่งนั้น ปัญหาเหล่านี้จะแก้ไขได้อย่างไร เพื่อให้ทุกคนเข้าใจหลักการปฏิบัติเกี่ยวกับโบราณสถานและโบราณวัตถุ