مثنوی معنوی (الف لام ميم)

بسم الله الرحمن الرحیم/ مولانا در این جا دفتر اول را به پایان می برد پس از آن که نشان می دهد چرا آن که می پندارد جنگ پیامبر برای دنیا بوده است خود مرد دنیاست به داستان حضرت علی برمی گردد و در نهایت گفتارش را خاک آلود می بیند و منتظر می ماند تا خدا باز به او سخنی صاف و اشعاری زلال ببخشد..

بشکن آن شیشۀ کبود و زرد را

تا شناسی گرد را و مرد را

بسم الله الرحمن الرحیم/ مولانا به حکایت حضرت علی علیه السلام برمی گردد و جایی که هر دو می دانند علی بن ابی طالب باید کشته شود به دست رکابدارش اما اختیاری نیست تا قضای الهی را برگرداند و امیرالمؤنین نیز خود، مشتاق مرگ است

بسم الله الرحمن الرحیم/ مولانا به نقد خودبینی برمی خیزد و در این میان گفتار صمیمانه او و خدا شکل می گیرد.

تلخ تر از فرقت تو هیچ نیست

بی پناهت غیر پیچاپیچ نیست

بسم اللّه الرحمن الرحیم/ مولانا بار دیگر به خلق فعل و نوشته شدن قضای الهی می پردازد، قضای الهی معلوم است و تغییر نمی کند اما با این حال پرسش این است که قصاص برای چیست؟ مولانا این پرسش را بر زبان آن که مقدر شده تا حضرت علی -کرّم الله وجهه- را شهید کند می گذارد تا پاسخی برای همه داده باشد، پاسخی که در این گفتار شرحش می دهد..

مبارز مشرک، در زبان مولانا، از جلوه حضرت علی ایمان می آورد تا آنجا که امیر المؤمنین به او می گوید:

تو منی و من توام ای محتشم

تو علی بودی علی را چون کشم

در این بخش مولانا به داستان مبارزه ی حضرت علی با عمرو یا مبارز پهلوانی از مشرکین می پردازد که چون دشمن او بر او آب دهان می اندازد، از کشتننش صرف نظر می کند. آن گاه آن پهلوان به گفتگوی با حضرت علی آغاز می کند و از راز این ماجرا می پرسد..

مولانا در این گفتار به باقی حکایت زید می پردازد و زید را رها از خواست، محو نور خورشید الهی و گذر کرده از دنیا می شمارد ، پس از شرح بیت هایی که واقعهقیامت را بازنمود می کند به مبحث ریا و نفاق که آغاز راه دیگری

است می رسد

بسم اللّه الرحمن الرحیم/

مولانا به داستان زید با پیامبر علیه السلام بر می گردد و استدلالاتی می آورد که چرا نباید اسرار عیان شود و چرا باید در این دنیا امور غیبی در پرده باقی بماند

بسم الله الرحمن الرحیم/ در این گفتار مولانا از زیرکی لقمان در آشکار کردن اسرار غلامان می گوید و آن را به آشکار شدن اسرار در روز قیامت و در میان دوزخیان مرتبط می کند

بسم الله الرحمن الرحیم

زید ، صحابی و یار نخستین پیامبر به عنوان نمونه ای از ولی خدا که آینه حقیقت است توسط مولانا در گفتگویی با نبی معرفی می شود ، اسراری را زید در برابر یار الهی خویش بیان می کند و مولانا این اسرار را در قالب حکایتی- که معنای آن مهمتر از این است که آن شخص زید بود یا حارثه- نقل می کند.