Na Synapsach

W audycji Na Synapsach rozmawiamy z uczestnikami AI Forum 2025 na Politechnice Wrocławskiej. Nasi goście, Piotr Matys i Mikołaj Langner, opowiadają o tym, czym są halucynacje modeli językowych, jak je wykrywać w czasie rzeczywistym i dlaczego w medycynie czy prawie takie błędy mogą być szczególnie groźne. To także historia o pasji młodych badaczy i ich ambitnych planach na przyszłość w świecie AI.

Zaprasza Mateusz Mandziuk

Co mają ze sobą wspólnego: bocian, rudzik, kapturka, gąsiorek, świstunka i wiele innych ptaków, o których rozmawiamy dziś z ornitologiem Jakubem Zającem, doktorantem w Zakładzie Ekologii Ptaków UWr?

Chodzi oczywiście o migracje i zmiany klimatyczne, które wpływają na czas odlotów i przylotów ptaków do Polski.

A o tych zmianach, które zaobserwowali ornitolodzy, ich przyczynach i skutkach wpływających na ekosystem, dowiecie się już teraz, słuchając nagrania.

Zapraszam, Klaudia Sobolewska.

zdj. Jakub Zając z gąsiorkiem na polanach białowieskich

Książki wspomniane w materiale:

- David Barrie „Supernawigatorzy. Jak zwierzęta odnajdują drogę" tłum. Joanna Gilewicz

- Ian Newton „Bird Migration"

Rozmowa z dr. Wojciechem Kulozą-Kaczanem odsłania praktyczne oblicze odzysku surowców – od codziennych wyzwań operacyjnych po ekonomię zamkniętego obiegu. Dr Kuloza-Kaczan pokazuje na podstawie polskiego startupu Terraeye, jak obrazy satelitarne, analizy spektralne i zaawansowane algorytmy pozwalają „zajrzeć” w strukturę terenu i precyzyjnie identyfikować materiały, dzięki czemu lokalizacja, selekcja i optymalizacja procesów odzysku stają się szybsze i bardziej efektywne.

Zaprasza Natalia Błaszczyk

What can happen in an attosecond?

 Answers for this and other questions knows professor Anne L’Huillier – the Nobel Prize laureate in physics in 2023. She isa worldwide specialist in atomic physics. Her experiments where the breakthrough in scientific world. Due to her work it is possible now to obtain ultrafast pulses that enables researchers to measure the electrons’ movement.

In this short talk, Anne L’Huillier reveals her views on gender equality, communication between different  generations and role of European collaboration in science.

Feel free to enjoy this extraordinary guestwith Katarzyna Latacz

Chomik europejski to wyjątkowy mieszkaniec naszych pól i łąk. Jest największym gatunkiem w podrodzinie chomików i podbija serca ludzi swoją walecznością oraz urodą. Jestrodzimym gatunkiem w Polsce, a jego liczebność dramatycznie spada – według prognoz, bez podjęcia zdecydowanych działań, może wyginąć w ciągu kilku lat.O tym, dlaczego chomik europejski jest tak wyjątkowy oraz jak działa inicjatywa ratowania tego gatunku na Dolnym Śląsku, rozmawiamy z dr Urszulą Eichert – biolożką z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, która wraz z wrocławskim ZOO ratuje chomiki w naszej okolicy.

Zaprasza Ewa Śmigaj

Sposób świętowania dożynek przez lata się zmieniał. Obecnie stały się one okazją do integracji społeczności lokalnych, gdzie można znaleźć stoiska z rękodziełem, regionalne potrawy i występy artystyczne.

W dzisiejszym odcinku zgłębiamy także historyczne konteksty oraz ewolucję tej tradycji w Polsce, od czasów sprzed wieków aż do współczesnych celebracji. Zostańcie z nami, aby dowiedzieć się, jak dożynki łączą pokolenia i kultury!

Nasza gościni, antropolożka Weronika Cipirska z SKN Antropologii Kulturowej UWr, dzieli się refleksjami na temat współczesnego charakteru tego wydarzenia. 

Zapraszam do wysłuchania, Klaudia Sobolewska.

Już we Wrześniu do Wrocławia zjadą się czołowi badacze mózgu z całego świata, by wziąć udział w 17. Międzynarodowym Kongresie Polskiego Towarzystwa Badań Układu Nerwowego (PTBUN). Co dziś naprawdę wiemy o ludzkim mózgu? Jakie przełomy wyzwania i kierunki badań wyznaczają rytm współczesnej neurobiologii? 

W tym odcinku gościmy dr Natalię Małek-Chudzik - badaczkę z Katedry Chemii Biologicznej i Bioobrazowania na Wydziale Chemicznym Politechniki Wrocławskiej. Porozmawiamy o ośrodkowym układzie nerwowym zza kulis, czyli o tym, co kryje się w naszym ośrodkowym układzie nerwowym, aktualnych badaniach, sprzęcie laboratoryjnym i co szykuje dla nas przyszłość pod względem potencjalnego leczenia chorób OUN. 

Zaprasza Julia Puchalska.

Już we wrześniu do Wrocławia zjadą się czołowi badacze mózgu z całego świata, by wziąć udział w 17. Międzynarodowym Kongresie Polskiego Towarzystwa Badań Układu Nerwowego (PTBUN). Co dziś naprawdę wiemy o ludzkim mózgu? Jakie przełomy, wyzwania i kierunki badań wyznaczają rytm współczesnej neurobiologii?

Wydarzeniem towarzyszącym kongresowi będzie otwarte spotkanie dla mieszkańców Dolnego Śląska, osób starszych i ich rodzin – „Neurospołeczeństwo: senior w centrum innowacji medycznych”. Nie będzie to akademicka debata, ale rozmowa o codzienności – o tym, jak rozpoznać pierwsze objawy chorób otępiennych, gdzie szukać pomocy, jak wspierać bliskich i jak projektować miasta przyjazne dla mózgu.  W tym odcinku gościmy dr n. med. Martę Dudę-Sikułę i dr Darię Hajkę z Łukasiewicz – PORT oraz Dorotę Feliks, dyrektor Wrocławskiego Centrum Rozwoju Społecznego, które współtworzą wspomniany panel dyskusyjny i podejmują ten trudny i fascynujący temat z różnych perspektyw: społecznej, naukowej oraz miejskiej. 

Zaprasza Ewa Śmigaj

Już we wrześniu do Wrocławia zjadą się czołowi badacze mózgu z całego świata, by wziąć udział w 17. Międzynarodowym Kongresie Polskiego Towarzystwa Badań Układu Nerwowego (PTBUN). Co dziś naprawdę wiemy o ludzkim mózgu? Jakie przełomy, wyzwania i kierunki badań wyznaczają rytm współczesnej neurobiologii?

 W tym odcinku gościmy dr. Michała Ślęzaka – neurobiologa, wiceprezesa PTBUN, przewodniczącego komitetu organizacyjnego Kongresu i pracownika Sieci Badawczej Łukasiewicz – PORT. Rozmawiamy o tym, jak bada się mózg człowieka oraz zdradzamy co czeka uczestników wrześniowego wydarzenia.

Tegoroczna edycja Kongresu ma wyjątkowy charakter – organizowana jest wspólnie przez PTBUN, Łukasiewicz – PORT oraz wrocławskie uczelnie, co czyni to wydarzenie prawdziwie interdyscyplinarnym i ponadinstytucjonalnym.

Zapraszają Agnieszka Barbach i Karolina Zdunek

Bariera językowa, kulturowe stereotypy, akcenty — to, co czasem dzieli, ale może też łączyć.

W tym odcinku rozmawiamy o wyzwaniach i wartościach pracy w międzynarodowym zespole. Jak zbudować porozumienie mimo różnic? Jak czerpać z różnych perspektyw, zamiast się ich obawiać?

Naszą gościnią jest studentka Zarządzania na Uniwersytecie Ekonomicznym we Wrocławiu, Martyna Szurgot, która podkreśla, że kluczem do sukcesu jest wspólny cel i współpraca — z szacunkiem do różnic i umiejętnością przekuwania ich w siłę zespołu.

Zaprasza Klaudia Sobolewska.