Na Synapsach

Kim są incele? Co wpływa na ich sytuację? Jakie czynniki – społeczne, psychologiczne i ekonomiczne – kształtują rzeczywistość mężczyzn w mimowolnym celibacie? I dlaczego tak trudno jednoznacznie odpowiedzieć na te pytania? Odpowiedzi szuka Paweł Stańczyk – psycholog kliniczny, nauczyciel akademicki i redaktor naczelny psyche.academy.

Zaprasza Karolina Zdunek.

Tożsamość kulturowa każdego z nas kształtuje się pod wpływem wielu czynników – takich jak historia, język, środowisko rodzinne, ale również szkoła i edukacja regionalna od najmłodszych lat. 

W tym odcinku rozmawiamy z absolwentką pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, mgr Eweliną Kulas, o roli, jaką pełnią placówki oświatowe w procesie budowania tożsamości wśród najmłodszych mieszkańców Górnego Śląska. Zastanawiamy się również nad tym, jak stosunek rodziny do języka śląskiego i śląskiej kultury wpływa na dzieci.

W centrum naszej rozmowy pojawia się pytanie o to, jak wspierać dzieci w rozwijaniu poczucia przynależności kulturowej – z otwartością, akceptacją i bez ciężaru wstydu, który nierzadko bywa przekazywany nieświadomie przez dorosłych, jako echo dawnych traum czy wykluczenia.

Zaprasza Klaudia Sobolewska

fot. Patryk Osadnik

Największe popularnonaukowe wydarzenie w Polsce? To oczywiście Dolnośląski Festiwal Nauki, którego 28. edycja rozpocznie się już za kilka tygodni. W tym roku impreza odbywa się pod hasłem „Nauka jest chrobra”, w nawiązaniu do 1000-lecia koronacji Bolesława Chrobrego. Czy współczesna nauka ma coś wspólnego z pierwszym polskim królem? Jakie najważniejsze atrakcje przygotowano w tym roku? Dlaczego warto uczestniczyć w takim festiwalu? Na te (i inne) pytania odpowiedzą przedstawiciele Biura DFN: Andrzej Graul i Kamil Kawalec.

Zapraszają Agnieszka Barbach i Paweł Chlastacz

Wrocław to nie tylko piękna architektura, urokliwe mosty i tętniące życiem ulice. To przede wszystkim ludzie – twórczy, zaangażowani, odważni w myśleniu i działaniu. Co roku plebiscyt Kreatywni Wrocławia udowadnia, że właśnie tu – we Wrocławiu – rodzą się innowacyjne pomysły, przełomowe odkrycia i niezwykłe inicjatywy.

W kategorii Nauka/Technologia wyróżniono osoby, które nie tylko rozwijają ciekawe projekty i prowadzą badania, ale też potrafią swoją pasją zarażać innych. To ludzie, którzy robią swoje – z pomysłem, z zaangażowaniem i z konkretnym efektem. Pokazują, że nauka i technologia nie muszą być oderwane od codzienności – wręcz przeciwnie, mają realny wpływ na to, jak żyjemy, uczymy się i myślimy o przyszłości.

Naszym rozmówcą jest Paweł Gawrychowski, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego, specjalizujący się w informatyce teoretycznej, a dokładniej – w algorytmice. Poza działalnością naukową, jest również opiekunem drużyny UWr startującej w zawodach w programowaniu zespołowym.

Zapraszają Klaudia Sobolewska i Ewa Śmigaj

Stochastyka – nauka, o której wiadomo niewiele, a która czyha w prawie każdym zakątku naszego życia. Czym właściwie jest i dlaczego tak bardzo interesuje firmy ubezpieczeniowe? O tym tuż przed 44. edycją prestiżowej konferencji „Stochastic Processes and their Applications” (SPA), która odbyła się w dniach 14-18 lipca 2025 we Wrocławiu, rozmawiamy z dr hab. inż. Karolem Szczypkowskim – matematykiem z Katedry Analizy i Procesów Stochastycznych Wydziału Matematyki Politechniki Wrocławskiej.

Zaprasza Ewa Śmigaj

Wrocław to nie tylko piękna architektura, urokliwe mosty i tętniące życiem ulice. To przede wszystkim ludzie – twórczy, zaangażowani, odważni w myśleniu i działaniu. Co roku plebiscyt Kreatywni Wrocławia udowadnia, że właśnie tu – we Wrocławiu – rodzą się innowacyjne pomysły, przełomowe odkrycia i niezwykłe inicjatywy.

W kategorii Nauka/Technologia wyróżniono osoby, które nie tylko rozwijają ciekawe projekty i prowadzą badania, ale też potrafią swoją pasją zarażać innych. To ludzie, którzy robią swoje – z pomysłem, z zaangażowaniem i z konkretnym efektem. Pokazują, że nauka i technologia nie muszą być oderwane od codzienności – wręcz przeciwnie, mają realny wpływ na to, jak żyjemy, uczymy się i myślimy o przyszłości.

Naszymi kolejnymi rozmówcami są przedstawicielki projektu P4Health, wyróżnionego w konkursie Kreatywni Wrocławia – dr hab. Patrycja Gazińska i Anna Nosal. Właśnie na ten projekt naukowcy z Łukasiewicz - PORT zdobyli 15 milionów euro w programie „Teaming for Excellence” (Horyzont Europa), który wspiera tworzenie nowych lub rozwój istniejących już Centrów Doskonałości. P4Health ma być początkiem przejścia z dotychczasowego modelu leczenia pacjentów, do medycyny predyktywnej, prewencyjnej, personalizowanej i partycypacyjnej.

Omawiamy projekt, wyjaśniamy czym są centra doskonałości, a także rozmawiamy o tym, jak ważne dla rozwoju współczesnej medycyny jest biobankowanie.

Zapraszają Agnieszka Barbach i Jan Czachorowski

W tej odsłonie Na Synapsach królować będą wątki medyczne! 
Porozmawiamy o profilaktyce raka szyjki macicy i zakażeń HPV. Nasze rozmówczynie to studentki SKN Ginekologii i Położnictwa z Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu. Profilaktykę promują w ramach projektu, który został nagrodzony w ramach Funduszu Aktywności Studenckiej od Wrocławskiego Centrum Akademickiego.
 Skąd się bierze rak szyjki macicy?
 Jak się przed nim chronić?
 W jakim kierunku zmierza profilaktyka?
Na te pytania postaramy się wspólnie odpowiedzieć. Zanurzcie się z nami w profilaktykę aż po szyjkę!
 Zaprasza Kasia Latacz

Na Synapsach znów łączymy świat nauki i przemysłu! Już wkrótce kolejna edycja Konferencji Projektów Zespołowych — wyjątkowego wydarzenia podsumowującego semestralną pracę studentek i studentów Wydziału Informatyki i Telekomunikacji oraz Wydziału Elektroniki, Fotoniki i Mikrosystemów Politechniki Wrocławskiej. Tym razem w studiu goszczą: dr inż. Maciej Nikodem — koordynator wydarzenia, dr inż Anna Koszela — przedstawicielka firmy Capgemini oraz mgr Andrzej Witek — przedstawiciel firmy PPG. Podczas rozmowy poznamy odpowiedzi na między innymi takie pytania:

— Jakie projekty w tym roku zrobiły największe wrażenie i w jakich obszarach widać najciekawsze trendy?

— Jak wygląda proces tworzenia innowacyjnych rozwiązań, gdy do współpracy siadają razem studenci i inżynierowie z firm?

— Czy młodzi ludzie faktycznie inaczej podchodzą do rynku pracy — i czy nowe technologie naprawdę są ich naturalnym środowiskiem?

— Jak sztuczna inteligencja wpływa na realizację projektów przez studentów?

— Czego przemysł może się nauczyć od uczelni i odwrotnie?

Na rozmowę zaprasza Piotr Kędzia

DNA to fundamentalny kod życia — niezwykle istotna, a zarazem niewidoczna gołym okiem cząsteczka chemiczna. Nawet najbardziej zaawansowane mikroskopy nie potrafią rozróżnić poszczególnych nukleotydów, które zapisują informacje biologiczne za pomocą czterech liter: A, T, C i G. Jak zatem odczytać ten kod chemiczny i przełożyć go na zapis literowy, który kojarzymy z DNA?

W tym odcinku przybliżamy klasyczną metodę sekwencjonowania Sangera — precyzyjną technikę, która pozwala zrozumieć, jak zbudowany jest materiał genetyczny. Zaczynamy od absolutnych podstaw: struktury DNA, zasady komplementarności, działania enzymu polimerazy DNA i mechanizmu reakcji PCR, by krok po kroku dojść do istoty sekwencjonowania.

Sekwencjonowanie to jedna z najważniejszych technologii we współczesnej biologii molekularnej i nieocenione narzędzie w kryminalistyce.

Zapraszają: Jan Czachorowski i Agata Małoburska

Wrocław to nie tylko piękna architektura, urokliwe mosty i tętniące życiem ulice. To przede wszystkim ludzie – twórczy, zaangażowani, odważni w myśleniu i działaniu. Co roku plebiscyt Kreatywni Wrocławia udowadnia, że właśnie tu – we Wrocławiu – rodzą się innowacyjne pomysły, przełomowe odkrycia i niezwykłe inicjatywy.

W kategorii Nauka/Technologia wyróżniono osoby, które nie tylko rozwijają ciekawe projekty i prowadzą badania, ale też potrafią swoją pasją zarażać innych. To ludzie, którzy robią swoje – z pomysłem, z zaangażowaniem i z konkretnym efektem. Pokazują, że nauka i technologia nie muszą być oderwane od codzienności – wręcz przeciwnie, mają realny wpływ na to, jak żyjemy, uczymy się i myślimy o przyszłości.

Naszym pierwszym rozmówcą jest jeden z laureatów konkursu Kreatywni Wrocławia, prof. dr hab. Tomasz Niedzielski z Uniwersytetu Wrocławskiego. To specialista geoinformatyki i hydroinformatyki, a swoje pasje i interdyscyplinarne umiejętności przekuł w stworzenie programów, które nie tylko lokalnie, ale również na skalę międzynarodową swoim działaniem wspierają ludzi: 

SARUAV - system służący do detekcji ludzi na zdjęciach lotniczych, co może przyśpieszyć pracę służbom ratunkowym;

HydroProg - zestawiający prognozy wezbrań wody rejestrowanych przez stacje hydrometeorologiczne i "uśrednia" w ten sposób prognozy powodziowe; 

oraz AltHydro - włączający satelity do wsparcia prognozy stanów wody. Gromadzi dane z wirtualnych stacji, obserwowanych przez radary na satelicie.

Więcej w rozmowie prowadzonej przez Klaudię Sobolewską, zapraszamy!