Nerdy Nocą

Kontynuujemy podróż w kosmos tropem radzieckiego programu kosmicznego. Sztuczne satelity, programy kosmiczne i człowiek na orbicie.

Krótki recap poprzedniej części i plany Sputnika 2.

Lata 50.

Sputnik 2 i smutne skutki ręcznego sterowania przez Komitet Centralny. Tragiczny los Łajki. Na pociechę kilka całkowicie przyjemnych anegdot o piesełach w kosmosie: Śmiały i Ryżyk, Rożek i Niezdarny (w audycji jako Głupiutki) oraz Zamiennik Zagubionego Azorka.

Sputnik 3 i badania na orbicie. Inne satelity innych ciał kosmicznych. Pierwsze badania przestrzeni między Ziemią a Księżycem.

Program Łuna. Cztery starty pierwszej sondy. Nie ta orbita! Obserwacja trajektorii po sodzie metalicznym. Kilka sukcesów programu księżycowego. Łuna 3 i zdjęcia ciemnej strony Księżyca.

Jaki jest najprostszy sposób na stabilizację statku kosmicznego? Skąd wziąć film, który wytrzyma nieziemskie warunki? Manewr asysty grawitacyjnej i ukłony dla Oleksandra Szargieja za pracę nad tym w 1918 roku.

Lata 60.

Porażki i częściowe sukcesy programów Mars i Wenera. Prace nad wysłaniem w kosmos człowieka. Jak jest zbudowany statek ze ssakiem na pokładzie?

Program Wostok, numeracje wschodnie i zachodnie. Biełka i Striełka są na orbicie przez 25 godzin i wracają szczęśliwie.

Konkurencyjny system orbitalny Czełomieja i bardzo ambitny Rakietoplan. Czym się różni wrogi satelita? Plan rakiety R-16 i katastrofa Niedielina. Tragiczne rocznice Rewolucji Październikowej w programie kosmicznym i Czarny Dzień Bajkonuru (24 października).

Rozważamy skrzydła, lifting body i ogólnie sprawność aerodynamiczną potrzebną w kosmosie.

Wracamy do planu załogowych lotów w kosmos. Skąd wziął się termin "kosmonauta"? Jak rekrutowano ochotników? Sputnik 9, drugi udany lot z psem (o imieniu Czernuszka). Niedoróbki Wostoka.

Gagarin w kosmosie

Start Gagarina krok po kroku. Obiecany link do filmu "First Orbit". Początki bajkonurskich tradycji i pierwsza anegdota o sikających kosmonautach. Co Gagarin miał przy sobie na orbicie? Problemy z lądownikiem. Kto jako pierwszy zwymiotował na orbicie? Debunkujemy dowcip o ołówkach.

Alan Shepard i druga anegdota o sikaniu oraz zapowiedź następnej części.

W audycji wykorzystaliśmy nagranie "Radio communications between Yuri Gagarin, Sergei Korolev and Ground Control" od Kroogi Videos. "Zaria Odin", czyli Zorza 1, to głos Koroliowa, a "Kiedr", czyli Cedr, to Gagarin.

Wrzuć pięć złotych na patronite.pl/kya! Kupimy sobie paliwo rakietowe.

2020.03.10 / 2020.03.27

Tej nocy rozpoczynamy podróż w kosmos tropem radzieckiego programu kosmicznego. Technologia rakietowa, pierwsze satelity i psy w kosmosie.

Dlaczego ludzie chcą w Kosmos? Pierwsza znana opowieść o podróży na Księżyc. Co można zjeść na orbicie?

Anegdota o chińskim programie kosmicznym. Kosmonauci czy astronauci? Człowiek rosyjski i człowiek radziecki.

Kiedy zaczął się program rakietowy na świecie? Wzór i obliczenia Ciołkowskiego. Co to jest rakieta? Czym się różni silnik rakietowy od odrzutowego? Rakieta wielostopniowa.

Start poważnych prac nad technologią rakietową. GIRD (Grupa Badawcza Napędu Odrzutowego), czyli trzech muszkieterów: Koroliow, Głuszko i Tichonrawow.

Lata 30. XX wieku. Pierwsza rakieta GIRD-u leci na 400 metrów. Naukowcy trafiają do obozów (z innego powodu). Przypominamy Kołymę, Szaraszkę (biura konstrukcyjne typu więziennego) i Tupolewa (współwięźnia).

Lata 40. Co to jest rakieta balistyczna? Od niemieckiego V-2 do radzieckiego R-1. Pierwszy obiekt w przestrzeni kosmicznej. Linia Kármána. Dygresja na stację orbitalną Skylab. Wielki szaber niemieckiej technologii rakietowej i Operacja Spinacz.

Koroliow w Instytucie Naukowo-Badawczym nr 88 jest w swoim żywiole: rakieta R1 leci na 320 km. Nad lepszymi rakietami pracuje już jako szef Biura Konstrukcyjnego nr 1: R-2 leci na 600 km, R-5 na 1200 km. Powstaje R-7, pierwsza międzykontynentalna rakieta balistyczna na świecie.

Głuszko w Biurze Konstrukcyjnym nr 456 projektuje silniki rakietowe dla Koroliowa, który się do niego nie odzywa.

Lata 50. Tichonrawow w Instytucie Naukowo-Badawczym nr 4 pracuje nad projektem WR190, czyli pieseły w kosmosie. Dezik i Cygan [← zobacz zdjęcie] wylatują powyżej linii Kármána.

29 lotów suborbitalnych z psami, w większości udanych. Przyglądamy się pieskom i Wy też możecie: Sobaki w kosmosie. Zapowiedź teorii spiskowej o zaginionych kosmonautach.

Silnik typu RD-107 otwiera rodzinę silników rakietowych używanych do dziś. Jak działa paliwo w kosmosie? Problemy z przechowywaniem paliwa i utleniacza oraz jak sobie z tym radzić. O zjadliwości paliw na przykładzie UDMH i RFNA. Dlaczego R-7 nie nadaje się na pocisk balistyczny?

Na scenę wkracza czwarty muszkieter — Czełomiej, szef Biura Konstrukcyjnego nr 52, pracujący nad pociskami manewrującymi, który bardzo chce się wkręcić w program kosmiczny. Czym się różni pocisk manewrujący od balistycznego? Jak się wkręcić? Układami i elegancją.

Koroliow pracuje nad nieatomowym ładunkiem do R-7, obiektem D, dużym naukowym satelitą.

4 października 1957 r.: Najprostszy Satelita 1. Omawiamy apogeum i perygeum orbity. Słuchamy Sputnika. Sputnik Panic!

Jak wygląda w tym czasie amerykański program kosmiczny? Śmiechujemy z niepowodzeń satelity Vanguard.

Luty 1958 r.: satelita Explorer odkrywa pasy radiacyjne Van Allena. Vanguard 1C pozostaje na orbicie do dziś i będzie jeszcze długo!

Dobre skutki Sputnik Panic dla amerykańskiego programu kosmicznego i zapowiedź następnej części. Do przygód piesków jeszcze wrócimy!

Wrzuć pięć złotych na patronite.pl/kya! Kupimy sobie paliwo rakietowe.

2019.12.12 / 2019.12.14

Tej nocy Kuba wrócił z wyprawy, by opowiedzieć, jak wyposażył się na wycieczki piesze, dokąd łazi i co z tego ma, a także powspominać przygody z tras w Szkocji i Irlandii.

Ręka w gipsie, inspiracja w kinie. Jakie są opcje nie-surwiwalowo-harcersko-komando? Wybieramy zegarek.

Część sprzętowa

Zakupy podstawowe

Poznajemy ulubiony sklep Kuby — Sklep Podróżnika.

Na co zwracać uwagę, wybierając plecak? Paski, przyleganie, miejsce na bukłak, komory. Liczne anegdoty związane z niedopatrzeniami podczas zakupów.

Zgadujemy, czym się różni hiking od trekkingu i backpackingu.

Materac czy karimata? Lekki namiot z odrobiną luksusu (im lżejszy, tym droższy). Uwaga na meszki!

Śpiwór — puch czy syntetyk? Polska duma narodowa z pierza. Poduszka? Jak to wszystko wybrać i przetestować na sucho?

Dobieramy sakwy kajakowe i rozmieszczamy sensownie przedmioty w plecaku. Okulary przeciwsłoneczne, sposoby nakładania kremu i rękawiczki ferratowe. Dobra latarka. Jak odstraszyć jelenie z namiotu?

Kijki, nodric walking i kilka rodzajów nakładek. Dygresja na wypadek spowodowany użyciem niewłaściwej. Na co patrzeć, żeby nie wdepnąć w kupę lub kłopoty?

Wybieramy broń i kompletujemy apteczkę na okoliczność przykładowych problemów. Wyciągamy kleszcza, oglądamy odparzenia, walczymy z rozwolnieniem i wyziębieniem. Operujemy pęcherz, oglądamy palce i paznokcie stóp.

Dopakowujemy igłę i nitkę, taśmę do łatania namiotów i powerbank.

Ciuchy na wędrówki i coś do żarcia

Przymierzamy, testujemy i suszymy buty. Omawiamy włókna odzieży trekkingowej. Wybieramy skarpetki i majtki, pakujemy kalesony. Czapka przeciw owadom i przegrzaniu!

Jak zorganizować butlę gazową? Liofilizowane pyszności. Ile mieć żarcia przy sobie i jak żywić się inaczej niż z plecaka? Ze sporkiem, bez talerza. Przygoda z kurkami.

Dodatkowe usługi transportowe w trasie. Odzież przeciwdeszczowa.

Część turystyczna

Szkocki szlak Rob Roy Way, 150 km w sześć dni.

Jak Kuba dzieli i planuje trasę? Odległości, profil trasy, przewyższenia. Trening za dzieciaka i przed czterdziestką, wprawki w Polsce przed wyjazdem do Szkocji. Zrzucanie kilogramów przed wyjazdem i dbanie o kondycję. Rozgrzewka czy rozciąganie? Przygotowanie fizyczne do wycieczki szlakowej.

Irlandzki szlak Kerry Way, 210 km w osiem dni.

Highland hospitality, subiektywne porównanie gościnności szkockiej i irlandzkiej. Ciekawe spotkania w trasie. Kuba podsumowuje błędy, które zrobił na początku przygody z łażeniem.

Szlak Great Glen Way z Fort William do Inverness, 160 km w 5,5 dnia. Jak wymawiać "Loch Ness"?

Koronny szlak West Highland Way z Milngavie, 154 km w sześć dni. Kilka pouczających przygód! Jakie ubrania Kuba pakuje na trekking? Jak pachnie podkoszulek rano?

Gdzie znaleźć trasę dla siebie

Precyzyjne mapy z lokalizacją GPS: walkhighlands,

Visit Scotland,

Warto zajrzeć — również Szkocja: Scotland's Great Trails,

Irlandia — oficjalna strona dla hikerów (i nie tylko): Irish Trails,

Irlandia — strona z przewodnikami po trasach (tutaj: Kerry Way).

Dopakowujemy kompas. Sprawdzamy oznaczenia oficjalnych szlaków i prognozę pogody.

Przeloty, miasta i noclegi

Porównujemy infrastrukturę noclegową. Rodzaje kempingów. Ceny lotów i nadawania bagażu z Warszawy. Zaglądamy do Edynburga, Glasgow i St Andrews.

Koszt noclegów najtańszych i najwygodniejszych. Kempingi i czego można się tam spodziewać. Bed and breakfast. Dygresja na brytyjską telewizję. Przyjemne niespodzianki w gospodarstwach agroturystycznych.

Dopakowujemy ręcznik trekkingowy i kosmetyczkę!

Hostele (bunkhausy) i popularne sieci sklepów. Przyjemne śniadania. Czy dopakować zatyczki do uszu? Hotele i odrobina luksusu. Ile mieć przy sobie gotówki?

Porady i przestrogi dla chcących spróbować trekkingu. Dramatyczne reakcje organizmu po przemęczeniu, zaskakujące przygody z przegrzaniem.

Ile warstw mieć na sobie podczas akcji i w spoczynku? Jak wyliczyć odpowiedni dla siebie zapas wody? Czy da się schudnąć na wyprawie? Z czego składa się full scottish breakfast? Jak sobie dogadzać?

Co jest fajnego w chodzeniu samotnie? Co zrobić, kiedy doskwiera brak ludzi? Spotkanie z owcą.

Dopakowujemy glowstick. Szerokiej drogi!

Wrzuć pięć złotych na patronite.pl/kya! Kupimy sobie termos.

2019.07.31 / 2019.09.17

Historia, jakiej nie uczą w szkole, część szósta. Tej nocy obserwujemy zachód epoki brązu na wschodnim wybrzeżu morza.

1280 r. p.n.e.

Stolica Egiptu w Pi-Ramesses. Przyglądamy się bliżej Ramzesowi II i czytamy dla niego poezję Shelleya. Wielki władca, wojownik, budowniczy kolosalnych posągów, przebijacz numerów seryjnych i rekordzista festiwali. Jedyny faraon z paszportem.

1213 r. p.n.e.

Faraon Merenptah i pierwsza wzmianka o Izraelu. Przegląd istotnych w tej chwili krajów na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego: cywilizacja mykeńska, imperium Hetytów, Asyria, królestwa w Lewancie (Fenicja, Ugarit) i Kanaanie, Babilon, Elam, Egipt, Cypr. Drobne napięcia w rodzaju wojny trojańskiej.

Kwitnący handel i współczesne odkrycia archeologii podwodnej. Wrak z Uluburun i znakomitości handlowe z dna morza. Omawiamy znaczenie cyny.

1177 r. p.n.e.

Polecamy książkę prof. Erica H, Cline'a "1177 B.C.: The Year Civilization Collapsed (Turning Points in Ancient History)".

Starcie Ramzesa III z Ludami Morza. Jak sypią się kolejne kraje?

Opuszczone pałace w Mykenach i ewidentna zmiana kultury. Upadek miast Hetytów, ewakuacje, pożary i wojny. Upadek niezależnego państwa na Cyprze. Błyskawiczne poskładanie państw północnego Lewantu. Historia z listów z Ugarit. Spalone miasta w Kanaanie i nowe ludy na terenie. Pierwsze podejrzenia Ludów Lądu.

Babilon jak zwykle nie ma szczęścia, ciągle najazdy. Król Elamu, Szutruk Nahhunte, przychodzi z pretensjami do tronu.

Gdzie jest dobrze? Elam, Asyria i szczyt cywilizacji Fenicji. Aramejczycy i Filistyni. Na scenie oficjalnie pojawiają się Izraelici.

Poznajmy Ludy Morza. Inskrypcja z Medinet Habu. Zawirowania klimatyczne? Wulkan Hekla. Załamanie handlu. Nowy rodzaj miecza Naue II i jego konsekwencje społeczno-polityczne. Rewolta w Hazor w Kanaanie.

1100 r. p.n.e.

Podsumowanie powodów załamania. Co klękło, co powstanie na zgliszczach? Przed nami Trzeci Okres Przejściowy w Egipcie, początki antycznej Grecji, na horyzoncie Persja.

Jeszcze jeden ważny wynalazek epoki brązu — alfabet Fenicjan. Trochę o żelazie.

Zapowiedź następnego odcinka i nowych miejsc, do których zaczniemy zaglądać.

Wrzuć pięć złotych na patronite.pl/kya! Zainwestujemy w produkcję tajnych kompletów.

2019.07.28 / 2019.08.04

Dziś Dzień Dziecka! Po sieci rozbiegły się niesforne wiersze nagrane przez najróżniejsze podkasty.

Nerdy Nocą złapały wiersz "Kości" od podkastu Daj Głos. Posłuchajcie, a potem zajrzyjcie na stronę dajglospodcast.pl i sprawdźcie, jaki wiersz złapali dla was Natalia i Paweł :)

A wiersz ode mnie... Czy znajdziecie go wśród podkastów, których okładki są na obrazku?

A może pójdziecie na łatwiznę i klikniecie tutaj? :D Na zachętę dodam, że do nagrania zaprosiłam Złego Majora Witka ;)

Zapraszam do polowania na wiersze i słuchania z dzieciakami :)

Co roku świat podkasterki obchodzi Podcastowy Dzień Dziecka — kliknij i dowiedz się więcej, może za rok weźmiesz udział? :)

Nasza akcja — oprócz dostarczania Wam do ucha dobrej zabawy i pięknych wierszyków — pomaga w szczytnym celu. Tegoroczny Podcastowy Dzień Dziecka wspiera akcję zbiórki pieniędzy na kosztowną operację przeszczepu dla Julka Świdurskiego z Sanoka.

Dziękujemy za wspieranie na patronite.pl/kya!

2019.06.01

Historia, jakiej nie uczą w szkole, skok w bok. Tej nocy przeprowadzamy się do epoki brązu i zwiedzamy lokalne zwyczaje w różnych miejscach świata.

Mezopotamia, czyli Sumer i okolice

Warstwy społeczne. Jak zostać arystokracją? Jak zostać niewolnikiem? A może zająć się bóstwem? Opcje awansu społecznego i królowa Kubaba.

Dom w Mezopotamii zależnie od budżetu. Gry na popołudnia i smakowitości na talerzach. Dygresja na kozę i piwo.

Jak wyglądały relacje z bogami i boginiami? Przytaczamy kilka opowieści z mitologii sumeryjskiej. Życie pozagrobowe i kraina Kur.

Obiecany link do potrzeb Inanny: I Think About This a Lot: A Sumerian Goddess’s Demand to Have Her Vulva Plowed.

Zaglądamy do szkół, szaf i kosmetyczek. Czytamy sumeryjskie listy pełne codzienności. Obiecany wątek z listami na twitterze.

Egipt

Warstwy społeczne i ich majątki. Który król Egiptu był pierwszym faraonem? Obowiązki warstwy zajmującej się medycyną, kapłaństwem i blogowaniem. Nowa warstwa oficerska. Liczne obowiązki robotniczo-chłopskie. Omawiamy nieliczne opcje awansu.

Egipskie piwo i zalety bycia skrybą. Hieratyka, demotyka i alfabet koptyjski. Obiecany link do peanów na cześć życia skryby.

Piwo bogini Tenenet. Ewolucja mody, znakomita higiena, zaawansowana kosmetologia. Skąd się wzięła chemia? Więcej o dbaniu o siebie: Cosmetics, Perfume, & Hygiene in Ancient Egypt.

Rozrywki po godzinach niezależnie od stanowiska. Śmierć, zwyczaje pogrzebowe i życie pozagrobowe. Prawo i gwarancja sprawiedliwego wyroku. Równouprawnienie w Egipcie.

Chiny

Mało źródeł historycznych, kości wróżebne. Klimat i waluta. Dynastie i warstwy społeczne. Skąd bierze się wojsko? Rodzaje broni.

Warstwa biurokratyczna i egzaminy imperialne. Wielki przemysł brązu rytualnego. Paskudny los chłopa lub kobiety.

Kult przodków i niuanse higieny osobistej. Dla kogo moda z konopi, dla kogo z jedwabiu? Królewskie edykty w sprawie kolorów.

Nawiązujemy kontakt z przodkami i bogiem specjalnym. Składamy ofiary, nie uwierzycie jakie.

Europa

Kultura pól popielnicowych. Dużo źródeł materialnych, żadnych tekstowych. U nas -- kultura łużycka. Kwestie polityczne podczas ustalania pochodzenia plemion. Prasłowiańskie czy praceltyckie?

Budujemy drewniane osady, zajmujemy się orką, tkactwem, ceramiką. Sprawdzamy w grobach, czy jest hierarchia społeczna.

Przenosimy się wyżej na mapie, do nordyckiego wieku brązu. Inne zwyczaje osadnicze i pogrzebowe, inny klimat, petroglify i poszlaki religii.

Zalążek bursztynowego szlaku i zapowiedź następnego odcinka.

Wrzuć pięć złotych na patronite.pl/kya! Zainwestujemy w produkcję tajnych kompletów.

2019.04.14 / 2019.04.19

Tej nocy goszczę browar Małe Piwo z Trójmiasta — Meri i Bies przywieźli trzy butelki i teraz opowiadają, jak powstaje piwo, ile jest rodzajów oraz jak czytać etykiety.

Początki przygód z piwem. Jak się kupuje browar? Słownik opisu piwa na konkursie i w domu - piana, gęstość, pęcherzyki, klarowność, kolor. Co to jest brzuch zająca?

Skąd się wzięło piwo jako napój oraz nazwy stylów warzenia piwa? Jak to się robiło (i zapisywało) w Sumerze? Hymn do bogini Ninkasi i inne ślady historyczne.

Z czego się robi piwo?

słód (i jego suszenie),

woda (do czego miękka, do czego twarda),

chmiel (gatunki i aromaty),

drożdże (zwłaszcza Saccharomyces cerevisiae),

inne dodatki (od cukru po śledzie).

Jak się robi piwo?

Proces piwny w full opcji.

Omawiamy brzeczkę.

Nowe słowo: "przerwy" w różnych temperaturach i ich wpływ na piwo, a także parę procesów chemicznych związanych z cukrami.

Filtracja. Wysłodziny. Dorzucamy szyszki i gotujemy.

Wygotowanie rury i reżim sanitarny. Wyścig bakterii z drożdżami!

Chłodzenie.

Fermentor! Chlapanie i napowietrzanie brzeczki.

Fermentacja! Górna i dolna, burzliwa i cicha, pierwsza i druga. Uwaga, to nam się przyda za chwilę.

Mycie butelek przed rozlaniem i ostatnie dodatki.

Leżakowanie. Kapslowanie!

Rodzaje piwa

Co to znaczy: single hop, IPA? Legenda i prawdziwa historia o Indian Pale Ale.

Fascynująca historia ale. Niemieckie prawo czystości piwa. Eksplozja piw mieszczańskich i moda na jasne. Josef Groll i jego rewolucyjny pilsner. Omawiamy różne style piwa.

Dolna fermentacja → lagery → pilsnery, międzynarodowe lagery, marcowe, koźlaki.

Górna fermentacja → ale → piwa pszeniczne, bittery angielskie, pale ale, ipy, piwa brązowe, lokalne odmiany ale, piwa kwaśne, porteery i stouty amerykańskie, polskie piwo grodziskie, gose, fińskie sahti.

PSST Pijemy russian imperial stout. Skąd się wziął ten styl?

Jak czytać etykietkę na butelce? Co to w zasadzie jest ekstrakt? W jakich jednostkach podaje się goryczkę? Co to jest "warka"?

Skuchy. Kiedy piwo śmierdzi

Spiryt? Koci mocz? Kapusta gotowana? Kalafior i inne zdrowe warzywa? Siarka? Mokry karton? Przy jakim zapachu trzeba zacząć serio uważać?

Piwo jak seks w kajaku

Kilka słów o amerykańskich piwach dobrych i złych, o gustach, guścikach i kryteriach konkursów piwnych. Na deser browar Małe Piwo zachęca do samodzielnego warzenia.

Dziękujemy za wspieranie na patronite.pl/kya! Wrzuć pięć złotych — potrzebujemy hektolitrów herbaty.

2018.05.12 / 2018.12.24

Historia, jakiej nie uczą w szkole, część piąta (nie licząc skoków w bok). Tej nocy idziemy przez cztery wieki burzliwego Bliskiego Wschodu, szanujemy supermocarstwa, wynajdujemy dyplomację i zbliżamy się do końca epoki brązu.

Uzupełnienia do poprzednich odcinków:

jeszcze o wulkanach: eksplozja Toby (70 tysięcy lat temu),

udomowienie kakao (2000 p.n.e., Ameryka Południowa),

szkło! (2000 p.n.e., Bliski Wschód, czyli Mezopotamia, Syria, Lewant, Kanaan),

pierwszy znany przekręciarz — Ea-nasir i jego kolekcja (1750 p.n.e., Babilon),

modlitwa i przepis na piwo w jednym — hymn do bogini Ninkasi,

pulchny chleb (XVII w. p.n.e., Egipt),

najstarsze znane przedstawienie kosmosu — dysk z Nebry (1600 p.n.e., teren dzisiejszych Niemiec) oraz dygresja na wandalizm,

guma! gramy w złowrogą piłkę! (1600 p.n.e., Ameryka Środkowa).

XVI w. p.n.e. Babilon i okolice

Król Hetytów Mursili I podbija Babilon. Królestwo Hetytów. Skrytobójstwa i zamachy na przeszkodzie rozrastania się państwa. Król Telipinus próbuje nowego ustroju.

Babilon przejmują Kasyci. Na mapie pojawia się Kraj Nadmorski, w którym mieszkają true Sumerians, original gangsta.

1556 r. p.n.e. — mityczny początek Aten.

Egipt: ok. 1550 r. p.n.e. — faraon Ahmose I kończy Drugi Okres Przejściowy, rozpoczyna XVIII dynastię i Nowe Państwo (które nieprawidłowo nazywamy Nowym Królestwem).

Egipt: ok. 1526 r. p.n.e. — faraon Totmes I idzie zrobić porządek z Nubianami (prawidłowo: Nubijczykami), a potem do Syrii. Po krótkim zamieszaniu zabiera się za kompleks świątynny w Karnaku. Szanujemy go i pochowamy go kilka razy.

Krótkie dygresje na źródło Nilu i Odwróconą Rzekę.

XV w. p.n.e. tu i ówdzie

Ok. 1500 r. p.n.e. — pierwsze przejawy cywilizacji Fenicjan w Kanaanie. Miasta Byblos, Sydon i Tyr. Skąd w ogóle pomysł na tę nację? Skąd nazwa?

Królestwo Mitanni: ok. 1500 r. p.n.e. — Huryci (o których w audycji nieprawidłowo mówimy "Hurianie") przenoszą się z Anatolii na tereny syryjskie w poszukiwaniu chwili spokoju.

Indie: ok. 1500 r. p.n.e. — powstaje Rygweda, obecnie najstarszy zabytek literacki w języku indoeuropejskim.

Egipt: ok. 1480 r. p.n.e. — na tronie zasiada Hatszepsut, druga w historii Egiptu potwierdzona faraon. Jakie akrobacje są wymagane, by być królem-kobietą? Wyprawy, handel, dobrobyt, inwestycje. Wielkie zasługi dla kraju i wielkie wymazywanie z historii.

Kreta: ok. 1450 r. p.n.e. — wyspa świeżo podbita przez Mykeńczyków. Przypominamy starą nazwę na Greków oraz termin "talasokracja". Dlaczego Mykeńczycy to jednak nie są starożytni Grecy? Dziwny panteon. Handel na Morzu Śródziemnym, przy okazji krótko o kulturze na Półwyspie Iberyjskim.

Sardynia: ok. 1450 r. p.n.e. — Cywilizacja nuragijska. A może to lud Szerden, który miał skomplikowane relacje z Egipcjanami?

Ameryka Południowa: ok. 1500 r. p.n.e. — początki cywilizacji Olmeków. Sztuka realistyczna i fantastyczna, niezależny wynalazek pisma, wpływ na inne cywilizacje kontynentu. Dygresja na wielkie głowy kilkaset lat później.

Egipt: ok. 1457 r. p.n.e. — pierwsza szczegółowo opisana bitwa (z państwem Mitanni, pod Megiddo, uwaga, ważne miejsce) przez skrybę o imieniu Thanuny. Totmes III, najskuteczniejszy generał starożytnego Egiptu, wiedział, jak przejść do historii.

Asyria: ok. 1450 r. p.n.e. — koniec spokoju. Zawarcie sojuszu z Egiptem (konkretnie z Amenhotepem II, synem Totmesa III). Po plądrażu przez Mitanni sojusz z Babilonem i początki jednej rozróby za drugą.

Hetyci: ok. 1430 r. p.n.e. — król Tudhalija I rozpoczyna Nowe Królestwo Hetytów. Nie ma lekko, ponieważ sąsiadami są ludy Kaska, Hurianie (prawidłowo: Huryci) luzem i w państwie Mitanni, Asyria, Mykeńczycy oraz Egipt. Kim naprawdę był achajski król Attarsya?

Wynajdujemy dyplomację!

XIV w. p.n.e., Egipt i Asyria

Skąd się biorą dynastie?

Egipt: ok. 1390 r. p.n.e. — faraon Amenhotep III i dobra dokumentacja — dyplomatyczne listy amarneńskie. Pierwsza czarna polewka listownie. Budowa kanału między Nilem a Morzem Czerwonym.

Asyria: ok. 1360 r. p.n.e. — Asyria wyrywa się Mitanni. Król Ashur-uballit I otwiera Środkowe Imperium Asyryjskie i spuszcza łomot wszystkim dookoła, a na tronie kasyckiego Babilonu sadza swojego człowieka (króla Kurigalzu II), który okazuje się nielojalnym idiotą.

Hetyci: ok. 1360 r. p.n.e. — król Suppiluliuma I zbiera królestwo Hetytów do kupy i czyni z niego trzecią potęgę. Współczesny komiks o królestwie Hetytów!

Egipt: ok. 1350 r. p.n.e. — w Egipcie nastaje dziwaczny faraon Echnaton i przeprowadza wielkie reformy religijne. Czym się różnią promienie słońca z boską łaską od tych bez? Styl amarneński w sztuce.

Wielkie odkręcanie — Nefretete, współkról i żona Echnatona, przenosi stolicę i rozpoczyna próby porządkowania państwa. Krótkie rządy Tutenchamona i jego następców kończą dzieło, a także tę dynastię.

XIII w. p.n.e.

Asyria: Kolejny śmieszny najazd Babilonu na Asyrię. Wreszcie ok. 1274 r. p.n.e. porządny asyryjski król Shalmaneser I robi porządek z sąsiadami i wprowadza nową kulturę bitewną. Asyria zostaje supermocarstwem. Pierwsze traktaty obronne.

Ostateczny koniec Mitanni.

Ok. 1300 r. p.n.e. — atlantycka epoka brązu. Początek Celtów?

Egipt: ok. 1275 r. p.n.e. — najlepiej opisana bitwa w historii starożytnej — pod Kadesh (Egipcjanie pod Ramzesem II kontra Hetyci pod Muwatallim II). Największa bitwa rydwanów w historii wszechczasów. Imponujące bitwy i układy Ramzesa II.

Egipt: ok. 1258 r. p.n.e. — pierwszy znany traktat pokojowy oraz jedyny bliskowschodni, którego znamy wersję obu stron. Koniec przepychanek między Hetytami a Egiptem.

Hetyci kontra Mykeńczycy: ok. 1250 r. p.n.e. — wielka bójka w mieście Wilusa, które znamy lepiej jako Troję. Krótka dygresja na Homera.

Hetyci: ok. 1237 r. p.n.e. — królestwo Hetytów zaczyna się składać po bitwie z Asyrią.

Asyria: ok. 1230 r. p.n.e. — asyryjski król Tukulti-Ninurta po powyższym sukcesie podbija jeszcze Babilon, ogłasza się królem Sumeru i Akkadu oraz rządzi długo — aż zasadzą się na niego potomkowie.

Nowa interpretacja opowieści o Tezeuszu i Minotaurze.

XII w. p.n.e.

Ameryka Północna: ok. 1200 r. p.n.e. — pierwsze osiedla ludu Anasazi.

Chiny: ok. 1200 r. p.n.e. — późna dynastia Shang. Wynaleźli już pismo i astronomię, mają rydwany, kawalerię, a także robili rzeczy, o które ich nie podejrzewałam.

Dygresja na kontakty międzycywilizacyjne na przykładzie bursztynu bałtyckiego we Włoszech.

Zapowiedź następnego odcinka, w którym skończy się świat (i zacznie nowy).

Wrzuć pięć złotych na patronite.pl/kya! Zainwestujemy w produkcję tajnych kompletów.

2018.07.10 / 2018.09.16

Przygody limfocyta Tymoteusza ze szczepionkami — tej nocy doktor Kuba przedstawia układ odpornościowy.

Ustalamy najważniejsze pojęcia dotyczące ludzkiego układu odpornościowego:

część wrodzona i część nabyta (geny i natura / życie w praktyce),

część nieswoista i swoista (rozpoznawanie obcego po ciemku / pamięć odpornościowa),

odporność naturalna i sztuczna (przeciwciała własne / otrzymane z zewnątrz),

patogen i antygen.

Na poligonie

Część wrodzona: krzepliwość krwi, kwas w żołądku, ślina, pot, łzy, odruch wymiotny. Dygresja na szpik kostny, układ limfatyczny oraz sensowne zachowanie podczas rozwolnienia.

Rozpoznawanie obcego czynnika biologicznego na przykładzie — wpuszczamy do organizmu bakterię.

Poznajemy monocyt, fagocytozę i fascynujące życie makrofaga. Z jakimi obcymi bakteriami żyjemy w zgodzie? Prezentacja patogenu. Przekazywanie informacji z części nieswoistej do swoistej.

Limfocyty. Uzyskiwanie kompetencji przez dodatkowe szkolenia w układzie limfatycznym.

Dygresja na węzły chłonne w przypadku nowotworu oraz na nasze osobiste migdałki.

Przedstawiamy rodzaje limfocytów i ich zadania. Tymoteusz limfocyt T-helperowy (zwiadowca-pośrednik) aktywuje limfocyty T-cytotoksyczne zwane TC (koszmar senny bakterii) oraz limfocyty B (jak Barbara) wytwarzające przeciwciała. Poznajemy komórki pamięci.

Wprowadzamy szczepionkę. Omawiamy grypę oraz przebiegłą złośliwość HIV. Prędko poznajemy pożyteczne receptory limfocytów, a także granulocyty i różne rodzaje infekcji, na które reagują.

Chwalimy stany zapalne! Ugryzienie komara? Drzazga? Gronkowiec? Odpowiedź organizmu!

Szczepimy się

Wkraczamy w świat szczepionek. Poznajemy słowa atenuacja i adiuwant. Wyjaśniamy składniki niepokojące ludność cywilną. Omawiamy stężenia, formy chemiczne i kwestię wydalania.

Czy bać się cholesterolu, rtęci, sodu i cyjanku? Czy bać się gruszki?

Przyglądamy się zwłóknieniom tkanek z okazji odpowiedzi odpornościowych. Ważymy ryzyko stosowania szczepionek. Gdzie szukać rzetelnych informacji?

Bonus round

jak wygląda odporność wysysana z mlekiem matki?

czy zapalenie spojówek to prawdziwe zapalenie?

a może mózg w jelicie?

stres a układ odpornościowy, psychosomatyka,

program wyborczy Kuby.

Dziękujemy za wspieranie na patronite.pl/kya! Wrzuć pięć złotych — zainwestujemy w produkcję tajnych kompletów.

Zdjęcie Kuby © Piotr Kucharski.

2018.07.31 / 2018.08.06

Clive opowiada o tym, jak robił, robi i będzie robić gry z serii Saboteur!

Prelekcja w języku angielskim. Wideo z panelu być może będzie za jakiś czas dostępne na jutubowym kanale PIXEL HEAVEN — subskrybujcie. Materiały i aktualności związane z kolejnymi edycjami festiwalu można znaleźć na fejsie.

Dziękuję organizatorom Pixel Heaven za możliwość podpięcia nagrywarki do konsolety.

Dziękujemy za wspieranie na patronite.pl/kya! Wrzuć pięć złotych — dobrze zainwestujemy!

Elementy muzyczne pochodzą z Pixel Heaven 2016. Zdjęcie (c) kya.

2018.06.09 / 2018.07.11