Omgevingsmanagement, de podcast

Hoe voorkom je dat mensen 2 uur in de file staan als je de weg afsluit? Dit is het dilemma waar Eric Eussen en zijn collega's voor stonden, bij de voorbereidingen van de eerste weekendbreek voor de verbreding van de A2 over een afstand van 18 km tussen de knooppunten Het Vonderen en Kerensheide. Met een veelomvattende communicatiestrategie zorgde Rijkswaterstaat ervoor dat er geen enkele file ontstond, omdat gemiddeld 65% van de weggebruikers de auto liet staan. Hoe zorg je dat de heilige koe dat weekend in de stal blijft staan?

Eric licht de communicatieaanpak van het project uitgebreid toe in deze aflevering, waarbij en passant ook de bezetting van het kantoorpand van Rijkswaterstaat door Extinction Rebellion voorbij komt.

Wat communicatiemomenten van het project bekijken?

• Reclamefilmpje over geanticipeerde spijt: https://www.youtube.com/watch?v=nhrsFBzhGoM
• Reportage over schatgraven langs de A2: https://www.l1nieuws.nl/nieuws/2782295/schatgraven-langs-de-a2-dit-kon-wel-eens-een-mooie-dag-worden
• Dronebeelden van de werkzaamheden: https://www.youtube.com/watch?v=-bnG3-GmnmI

Word vriend van de show via: http://onbeperktomgevingsmanagement.nl/vriend

Al jaren doet Nobian aan mijnbouw in Groningen: ze winnen namelijk zout. Waar de technische activiteit van de zoutwinning vrij constant is, is de omgeving in verandering. Het publieke sentiment rondom werken in de ondergrond in Groningen is de afgelopen tien jaar veel gevoeliger komen te liggen. En ook de Omgevingswet is in werking getreden. Dit maakte dat Nobian, als één van de eerste Nederlandse bedrijven in de chemische sector, aan de slag is gegaan met participatie en omgevingsmanagement. Tegen welke issues loop je aan bij een zoutwinningsproject? En hoe bed je omgevingsmanagement in in een organisatie, waar de term BLVC volledig nieuw is? Ellen de Waard vertelt er alles over in deze aflevering.

In Antwerpen wordt hard gewerkt aan de bouw van de Scheldetunnel. Deze nieuwe tunnel onder de Schelde maakt deel uit van de Oosterweelwerken, een van de meest uitdagende infrastructuurwerken in West-Europa op dit moment.

De bouw van de Scheldetunnel is een uitzonderlijk project, niet alleen technisch — met acht gigantische tunnelelementen die vorig jaar op de bodem van de Schelde werden afgezonken — maar het is ook organisatorisch en communicatief bijzonder uitdagend. Omgevingsmanager Jonas Rabaey neemt ons mee in de complexiteit van een werf die zich tegelijk afspeelde in Zeebrugge, op linkeroever, op rechteroever én op het water.

Jonas’ eerste uitdaging bestond erin een divers en gevarieerd stakeholderlandschap in kaart te brengen. Hij vertelt hoe hij dat stap voor stap, met voortschrijdend inzicht heeft aangepakt.

Ook het werken op de Schelde zelf komt uitgebreid aan bod. Waar je op het land nog een omleiding kan voorzien, is dat op een waterweg een heel ander verhaal. Een eenvoudige stremmingsupdate per mail groeide uit tot een onmisbaar instrument om iedereen — van binnenvaart tot havenbedrijven — tijdig en correct te informeren.

Minstens even boeiend is zijn blik op de samenwerking met de aannemer. Waar de aannemer pas wil communiceren als hij volledige informatie heeft en de omgeving vooral snelle informatie nodig heeft, ontstaat soms spanning. Jonas legt uit hoe je in die context toch tot eenduidige communicatie komt.

Het gesprek biedt een mooie inkijk in hoe omgevingsmanagement werkt op het hoogste niveau: balanceren tussen techniek en menselijkheid, tussen planning en realiteit, tussen belangen die niet altijd vanzelfsprekend samenlopen. En bovenal toont Jonas hoe belangrijk dossierkennis is om vertrouwen te behouden en rust te brengen in een complex project.

Professor Sigrid De Bois (Universiteit Antwerpen) vertelt in deze aflevering over de oorsprong en toekomst van omgevingsbemiddeling.

Sigrid legt uit hoe deze discipline ontstond vanuit Anglo‑Amerikaans onderzoek naar klimaatverandering. Grote ruimtelijke transities bleken daar onvermijdelijk, terwijl klassieke procedures en regelgeving steeds vaker vastliepen op weerstand. Omgevingsbemiddeling groeide uit die nood: een manier om dialoog mogelijk te maken wanneer verandering dwingend is.

We bespreken hoe dit gedachtegoed zijn weg vond naar Vlaanderen en Nederland, en wat omgevingsbemiddeling onderscheidt van klassieke bemiddeling of mediation.

Er zijn twee belangrijke verschillen:

1. Een omgevingsbemiddelaar is onafhankelijk, maar niet neutraal — hij of zij denkt actief mee.
2. Het werk start preventief, door mogelijke conflicten al in een vroeg stadium te identificeren.

Sigrid benadrukt ook het belang van deskresearch, waarmee je inzicht verwerft in buurttrauma’s of historische spanningen die de dialoog kunnen blokkeren nog voor ze goed en wel begint.

En over de term NIMBY is ze duidelijk: in een van de meest dense regio’s van Europa is elke ingreep voelbaar. Het gaat niet over tegenstand, maar over mensen die geraakt worden in hun leefomgeving. Net dan biedt een omgevingsbemiddelaar de nodige verlichting.

Binnen het omgevingsmanagement spreken we vaak over belangen. En als er één plek is waar ontzettend veel belangen bij elkaar komen, dan is het wel Schiphol. Waar in andere projecten 's nachts relatief makkelijk veel werk uitgevoerd kan worden, omdat er dan minder raakvlakken zijn, gaat het op Schiphol 24 uur per dag 7 dagen per week door. Hoe kan je toch een groot project uitvoeren te midden van al deze dynamiek? Hetty Messchaert (Dura Vermeer) neemt ons hierin mee en vertelt in deze aflevering alles over haar ervaringen met de bouw van de nieuwe bagagekelder

In deze aflevering duiken we in het hoofd van iemand die complexe projecten niet alleen begrijpt, maar ze ook durft herdenken.

Alexander D’Hooghe — founder van ORG en SOLV, professor aan MIT, en betrokken bij grote dossiers in Vlaanderen, Nederland en zelfs New York — vertelt hoe een gebrekkig omgevingsmanagement vaak de échte reden is waarom grote projecten slagen of falen. Hij legt uit hoe SOLV ontstond uit een duidelijke frustratie: projectleiders zien technische en financiële risico’s, maar niet de menselijke omgeving waarin ze opereren. Terwijl net daar de grootste valkuilen liggen. Met SOLV bouwt hij een digitale twin van die menselijke omgeving, zodat omgevingsmanagers helder kunnen zien wat er speelt, in plaats van te rijden in de mist.

AI speelt daarin geen hoofdrol, maar neemt net een dienende rol in: het helpt duizenden meningen, uitspraken en signalen te structureren, zodat omgevingsmanagers meer tijd over houden voor het echte werk — luisteren, verbinden, onderhandelen. Zoals Alexander het zegt: data helpen je sneller vooruit, maar het menselijke aspect blijft altijd centraal staan.

We praten ook over hoe SOLV een NGO in New York hielp om investeringen in The Eighth District scherper te richten, en over een pittige infoavond in Amsterdam waar zijn expertise openlijk werd uitgedaagd. Zijn reactie? “I love a good fight.” Niet om gelijk te halen, maar omdat conflict vaak de kortste weg is naar helderheid — op voorwaarde dat je je ego thuislaat.

Dit gesprek is een krachtige reminder dat AI niet moet vervangen, maar versterken. En dat betere besluitvorming begint bij beter begrijpen.

De meeste omgevingsmanagers werken de hele dag aan serieuze berichtgeving. Zo ook Hendrikse Wegenbouw. Zij maken echter het verschil door hun informatie ook met luchtigheid te brengen, waardoor ze omwonenden en ondernemers in de omgeving veel meer aan zich weten te binden. Deze binding gaat zelf zo goed, dat het bedrijf een groei heeft doorgemaakt van alleen bestekswerk naar complexe binnenstedelijke projecten. Welke stappen hebben ze doorlopen op daar te komen? Hoe motiveer je een heel bedrijf om omgevingsgericht te werken? En wat brengt het ze? Mike Valkenhoff vertelt er alles over in deze aflevering

Hoe bouw je aan een leefomgeving die in harmonie is met water, terwijl je tegelijk hinder op het openbaar domein tot een minimum probeert te beperken?

Dat is de dagelijkse realiteit van Tania De Bie bij Aquafin. Wat ooit begon als “afvalwater zuiveren”, is vandaag uitgegroeid tot veel meer: kansen grijpen om water en natuur meer ruimte te geven, om biodiversiteit te vergroten en onze leefomgeving veerkrachtiger te maken.

Aquafin was bovendien een pionier in minder hinder. Al meer dan twintig jaar werken ze aan een omgevingsvriendelijke aanpak voor projecten die – letterlijk – van gevel tot gevel openliggen. Ze reiken hiervoor jaarlijks ook een award uit, waarmee zowel aannemers als studiebureaus worden beoordeeld op hun zorg voor de omgeving.

In deze nieuwe aflevering vertelt Tania over de evolutie van omgevingsmanagement binnen Aquafin, hoe digitale tools samenwerking mogelijk maken en hoe je omgaat met weerstand – niet alleen bij omwonenden, maar soms ook binnen de eigen organisatie.

Vriend worden van de show? Meld je aan via https://www.onbeperktomgevingsmanagement.nl/vriend

Hoe informeer je op een laagdrempelige manier omwonenden over een project dat meer dan 80 kilometer beslaat? Dit is de uitdaging waar Lotte vander Stockt en Steven Mertens met hun Elia collega's voor staan binnen hun project Ventilus. Lotte en Steven stellen dat in een rechtstaat iedereen recht heeft op zijn eigen mening en ze vinden het belangrijk dat deze mening wordt gevormd op basis van de juiste informatie. In dit technische project kregen zij te maken met fake news, wat voor hen de aanleiding was om informatieavonden te organiseren. Lotte en Steven nemen de luisteraar in deze aflevering mee in hun werkzaamheden tijdens het openbare onderzoek voor de vergunningverlening.

Waar loop je tegenaan als je een gemeentelijke weg zeven maanden afsluit, waar per dag 50.000 voertuigen overheen rijden? Een weg in een gebied dat in sociaal economisch opzicht te wensen overlaat en waar mensen weinig vertrouwen in de overheid hebben? De herinrichting van de Pleinweg in de gemeente Rotterdam had grote gevolgen voor de doorstroming in de stad, met stakeholders als Ahoy en de gemeente Rotterdam. En net als bij ieder project kwam de omgevingsmanager diverse issues en kansen tegen, vanaf de hemelwaterafvoer tot aan oorlogsmonumenten. Rick Lugthart vertelt alles erover in deze aflevering