Með tilkomu kórónuveirunnar fyrir rúmu ári breyttust allir okkar lífshættir til muna; tilefnislausar utanlandsferðir heyra nú sögunni til, hagvöxtur er ekki lengur eini mælikvarðinn á velsæld þjóða og í fyrsta sinn í áraraðir hafa heilsufarsleg sjónarmið verið tekin fram yfir efnahagsleg. Nú þegar sigið er á seinni hlutann í þessu langhlaupi vaknar spurningin, hvað tekur við að því loknu? Ætlum við að fara aftur í sama gamla farið eða ætlum við að nýta reynsluna sem við höfum öðlast til að skapa nýjan heim?

Í sjötta og síðasta þætti seríunnar Orðin sem við skiljum ekki, byggð á bók Andra Snæs Magnasonar Um tímann og vatnið, fjallar Þorvaldur S. Helgason um hvernig nýta má reynsluna af heimsfaraldri Covid-19 til að takast á við yfirvofandi heimsfaraldur loftslagsbreytinga. Viðmælendur þáttarins eru Andri Snær Magnason, rithöfundur, og Gunnhildur Fríða Hallgrímsdóttir, aðgerðasinni.

Umsjón: Þorvaldur S. Helgason.

Tónlist: Högni Egilsson.

Upplestur: Mars Proppé.

Sérstakar þakkir: Andri Snær Magnason.

Höf og vötn þekja rúm 71 prósent alls lands hér á jörðu en þrátt fyrir að hafið sé bæði djúpt og dularfullt þá er ekki þar með sagt að það sé utan áhrifasvæðis mannsins. Sú hnattræna hlýnun sem mannkynið hefur orsakað með bruna kolefnaeldsneytis er að valda grundvallarbreytingu á eðli vatns á jörðinni. Bráðnun jökla hefur tvöfaldast á síðustu tuttugu árum, golfstraumurinn er veikari en hann hefur verið í þúsund ár og sýrustig hafsins er að breytast meira en sést hefur í 50 milljón ár.

Í fimmta þættii þáttaraðarinnar sem byggð er á bók Andra Snæs Magnasonar Um tímann og vatnið, fjallar Þorvaldur S. Helgason um þau áhrif sem loftslagsbreytingar eru að valda á hafi og jöklum. Viðmælendur þáttarins eru Hrönn Egilsdóttir, sjávarvistfræðingur hjá Hafrannsóknastofnun, og Guðfinna Th. Aðalgeirsdóttir, prófessor í jöklafræði við Háskóla Íslands.

Umsjón: Þorvaldur S. Helgason.

Tónlist: Högni Egilsson.

Upplestur: Katrín Ásmundsdóttir.

Sérstakar þakkir: Andri Snær Magnason.

Mannkynið hefur raskað um 97 prósentum af upprunalegum vistkerfum jarðarinnar. Þetta hefur valdið því að stórir hópar dýra- og plöntutegunda hafa misst búsvæði sín og kjörlendi og neyðst til að flytja sig á nýjar slóðir sem eru þeim ekki endilega æskilegar. Þá telja fjölmargir vísindamenn að við stöndum nú á barmi sjöttu fjöldaútrýmingar dýra- og plöntutegunda. Slíkar útrýmingarhrinur hafa átt sér stað fimm sinnum áður og hafa í öll skiptin endað með ósköpum fyrir líf- og vistkerfi jarðarinnar.

Í fjórða þætti seríunnar Orðin sem við skiljum ekki, sem byggð er á bók Andra Snæs Magnasonar Um tímann og vatnið, fjallar Þorvaldur S. Helgason um sjöttu fjöldaútrýminguna og tengsl mannkynsins við náttúruna. Hvernig getum við borið siðferðislega ábyrgð á þeim hörmungum sem við erum að leysa úr læðingi í vistkerfum jarðarinnar og hvernig getum við brúað bilið á milli náttúru og mannlífs? Viðmælendur þáttarins eru Þóra Ellen Þórhallsdóttir, prófessor í grasafræði við Háskóla Íslands, og Sigríður Þorgeirsdóttir, prófessor í heimspeki.

Umsjón: Þorvaldur S. Helgason

Tónlist: Högni Egilsson.

Upplestur: Tómas Ævar Ólafsson.

Sérstakar þakkir: Andri Snær Magnason.

Jafnvel þó svo að vísindin hafi tekið við af trúarbrögðum sem ráðandi afl í vestrænni menningu þá er grundvöllurinn í mannlegri tilveru ennþá markaður af goðsögulegri hugsun. Hreyfingar himintunglanna, árstíðirnar, hringrás vatns, líf og dauði; allt eru þetta náttúrulegir ferlar sem er hægt að útskýra með vísindalegum hugtökum. En það hvernig við hugsum um þessi ferli og hvernig tungumálið lýsir þeim endurspeglar miklu fremur ævafornt, huglægt sjónarhorn mannskepnunnar heldur en hlutlægan og vísindalegan sannleika.

Í þriðja þætti seríunnar Orðin sem við skiljum ekki, sem byggð er á bók Andra Snæs Magnasonar Um tímann og vatnið, fjallar Þorvaldur S. Helgason um muninn á goðsögulegri og vísindalegri hugsun og skoðar hvernig þessi tvö þekkingartól geta nýst á ólíkan hátt til að takast á við stærstu áskorun samtímans, loftslagsbreytingar. Viðmælendur þáttarins eru Finnur Dellsén, dósent í heimspeki við Háskóla Íslands, og Gísli Sigurðsson, rannsóknarprófessor við Árnastofnun.

Umsjón: Þorvaldur S. Helgason.

Tónlist: Högni Egilsson.

Upplestur: Anna Marsibil Clausen.

Sérstakar þakkir: Andri Snær Magnason.

Eldgos og jarðhræringar eru svo til einu atburðirnir þar sem við mannfólk finnum á eigin skinni fyrir jarð- og eldvirkninni sem kraumar undir fótum okkar. En þótt eldsumbrot eins og það sem nú á sér stað í Geldingadölum sé hrikalegt sjónarspil sem lætur mann finna til smæðar sinnar gagnvart náttúrunni þá er mikilvægt að minna sig á að jafnvel slíkar náttúruhamfarir blikna í samanburði við þá eldvirkni sem mannkynið hefur leyst úr læðingi.

Í öðrum þætti seríunnar Orðin sem við skiljum ekki, sem byggð er á bók Andra Snæs Magnasonar Um tímann og vatnið, fjallar Þorvaldur S. Helgason um mannöldina og það hvernig kolefnislosun mannkynsins hefur vaxið svo hratt á undanförnum áratugum að hún jafnast nú á við allt að 25.000 Geldingadalagos á degi hverjum. Viðmælendur þáttarins eru Kristín Vala Ragnarsdóttir, prófessor við jarðvísindadeild Háskóla Íslands, og Tinna Hallgrímsdóttir, varaformaður Ungra umhverfissinna.

Umsjón: Þorvaldur S. Helgason.

Tónlist: Högni Egilsson.

Upplestur: Jóhannes Ólafsson.

Sérstakar þakkir: Andri Snær Magnason.

Af hverju er tíminn svona mikið ólíkíndatól og af hverju eigum við svona erfitt með að átta okkur á honum? Er það vegna þess að hann er eitt af þessum hugtökum sem eru svo umfangsmikil að heilinn okkar skynjar ekki stærðina? Eða er það vegna þess að upplifun okkar á tímanum er sífellt að breytast eftir aldri og aðstæðum?

Í fyrsta þætti seríunnar Orðin sem við skiljum ekki beinir Þorvaldur S. Helgason sjónum að tímanum með því að skoða samspil jarðsögulegs og mannsögulegs tíma. Viðmælendur þáttarins eru Sævar Helgi Bragason, vísindamiðlari, og Andri Snær Magnason, rithöfundur. Lesari: Jóhannes Ólafsson.

Umsjón: Þorvaldur S. Helgason

Tónlist: Högni Egilsson.

Sérstakar þakkir: Andri Snær Magnason.