ORF Roma Podcast

O Aleksandar Nikolic ojs tschavoro andi Austrija alo. Duach aun likerdo bajder sikadipe, ov jek barikani karijera kertscha. Adi, ov aktivi la butjakera integracijake le Romendar taj Romnjendar and pe bescharel. Ando keripe le projektostar Bicinipe, ov praksisakere kvalifikacijontscha ando biknipe del.

Ande amari sendungakeri rik „Naschade Romengere sidlungtscha le Burgenlandistar“, akan le gaveha Tikni Boslina amen donde bescharas. O gav jek falato la gemajndejatar Mischka hi. Buteder sar epasch le gaveskere dschenendar, agun Roma sina. O reporteri Adi Gussak upro jomakero rodipe pe kerel, te dikel, so andar odola manuscha ulo taj obste te adi meg Roma andi Tikni Boslina dschin.

Na dur pal, o bundakero ministerijum la butjake taj la virtschoftake (BMAW) phentscha, hot le Romenge taj Romnjenge taj le Sintijenge taj Sintizzenge, upro austritiko butjakero foro pomoschinen. Le keripeha „Romengeri sor le butjakere foroske“ imar but projekti kerde ule. O lek terneder adale keripestar hi o projekto „O DROM ANDI CUKUNFT“.

I Katerina Capková aktujeli upro betschitiko Wiesenthal instituto butschalinel, kaj oj uso mindenfelitike historischi politischi strategii gejng Roma taj Romnja maschkar i cajt le nacijonalsocijalismusistar forschinel. Andi cukunft te i Austrija soraleder ando dikipe lakera butjatar terdschola. Lakero cil: Jek usedschajipe le bulhe pradipeske uso historischi terdschijiptscha.

O bundakero ministerijum la butjake taj la virtschoftake (BMAW) meg mindig la integracijake le Romendar taj Romnjendar, Sintijendar taj Sintizzendar upro austritiko butjakero foro and pe bescharel. Le keripeha „Romengeri sor le butjakere foroske“ imar but projekti kerde ule. Jek lendar hi o projekto BUDI.

O Romano Mulatintschago jek barikano koja la foschingakera cajtatar ando Burgenland hi. Sar imar ando lejcti berscha le farajn „HANGO ROMA“ o patijardo upredipe sina, o tradicijoneli flogoskero grupnakero mulatintschago te kerel. Adabersch, Roma taj gadsche imar o 32to-var khetan i mindenfelitiki kultura le Romendar mulatinde.

Ando 1990te berscha jek bombakeri serija la Austrija daralahi, butvar o Burgenland resto sina. O atentatscha butvar gejng o Roma taj o burgenlanditike horvacke pumen irinahi. Adala teroriskera velaha, o artschijipe „Te murdarel amen kamna. Bombi gejng o tschuliptscha“, savo ando Pradimo Kher Erba te dikel hi, donde pe bescharel.

O groboskere tschoriptscha Betschiste meg mindig bajder dschan. Reste hi butvar grobi le Lovarajendar taj Lovarkinjendar taj le Sintijendar taj Sintizzendar upre buteder temetischtscha. O ermitliniptscha naschen. Dschijakana ham tschatschikane koji upro teterengere grupn falinen. Lengere dschene molinen, hot adala koji sik upre klerim te on.

Andi rat usar o 4to upro 5to feberi 1995, schtar manuscha opfertscha jeke rasistischi motivirime atentatostar ule. O schtar flogoskere grupnakere dschene le Romendar, jeka bombaha murdarde ule. Telal o anav „Schoha te pobisterel“ adabersch, tranda berscha palo atentato, Erbate jek gondolipeskero mulatintschago tel likerdo ulo.

Sajt bojd bisch berscha, o Franz Scharl o baro raschaj andi ercdiöcesa Betschi hi. I khangeri ov lek merescheder feschtimo taj mindenfelitiko dikel – Andi austritiki bare raschajengeri konferenca o Franz Scharl, o selsorginipe le Romenge, Sintijenge taj Jenischijenge kerel. Kaj buteder pedar o baro raschaj te dschanen, restscha le amaro kolega Adi Gussak ande leskero birovtschago Betschiste.