Met in het eerste uur van OVT: Blackface Piet, roofgoed, de column van Alexander Münninghoff, vrouwenmodemacht en bootvluchtelingen.

Onze recensent Wim Berkelaar bespreekt de nieuwste historische boeken. Met ditmaal: ‘Rebel. Politieke herinneringen 1869-1938’ van Angelica Balabanoff; ‘De rechtvaardigen’ van Jan Brokken; ‘Hendrik de Man. Een man met een plan’ van Jan Willem Stutje; ‘Rauter. Himmlers vuist in Nederland’ van Theo Gerritse; en ‘Albert Speer. Een Duitse carrière’ van Magnus Brechtken.

Het Wilhelmus, de Nachtwacht, het Melkmeisje van Vermeer, de Volendamse klompen. Het is allemaal typisch Nederland, net als ooit de Brave Hendrik en Hansje Brinker. Maar waar komen onze nationale mythen vandaan? En sinds wanneer bestaat Nederland eigenlijk? Flip van Doorn schreef ‘Het verzonnen koninkrijk’ en komt het allemaal uitleggen.

Het waren altijd heren die uitmaakten hoe vrouwen eruit dienden te zien. Mode was en is nog vaak een mannenbolwerk. Toch lukte het Franse vrouwen – naaisters – acht jaar voor de Grote Revolutie de mannelijke modemacht over het vrouwelijk lichaam te doorbreken. Zij gingen hun eigen kleding voor hun eigen geslacht ontwerpen. De expositie ‘Femmes Fatales, sterke vrouwen in de mode’ toont voorbeelden van vrouwelijke vrouwenmode en de gedachten erachter. Modeconservator Madelief Hohé is te gast.

6 mei 1945. Het Duitse stadje Demmin is in een paar dagen bijna volledig afgebrand. Tussen de ruïnes liggen honderden doden. Bijna allemaal, zo blijkt later, het gevolg van zelfmoord. Demmin is namelijk een van de vele plekken in Duitsland waar in de nadagen van de Tweede Wereldoorlog een zelfmoordgolf plaatsvond. Wat bezielde deze Duitsers? Waarom verkozen ze te sterven in plaats van in het Duitsland van na de oorlog te leven?

D66 wil de regels voor uitvaart versoepelen. Daar horen ook nieuwe uitvaartmogelijkheden bij, zoals resomeren. En kunnen we ons lichaam ook cryomeren en composteren? Funerair deskundige Babs Bakels legt ons uit wat het inhoudt en hoe vroeger de uitvaart werd behandeld.

Punk verovert Nederland in 1977 in rap tempo, maar wordt eind 1978 in de pers alweer dood verklaard. Voorbarig. Want in de jaren daarna ontstaat in Nederland pas echt een bloeiende punkcultuur. Een documentaire van Paul van der Gaag.

Haar nichtjes vroegen haar ooit: ‘Hoe komt het dat jij als een wit meisje praat?’ Een decaan zei achteloos dat hij niet wist of zij ‘wel Princeton-materiaal’ was, en zelf vroeg ze zich heel lang af: ‘ben ik wel goed genoeg?' Dat was Michelle Obama dus wel, en meer dan dat. Ze had een glanzende loopbaan en eindigde als the first lady van het land. Deze week kwam haar memoires ‘Becoming’ uit, in Nederland uitgebracht onder de titel: ‘Mijn verhaal’. Amerikaniste Markha Valenta las de herinneringen en komt erover praten.

De Brexit is eindelijk in zicht, nu Theresa May een akkoord heeft gesloten met de Europese Unie. Maar het is wel een halfwas Brexit, zo lijkt het tenminste. Wat is er toch met die Engelsen? Ze willen niet meedoen met Europa en toch ook weer wel meedoen. En dat blijkt al een oude reflex van de Engelsen. Ze kwamen als Kelten, als Romeinen en als Angelsaksen van het vasteland waar ze nu niets meer willen weten. En ze begonnen aan het eigenzinnige avontuur dat Engeland heet. Historicus Joost Augusteijn legt uit waarom de Brexit evenzo bij Engeland hoort als de alleingang van Hendrik VIII die een eigen Engelse kerk uitvond.

Het IDFA opende deze week. Filmkenner Felix Rottenberg keek vooruit en bezocht een aantal historische documentaires. Onder andere de documentaire over de Russische Revolutie aan de hand van filmjournaals uit de tijd zelf. En ook bekeek hij een documentaire over de minnares van Goebbels. Felix Rottenberg bespreekt deze en andere films.