Met in het tweede uur: de oer-eenhoorn, de kleine spionne, Nederlands voetbal tijdens de Grote Oorlog en Tijdgeest: De Duitse zelfmoordgolf aan het einde van WOII.

De eenhoorn is de absolute nummer één onder de fabeldieren. Het dier kon uitsluitend getemd worden door een schone maagd op wiens ontblote boezem het fabelwezen zich als vanzelf zou neervlijen, zo geloofde men in de Middeleeuwen. Sindsdien kan de reputatie van het sprookjesbeest niet meer stuk. Uit recent onderzoek blijkt echter dat de enige ooit bestaande eenhoorn een lompe uitvoering van de neushoorn was uit de tijd van de Neanderthalers. Paleontoloog Margot Kuitems schreef met een internationaal team een trendsettend artikel erover in ‘Nature Ecology & Evolution’ en is te gast.

We waren neutraal tijdens de Grote Oorlog en ontwikkelden, terwijl in Europa iedereen in de loopgraven lag, ons voetbal. Het werd een volkssport en tegelijkertijd begonnen ook de eerste topclubs als Sparta (1915), Willem II (1916), Go Ahead (1917) en Ajax (1918). Journalist Menno Pot schreef met anderen het boek 'Kampioenen ’14-’18'. De auteur komt praten over hoe de volkssport ontstond in de schaduw van de Eerste Wereldoorlog.

Zij was de vrouw die Frankenstein bedacht. Maar haar verhaal werd niet meteen geaccepteerd. De film 'Mary Shelley' vertelt het levensverhaal van de vrouw en zien we haar in een tumultueuze relatie met dichter Percy Shelley. Maar het was Mary die de Engelse literatuur radicaal veranderde en voor eeuwig een stempel drukte op de populaire cultuur. Deskundige van Engelse literatuur Kees de Vries zag de film en is te gast.

Eén blik op een Chinese typemachine uit de jaren ’60 is genoeg om in te zien hoe verschrikkelijk moeilijk het vroeger was voor Chinezen om een tekst te typen: het apparaat bevat meer dan 2500 karakters. Voor veel Chinezen stond dit onding dan ook symbool voor de onmogelijkheid om moderne techniek en het millennia-oude Chinese karakterschrift met elkaar te verenigen. Het leidde tot het plan om het Chinese schrift af te schaffen, en in te ruilen voor een alfabet.

Met sinoloog en Chinacorrespondent voor het NRC Garrie van Pinxteren en sinoloog en taalkundige Rint Sybesma.

Is Zwarte Piet eigenlijk wel een Nederlands fenomeen? Dit vroeg historica Lise Koning zich af terwijl ze de zogeheten blackface traditie bestudeerde die via Engeland vanuit Amerika, in de vroege negentiende eeuw naar Nederland kwam overwaaien. De knecht van de Sint voldoet namelijk aan opvallend veel stereotypen van het blackface-karakter. En is het toeval dat Zwarte Piet in ons vaderland wordt uitgevonden, een jaar nadat blackface er geïntroduceerd werd? Lise Koning, jonge historicus van het jaar, schreef er een artikel over in ‘Tijdschrift voor Geschiedenis’, en is te gast.

De column is deze week van Alexander Münninghoff.

Met in het tweede uur van OVT: Tijdgeest, historische boeken en vaderlandse mythen.

Wat moeten we met koloniale kunst van omstreden herkomst? Teruggeven staat in een advies aan de Franse president Macron dat deze week verscheen. Wat nu al de restitutierevolutie heet, lijkt begonnen. Maar hoe zit het met het koloniale rooferfgoed en vergelijkbaar roofgoed in onze Nederlandse musea? En moet dat ook terug?

Zes jaar na het einde van de oorlog in Vietnam vluchtten ze per boot voor de verschrikkingen van het communistische regime. Misschien waren ze wel de eerste kennismaking met het fenomeen bootvluchteling. Schrijver Chris de Stoop tekende in ‘Wanneer het water breekt’ de verhalen van enkele van hen op. Ze blijken ons inmiddels akelig bekend voor te komen. De auteur is te gast.