
Sign up to save your podcasts
Or


چرا ما آدما اینقدر در خودفریبی توانایی داریم؟ چرا گاهی دروغهای خیلی بزرگ میگیم به خودمون؟ چطور بعدش متقاعد میشیم و دیگه مو رو از ماست بیرون نمیکشیم؟ اینا سوالاتیه که در این اپیزود بهش پرداختیم.
--------------------------
برای پخش تبلیغات در پادکستهای فارسی به ربطهاست مراجعه کنید.
Hosted on Rabt.
See Rabt.host for more information.
همهمون عادت کردیم که وقتی یه ایده خفن میدیم یا به یه موفقیت میرسیم بقیه خیلی سرد و بی تفاوت برخورد کنن اما واقعا دلیل همچین چیزی چیه و در یه مقیاس بزرگتر چرا اساسا به آدما انگِ احمق بودن میزنیم حتی وقتی نابغه هستن. تا وقتی که دیگه همه جامعه با هم بپذیرن یا طرف بمیره. وگرنه قبلش هیچکس به آدم روی خوش نشون نمیده.
--------------------------
برای پخش تبلیغات در پادکستهای فارسی به ربطهاست مراجعه کنید.
Hosted on Rabt.
See Rabt.host for more information.
کتابی از میشل فوکو، فیلسوف فرانسوی است. فوکو در این کتاب به واکاوی تاریخی جنسیت پرداخته و چگونگی سانسور و سرکوب آن را تا به امروز مورد تحلیل قرار داده است. این کتاب در سه جلد از ۱۹۷۶ تا ۱۹۸۴ نوشته شده و انتشارات گالیمار جلد اول کتاب را با عنوان اراده به دانستن در ۱۹۷۶ و جلدهای دوم و سوم آن (با نامهای کاربرد لذتها و مراقبت از خود) را در سال ۱۹۸۴ منتشر کرد. جلد چهارم کتاب، اعترافات شهوت، در سال ۲۰۱۸ سالها پس از مرگِ خود میشل فوکو به چاپ رسید.
.
نظراتتون و پیشنهاداتتون درباره پادکست سیالکتیک رو در کامنتها با ما به اشتراک بگذارید.
--------------------------
برای پخش تبلیغات در پادکستهای فارسی به ربطهاست مراجعه کنید.
Hosted on Rabt.
See Rabt.host for more information.
۱. اگر خیلی کم بخوابیم چه میشود؟ کمخوابی فقط خستگی نیست. در کوتاهمدت:
تمرکز و حافظه افت میکند.
احتمال تصادف و اشتباه بالا میرود.
خلقوخو بدتر میشود.
تصمیمگیری ضعیفتر میشود.
در بلندمدت:
خطر چاقی افزایش مییابد.
احتمال ابتلا به Type 2 Diabetes بیشتر میشود.
فشار خون و بیماریهای قلبی بیشتر میشوند.
سیستم ایمنی ضعیفتر میشود.
خطر زوال شناختی و برخی انواع دمانس بالا میرود.
نکته جالب:
آدمی که چند شب پشت سر هم فقط ۵ ساعت بخوابد، معمولا احساس میکند به شرایط عادت کرده؛ اما آزمایشها نشان میدهند عملکرد ذهنی او همچنان در حال افت است. یعنی مغز در ارزیابی میزان خرابی خودش هم اشتباه میکند. ۲. اگر خیلی زیاد بخوابیم چه میشود؟ اینجا یک استثنای مهم وجود دارد: خواب زیاد لزوماً علت بیماری نیست؛ گاهی خودش نشانه بیماری است. کسانی که به طور مداوم بیش از ۹ یا ۱۰ ساعت میخوابند، در برخی پژوهشها بیشتر با این موارد دیده شدهاند:
افسردگی
بیماریهای التهابی
اختلالات خواب
بیماریهای قلبی
برخی مشکلات عصبی
اما این به معنی آن نیست که خواب زیاد باعث این بیماریها شده است. مثال:
اگر کسی آنفلوآنزا گرفته باشد، ممکن است ۱۲ ساعت بخوابد. بیماری علت خواب زیاد است، نه برعکس. برای اغلب بزرگسالان:
کمتر از ۶ ساعت: معمولاً کم است.
۷ تا ۹ ساعت: محدوده مطلوب.
بالای ۱۰ ساعت به صورت مزمن: ارزش بررسی پزشکی دارد.
۳. چرا اصلاً باید بخوابیم؟ یکی از عجیبترین سؤالهای زیستشناسی است. وقتی میخوابیم:
مغز اطلاعات مهم را ذخیره میکند.
خاطرات تثبیت میشوند.
سموم متابولیکی از مغز پاک میشوند.
هورمونها تنظیم میشوند.
بافتهای بدن ترمیم میشوند.
به زبان ساده: بیداری شبیه استفاده از یک کارگاه است؛ خواب شبیه تمیزکاری، تعمیر و بایگانی شبانه آن کارگاه. اگر فقط بیدار بمانیم، مغز فرصت سرویس و نگهداری پیدا نمیکند. ۴. چرا بعضی افراد با ۶ ساعت خواب سرحالاند ولی بعضی با ۸ ساعت هم خستهاند؟ چند علت دارد: ژنتیک تعداد کمی از انسانها جهشهای ژنتیکی نادری دارند که واقعاً با ۴ تا ۶ ساعت خواب عملکرد طبیعی دارند. این افراد بسیار نادرند. بسیاری از کسانی که ادعا میکنند «من فقط ۴ ساعت میخوابم»، در واقع عملکردشان افت کرده اما متوجه نشدهاند. کیفیت خواب ممکن است کسی:
۹ ساعت در تخت باشد،
اما خوابش مدام قطع شود.
در نتیجه از فردی که ۷ ساعت خواب عمیق داشته خستهتر خواهد بود. بیماریها مثل:
آپنه خواب
کمخونی
مشکلات تیروئید
افسردگی
۵. بدترین کاری که مردم با خوابشان میکنند چیست؟ بسیاری فکر میکنند کمخوابی هفته را میتوان آخر هفته جبران کرد. تا حدی میشود، اما نه کاملاً. فرض کن هر شب ۲ ساعت کمتر بخوابی:
بدهی خواب جمع میشود.
تمرکز افت میکند.
متابولیسم تغییر میکند.
هورمونهای گرسنگی به هم میریزند.
سپس شنبه ۱۲ ساعت میخوابی و تصور میکنی همه چیز درست شده. بخشی از خسارت جبران میشود، اما همه آن نه. به همین دلیل متخصصان خواب بیشتر روی «منظم خوابیدن» تأکید میکنند تا فقط «زیاد خوابیدن». یک واقعیت عجیب رکورد رسمی بیدار ماندن انسان حدود ۱۱ روز است که توسط Randy Gardner ثبت شد. او نمرد، اما در روزهای پایانی دچار:
توهم
اختلال حافظه
مشکلات گفتاری
اختلال شدید توجه
شد. این آزمایش یکی از دلایلی بود که پژوهشگران فهمیدند خواب یک تجمل نیست؛ یک نیاز حیاتی زیستی است، تقریباً همردیف غذا و آب. ۴. چرا خواب میبینیم؟ هنوز پاسخ قطعی وجود ندارد. چند نظریه مهم:
تمرین موقعیتهای خطرناک
پردازش احساسات
تثبیت خاطرات
مرتبسازی اطلاعات روز
استثنا: گاهی خوابها کاملاً بیمعنا به نظر میرسند. برای همین بیشتر دانشمندان امروزی معتقدند خوابها احتمالاً محصول چند فرآیند مختلفاند، نه یک هدف واحد. ۵. بهترین مقدار خواب چقدر است؟ پاسخ کوتاه: برای بیشتر بزرگسالان:
۷ تا ۹ ساعت. اما یک دام وجود دارد. بعضیها میگویند: «من با ۵ ساعت خواب کاملاً سالمم.» در واقع تعداد افرادی که از نظر ژنتیکی واقعاً به خواب کم نیاز دارند بسیار نادر است. تقریباً به همان اندازه نادر که کسی قد دو متر و سی سانتیمتر داشته باشد. بیشتر مردم فقط به کمخوابی عادت میکنند، نه اینکه از آن آسیب نبینند. یک سؤال ششم که کمتر پرسیده میشود اما شاید مهمتر باشد: اگر خواب را اختراع نکرده بود تکامل چه میکرد؟ این پرسش دانشمندان را سالها درگیر کرده است، چون خواب از نظر تکاملی عجیب است:
هنگام خواب آسیبپذیرتر میشویم.
نمیتوانیم شکار کنیم.
نمیتوانیم فرار کنیم.
نمیتوانیم تولیدمثل کنیم.
با این حال تقریباً همه جانوران میخوابند. این یعنی فایده خواب آنقدر بزرگ بوده که طبیعت حاضر شده این همه هزینه را بپذیرد. به زبان ساده: اگر غذا مهم است، خواب تقریباً به همان اندازه مهم است؛ فقط چون هر شب انجامش میدهیم، اهمیتش را فراموش کردهایم.
--------------------------
برای پخش تبلیغات در پادکستهای فارسی به ربطهاست مراجعه کنید.
Hosted on Rabt.
See Rabt.host for more information.
شاید پنج گروهی که بیشترین منفعت ساختاری از این وضعیت میبرن رو بشه اینطور خلاصه کرد:
صاحبان سرمایه و ثروتمندترین افراد جهان
چون بخش بزرگی از ثروت از طریق مالکیت سهام، شرکت، زمین و داراییهای مالی تولید میشود، نه صرفاً دستمزد. در ۲۰۲۵، ۱۰٪ بالای جهان حدود ۷۵٪ ثروت جهان را در اختیار داشتند، درحالیکه نیمه پایین فقط ۲٪ را داشت.
شرکتهای چندملیتی و صاحبان انحصارهای بزرگ
اندازه و ساختار اقتصاد جهانی به شرکتهای بزرگ اجازه میدهد از تفاوت قوانین مالیاتی کشورها، زنجیرههای جهانی تولید، مالکیت فکری و اقتصاد مقیاس استفاده کنند. همین موضوع یکی از دلایل ایجاد حداقل مالیات جهانی ۱۵٪ برای شرکتهای چندملیتی بوده است.
صنایع مالی و صاحبان داراییهای مالی
بانکهای بزرگ، صندوقهای سرمایهگذاری، مدیران دارایی و صاحبان سرمایه از سیستمی بهره میبرند که در آن مالکیت سرمایه میتواند خودبهخود درآمد ایجاد کند؛ بنابراین رشد ارزش داراییها میتواند سریعتر از رشد دستمزدها ثروت ایجاد کند. این گروه البته بسیار متنوع است و نمیتوان همه اعضایش را یکسان دانست.
شرکتها و مالکان صنایع فسیلی
قیمت واقعی سوخت در بسیاری از کشورها تمام هزینههای اجتماعی و زیستمحیطی آن را منعکس نمیکند. برآورد IMF برای ۲۰۲۴، مجموع یارانههای مستقیم و هزینههای زیستمحیطیِ قیمتگذارینشده سوختهای فسیلی را حدود ۷.۴ تریلیون دلار میداند؛ و خانوارهای ثروتمند سهم بیشتری از یارانههای مستقیم سوخت میگیرند.
افراد و شرکتهایی که در اقتصادهای دارای قدرت سیاسی/حقوقی بالا فعالیت میکنند
یعنی گروههایی که به بازارهای بزرگ، سرمایه، نظام حقوقی باثبات، مالکیت فکری، زیرساخت و امکان جابهجایی سرمایه دسترسی بیشتری دارند. این مزیت لزوماً «توطئه» یا حتی همیشه نتیجه یک قانون خاص نیست؛ بخش مهمی از آن از قدرت چانهزنی و تفاوت موقعیت کشورها و افراد در نظام جهانی ناشی میشود.
--------------------------
برای پخش تبلیغات در پادکستهای فارسی به ربطهاست مراجعه کنید.
Hosted on Rabt.
See Rabt.host for more information.
واقعا با اینهمه رسانه غیرمستقل چه کنیم؟
هیچ رسانهای را مرجع حقیقت مطلق نکن.
حتی رسانههای معتبر هم میتوانند خطا، سوگیری انتخاب خبر یا سوگیری چارچوببندی داشته باشند.
بین «خبر» و «تفسیر» فاصله بگذار.
مثلاً:
«فلان مقام چنین گفت» → قابل بررسی بهعنوان یک واقعیت.
«فلان اتفاق به این دلیل رخ داد» → تحلیل.
«این اتفاق حتماً مقدمهٔ فلان اتفاق است» → پیشبینی/تفسیر.
برای ادعاهای مهم، به منبع اولیه برگرد.
اگر رسانهای میگوید «گزارش سازمان X نشان میدهد...»، خود گزارش X را پیدا کن.
اگر میگوید «فلان سیاستمدار گفت...»، متن یا ویدئوی سخنانش را ببین.
چند منبع با منافع متفاوت را کنار هم بگذار، نه صرفاً چند رسانه.
پنج رسانه که همگی از یک خبرگزاری مادر تغذیه میشوند، عملاً پنج منبع مستقل نیستند.
به «اختلاف روایتها» توجه کن.
گاهی مهمترین اطلاعات دقیقاً جایی است که دو طرف دربارهٔ یک واقعیت واحد اختلاف دارند. باید مشخص کرد:
دربارهٔ چه چیزی توافق دارند؟
دربارهٔ چه چیزی اختلاف دارند؟
هر طرف چه مدرکی ارائه میکند؟
چه چیزی هنوز معلوم نیست؟
اینفلوئنسر را بهعنوان «خبرنگار» پیشفرض نکن.
تعداد فالوئر، جذابیت بیان، سرعت انتشار و اعتماد مخاطب هیچکدام جایگزین شواهد نمیشوند.
انگیزهٔ اقتصادی و سیاسی منبع را بررسی کن، ولی آن را بهتنهایی دلیل دروغگویی ندان.
«این رسانه از فلان دولت پول میگیرد» یک اطلاعات مهم دربارهٔ زمینهٔ رسانه است؛ اما خودبهخود ثابت نمیکند هر خبری که منتشر میکند غلط است.
مهمتر از همه: پیشبینی را از واقعیت جدا کن.
رسانهها و اینفلوئنسرها معمولاً با پیشبینیهای قطعی جذابتر میشوند: «فلان اتفاق قطعاً فردا رخ میدهد.»
--------------------------
برای پخش تبلیغات در پادکستهای فارسی به ربطهاست مراجعه کنید.
Hosted on Rabt.
See Rabt.host for more information.
هوش مصنوعی قرار نیست فقط چند شغل را از بین ببرد؛ احتمالاً تعریف «شغل» را عوض میکند.
بعضی کارها حذف میشوند، بعضیها کوچکتر، بعضیها کاملاً جدید. اما سؤال اصلی این نیست که «AI جای چه کسی را میگیرد؟»
سؤال ترسناکتر این است:
وقتی ماشین میتواند بخش بزرگی از کار ما را انجام دهد، انسان قرار است بابت چه چیزی پول بگیرد؟
--------------------------
برای پخش تبلیغات در پادکستهای فارسی به ربطهاست مراجعه کنید.
Hosted on Rabt.
See Rabt.host for more information.
چرا بعضی وقتها آدمها دروغهایی را باور میکنند که از صد فرسنگی معلوم است دروغاند؟
چون مغز همیشه دنبال «واقعیت» نیست؛ دنبال روایتی است که با باورها، ترسها و خواستههایش جور دربیاید.
گاهی هرچه دروغ بزرگتر باشد، باور کردنش برای بعضیها راحتتر است؛ چون اگر قبولش کنی، دیگر لازم نیست واقعیت پیچیدهتر را تحمل کنی.
--------------------------
برای پخش تبلیغات در پادکستهای فارسی به ربطهاست مراجعه کنید.
Hosted on Rabt.
See Rabt.host for more information.
بعضی قوانین آنقدر قدیمی و مضحکند که آدم فکر میکند حتماً لغو شدهاند؛ اما هنوز روی کاغذ وجود دارند.
چرا؟ چون تصویب یک قانون آسانتر از حذف آن است. قانون میآید، اما برای مردنش معمولاً کسی عجله ندارد.
و اینطوری، گاهی گذشته فقط در موزهها نمیماند؛ در کتاب قانون هم جا خوش میکند.
--------------------------
برای پخش تبلیغات در پادکستهای فارسی به ربطهاست مراجعه کنید.
Hosted on Rabt.
See Rabt.host for more information.
حافظه فقط چیزی نیست که گذشته را در ذهن ما نگه میدارد؛ بخشی از چیزی است که ما را «خودمان» میکند.اریک کندل، برنده نوبل، در «در جستوجوی حافظه» دنبال پاسخ یک سؤال عجیب میرود: خاطرات ما دقیقاً کجای مغز زندگی میکنند؟
--------------------------
برای پخش تبلیغات در پادکستهای فارسی به ربطهاست مراجعه کنید.
Hosted on Rabt.
See Rabt.host for more information.
From the publisher's feed
سیالکتیک یعنی چی؟ یعنی دیالکتیک سه نفره که گاهی سیاه میشه و گاهی قهوهای، گاهی هم رگههای سیاسی اجتماعی پیدا میکنه. ما سه نفر دور هم میشینیم، اما نه برای گپ زدنهای دمدستی. موضوعهامون از همون…
--------------------------
برای پخش تبلیغات در پادکستهای فارسی به ربطهاست مراجعه کنید.
Hosted on Rabt.
See Rabt.host for more information.