ปลดล็อกกับหมอเวช

By นายแพทย์ประเวช ตันติพิวัฒนสกุลHealth & Fitness

ปลดล็อกกับหมอเวช episodes

October 26EP.459 เยียวยาความสัมพันธ์ก่อนตายจากกัน
ไลฟ์ประจำวันอาทิตย์ที่ 18 ตุลาคม 2569 เวลาหนึ่งทุ่ม
สนใจเรียนออนไลน์ แบบดูวิดีโอด้วยตนเอง
ดูรายละเอียดที่ www.morprawate.com
สนใจเรียน online workshop ผ่านระบบ Zoom
สอบถามที่ LINE @morprawate
สรุปเนื้อหาสำคัญจากวิดีโอ “EP.459 เยียวยาความสัมพันธ์ก่อนตายจากกัน” โดย นพ.ประเวช ตันติพิวัฒนสกุล ร่วมสนทนากับ คุณวรรณา จารุสมบูรณ์ (ซุย) ประธานและผู้ก่อตั้งกลุ่ม Peaceful Death มีประเด็นสำคัญดังนี้ครับ
1. ความสำคัญของการเยียวยาความสัมพันธ์ก่อนจากกัน
หัวใจของการ “ตายดี”: การที่ผู้ป่วยระยะท้ายจะจากไปอย่างสงบได้ มักขึ้นอยู่กับว่ามีเรื่องคั่งค้างในความสัมพันธ์หรือไม่ หากมีความสัมพันธ์ที่ดี ผู้ป่วยจะปล่อยวางและจากไปอย่างหมดห่วง [02:04]
ผลกระทบต่อคนที่ยังมีชีวิตอยู่: หากไม่ได้คลี่คลาย ผู้ดูแลหรือญาติมักจะจมอยู่กับความรู้สึกผิด (Guilt) และลงโทษตัวเองไปยาวนาน และอาจส่งต่อบาดแผลทางอารมณ์นี้ไปสู่ลูกหลานรุ่นถัดไปโดยไม่รู้ตัว [03:42], [05:44]
เป้าหมายที่แท้จริง: การเยียวยาไม่ได้แปลว่าต้องกลับมารักหวานชื่นหรือคืนดีกันเสมอไป แต่คือการตระหนักรู้ว่าความสัมพันธ์เป็นอย่างไร และตัดสินใจเลือกว่าจะอยู่กับมันอย่างเข้าใจและปล่อยวางได้อย่างไร [09:37]
2. รูปแบบความสัมพันธ์ที่เป็นโจทย์บ่อย
รัก/ผูกพันแน่นเกินไปจนเปราะบาง: แคร์กันมากแต่ไม่กล้าพูดความจริง เช่น ผู้ป่วยเหนื่อยล้าไม่อยากรักษาต่อแต่กลัวคนรักเสียใจ ส่วนคนดูแลก็ยอมรับความสูญเสียไม่ได้จนฝืนยื้อทุกทาง [12:16], [13:00]
ความสัมพันธ์ที่ค้างคา (Unfinished Business): มีความบาดหมาง การหย่าร้าง การดูแลที่ไม่ลงตัว หรือความรู้สึกผิดที่ทำหน้าที่ได้ไม่ดีพอ [14:19], [15:03]
ความสัมพันธ์กับตัวเอง: รู้สึกเสียดายชีวิตที่ไม่ได้เลือกทำตามฝัน หรือตัดสินตัวเองว่า “ดีไม่พอ” [16:51], [17:34]
3. กระบวนการเยียวยาและเครื่องมือที่ใช้ได้จริง
4 ขั้นตอนในการสำรวจและจัดการความสัมพันธ์:
สำรวจความรู้สึกตนเอง: ตรวจเช็กความรู้สึกและสะท้อนความเชื่อลึก ๆ (เช่น รู้สึกไร้ค่า หรือคิดว่าพ่อแม่ไม่รัก) [19:49], [31:03]
กางความสัมพันธ์ดูรูปแบบ (Pattern): ถอยออกมามองอย่างเป็นกลางว่าเราและอีกฝ่ายมีพฤติกรรมตอบสนอง (React) อย่างไร [23:00], [37:42]
กำหนดเจตจำนง/เป้าหมาย: ถามตัวเองว่าลึก ๆ ต้องการอะไรจากความสัมพันธ์นี้ และยอมรับขอบเขตที่อาจปรับเปลี่ยนไม่ได้ [26:15], [40:10]
ลงมือทำตามความเป็นจริง (Realistic): ทำในส่วนที่เราทำได้โดยไม่ฝืนทุรังหรือคาดหวังผลลัพธ์จากอีกฝ่าย [29:16], [01:10:23]
เครื่องมือช่วยคลี่คลายใจ:
งานศิลปะ / การปั้นดินน้ำมัน: ช่วยดึงความรู้สึกออกมาให้เห็นชัดเจนโดยไม่ติดกับดักในร่องความคิดเดิม [32:03], [35:56]
เก้าอี้ว่าง (Empty Chair) / จินตนาการ: จำลองการนั่งคุยกับคนที่มีเรื่องค้างใจเพื่อพูดความในใจ ขอบคุณ ขอโทษ และบอกลา [46:18], [59:09]
การเขียนจดหมาย 5 ย่อหน้า: (1) สรุปความสัมพันธ์ที่ผ่านมา (2) สิ่งที่อยากขอบคุณ/ชื่นชม (3) สิ่งที่ได้เรียนรู้และขอโทษ (4) ความในใจลึก ๆ ที่อยากบอก (5) การลงท้ายเพื่อเริ่มต้นอยู่กับความสัมพันธ์แบบใหม่ [57:45]
4. ข้อคิดการลงมือทำในชีวิตประจำวัน
ใช้มรณสติเป็นตัวกระตุ้น: ตระหนักว่าไม่มีใครรู้ว่าจะต้องจากกันเมื่อใด หากมีอะไรที่ค้างคาให้เริ่มทำทันทีจากเรื่องเล็ก ๆ [01:04:20], [01:11:48]
แยกจากกันด้วยความรู้สึกที่ดี: ก่อนก้าวออกจากบ้านในแต่ละวัน ให้กล่าวคำอำลาที่ดี เพราะอาจเป็นโอกาสสุดท้ายที่จะได้เจอกัน [01:07:33], [01:11:06]
การช่วยให้ผู้ป่วยปล่อยวาง: หากผู้ป่วยยังยึดติดหรือกังวล (เช่น ห่วงลูก ห่วงสัตว์เลี้ยง) การช่วยเหลือเชิงรูปธรรมที่จับต้องได้จริง (เช่น การันตีเรื่องทุนการศึกษา หรือหาคนมารับเลี้ยง) จะช่วยปลดล็อกได้ดีกว่าเพียงแค่บอกให้ “ปล่อยวาง” [01:41:22], [01:42:44]
1 hr 53 min
October 05EP.458 ทุกสิ่งที่เธอเป็น ..ดีเสมอ ตอนที่ 3 รู้จักสามตัวละครสำคัญ
ไลฟ์ประจำวันอาทิตย์ที่ 4 ตุลาคม 2569 เวลาหนึ่งทุ่ม
สนใจเรียนออนไลน์ แบบดูวิดีโอด้วยตนเอง
ดูรายละเอียดที่ www.morprawate.com
สนใจเรียน online workshop ผ่านระบบ Zoom
สอบถามที่ LINE @morprawate
สรุปเนื้อหาสำคัญจากวิดีโอ “EP. 358 ทุกสิ่งที่เธอเป็น .. ดีเสมอ ตอนที่ 3 รู้จักสามตัวละครสำคัญ” โดย นพ.ประเวช ตันติพิวัฒนสกุล มีประเด็นสำคัญดังนี้ครับ
1. ที่มาและกรอบคิดหลัก
หนังสืออ้างอิง: นำเนื้อหาหลักมาจากบทที่ 4 และ 5 ของหนังสือ No Bad Parts โดย Richard C. Schwartz (ฉบับแปลไทย: ทุกสิ่งที่เธอเป็น ดีเสมอ) [00:43], [00:59]
การจำลองจิตใจเป็นระบบครอบครัวภายใน (IFS): เปรียบเทียบกลไกจิตใจเหมือน “โรงละครภายในใจ” (ตามแนวคิดของ Virginia Satir) ซึ่งประกอบไปด้วยตัวละครหรือตัวตนย่อย (Parts) 3 กลุ่มหลักที่คอยทำหน้าที่สัมพันธ์กัน [01:52], [02:15]
2. สามตัวละครสำคัญในจิตใจ (3 Parts of IFS)
ผู้ถูกผลักไส หรือ ผู้ถูกเนรเทศ (Exiles – เด็กน้อยภายในใจ) [04:05], [04:48]
ที่มา: เดิมทีคือธรรมชาติของเด็กที่ร่าเริง ไร้เดียงสา และเปิดใจ แต่เมื่อเผชิญเหตุการณ์สะเทือนใจ การถูกละเลย ถูกตำหนิ ทำให้อับอาย หรือรู้สึกไม่ปลอดภัย จึงซึมซับความเจ็บปวดและความเชื่อด้านลบ (เช่น “ฉันเป็นเด็กไม่ดี”, “ไม่มีใครรักฉัน”, “ฉันไร้ค่า”) [05:04], [06:46]
บทบาท: มักถูกจิตสำนึกผลักไส กักขัง หรือกดข่มไว้ในระดับลึกเพื่อไม่ให้รบกวนชีวิตประจำวัน เสมือนถูกแช่แข็งไว้ในกาลเวลา [10:44], [17:36]
ผลกระทบ: แม้จะถูกซ่อนไว้ แต่เมื่อมีสิ่งกระตุ้น (Triggers) ความทรงจำและอารมณ์ที่เข้มข้นจะแวบกลับมา ทำให้เกิดปฏิกิริยาอารมณ์รุนแรงเกินเหตุ เช่น ความเหงาจับใจยามเย็น ความตื่นกลัว หรือความรู้สึกไร้ค่า [09:03], [13:27]
ผู้จัดการ (Managers – ตัวตนบริหารชีวิตเชิงรุก) [21:24]
บทบาท: ทำหน้าที่จัดระบบชีวิต ภาพลักษณ์ ความสัมพันธ์ และผลงานภายนอกล่วงหน้า เพื่อป้องกันไม่ให้มีสถานการณ์ใด ๆ มากระตุ้นให้ Exiles โผล่ออกมา [21:49], [22:18]
รูปแบบการแสดงออก:
นักวิจารณ์ภายใน (Inner Critic): คอยตำหนิ เคี่ยวเข็ญตนเองให้สมบูรณ์แบบเพื่อไม่ให้ถูกคนอื่นว่า [22:49]
ผู้ดูแลทุกคน (People Pleaser): คอยเอาใจใส่คนรอบตัวเพื่อแลกกับการยอมรับ แต่ละเลยการดูแลตนเอง [23:39]
นักคิดวิเคราะห์/ตัดขาดจากความรู้สึก: ใช้แต่เหตุผล ปิดกั้นการรับรู้สัญญาณทางร่างกายเพื่อเลี่ยงอารมณ์เจ็บปวด [24:37]
การใช้การปฏิบัติธรรมกลบปัญหา (Spiritual Bypassing): ใช้การฝึกจิต ควบคุมสติ เพื่อควบคุมอารมณ์และกดข่มบาดแผลภายในให้ดูดีตามค่านิยมสังคม [27:44], [28:45]
นักดับเพลิง (Firefighters – ตัวตนกู้ภัยเชิงรับ) [33:24]
บทบาท: ทำงานแบบฉุกเฉินเฉพาะหน้าเมื่อ Exiles ถูกกระตุ้นจน “ไฟลุก” และผู้จัดการเอาไม่อยู่ หน้าที่เดียวคือ “ทำอย่างไรก็ได้ให้หยุดรับรู้อารมณ์เจ็บปวดทันที” [34:46], [35:16], [36:01]
รูปแบบการแสดงออก: มักเป็นพฤติกรรมหุนหันพลันแล่นและการเสพติด เช่น ดื่มเหล้า ใช้สารเสพติด ช้อปปิ้งออนไลน์ ไถโทรศัพท์มือถือ หรือระเบิดอารมณ์เพื่อเบี่ยงเบนความสนใจ [35:30], [38:04]
3. การทำงานร่วมกันเพื่อการเยียวยา
ต้องมองเป็นทั้งระบบ: การพยายามแก้พฤติกรรมเสพติด (Firefighter) เพียงจุดเดียวมักไม่ได้ผล หากยังไม่เข้าใจว่า Manager กำลังตึงเครียดเรื่องใด และไม่เคยลงไปโอบรับความเจ็บปวดของเด็กน้อย (Exile) [57:00], [01:11:43]
การเปิดพื้นที่โดยไม่ตัดสิน: ตัวตนทุกตัวมีเจตนาดีเพื่อปกป้องความอยู่รอด การอยู่กับอารมณ์ความรู้สึกอย่างสงบและเปิดรับจะเปิดทางให้ความทรงจำและรากเหง้าถูกคลี่คลาย นำไปสู่การเชื่อมโยงกับ “จิตเดิมแท้” (The Self) [48:45], [01:01:09], [01:07:29]
1 hr 50 min
September 14EP. 457 ทุกอย่างที่เธอเป็น ..ดีเสมอ ตอนที่ 2
ไลฟ์ประจำวันอาทิตย์ที่ 13 กันยายน 2569 เวลาหนึ่งทุ่ม
สนใจเรียนออนไลน์ แบบดูวิดีโอด้วยตนเอง
ดูรายละเอียดที่ www.morprawate.com
สนใจเรียน online workshop ผ่านระบบ Zoom
สอบถามที่ LINE @morprawate
สรุปเนื้อหาสำคัญจากวิดีโอ “EP. 457 ทุกอย่างที่เธอเป็น .. ดีเสมอ ตอนที่ 2” โดย นพ.ประเวช ตันติพิวัฒนสกุล มีรายละเอียดดังนี้ครับ
1. การสังเกตตัวตนย่อย (Parts) ในชีวิตประจำวัน
รูปแบบที่ 1: แฝงอยู่ในบุคลิกภาพประจำตัว (สังเกตยากเพราะคิดว่าเป็นนิสัยเราเอง) เช่น คนขี้กังวล สมบูรณ์แบบ (Perfectionist) บ้างาน ขี้อิจฉา หรือคนที่ชอบเอาใจใส่ผู้อื่นจนลืมดูแลตัวเอง สิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นพฤติกรรมของตัวตนย่อย [04:44], [05:09]
รูปแบบที่ 2: ปรากฏตัวเมื่อถูกกระตุ้น (Triggered) (สังเกตง่ายขึ้น) เช่น เมื่อถูกปฏิเสธ ถูกเจ้านายตำหนิ หรือถูกปาดหน้า แล้วเกิดอาการตื่นตระหนก กลัวจนตัวสั่น หรือระเบิดอารมณ์โกรธอย่างควบคุมไม่ได้ [06:05]
ภาวะกลืนเป็นหนึ่งเดียว (Blending): หลายครั้งที่ตัวตนย่อยเข้าครอบงำจนเราคิด รู้สึก และตัดสินใจตามมันอย่างแนบเนียนโดยไม่รู้ตัว [13:10], [13:38]
2. ขั้นตอนและวิธีการทำงานกับตัวตนย่อย
การถอยออกมาและสร้างระยะห่าง (Unblending): ดึงสติและผ่อนคลายร่างกาย (เช่น ผ่านลมหายใจ) เพื่อกลับมาอยู่กับสภาวะจิตเดิมแท้ (Self) ที่สงบนิ่ง เป็นกลาง เปิดรับ และไม่ตัดสิน [13:54], [15:13], [17:19]
เชื่อมโยงผ่านความรู้สึกทางกาย: สังเกตว่าอารมณ์นั้น (เช่น โกรธ กลัว แน่น) กำลังปรากฏอยู่ที่บริเวณใดของร่างกาย เช่น แน่นหน้าอก มือสั่น หรือหน้าร้อน [08:52], [09:09]
เปิดบทสนทนาและทำความรู้จัก: ถามคำถามกับตัวตนย่อยด้วยความเมตตากรุณา เช่น
เธออยากบอกอะไรกับฉัน?
เธอมีเจตนาหรือพยายามทำอะไรเพื่อปกป้องฉัน?
เธอรู้ไหมว่าตอนนี้ตัวฉันอายุเท่าไหร่แล้ว? (เนื่องจากตัวตนย่อยมักติดค้างอยู่ในวัยเด็กและไม่รู้ว่าเราเติบโตเป็นผู้ใหญ่แล้ว) [09:50], [10:25]
มองทะลุความโกรธ/พฤติกรรมลบ: เช่น ภายใต้ความโกรธที่เกรี้ยวกราด แท้จริงมักมี “ความกลัว ความเศร้า และความเจ็บปวด” ซ่อนอยู่ การเข้าใจเจตนาดีจะเปลี่ยนความขัดแย้งภายในให้กลายเป็นความร่วมมือ [11:46], [12:06]
3. สิ่งสำคัญ 5 ประการที่ควรรู้เกี่ยวกับตัวตนย่อย (Parts)
มีมาตั้งแต่เด็ก/ติดตัวมาแต่กำเนิด: สภาวะอารมณ์ที่เปลี่ยนไปกระทบต่อระบบชีวภาพและฮอร์โมนในร่างกายอย่างชัดเจน [24:18], [24:41]
ไม่มีตัวตนย่อยไหนที่ไม่ดี (No Bad Parts): ทุกส่วนทำหน้าที่ด้วยความพยายามที่จะปกป้องเราให้ปลอดภัย แม้จะใช้วิธีการแบบเด็ก ๆ ที่ไม่เข้ากับบริบทปัจจุบัน [25:45], [26:09]
ต้องใช้เวลาสร้างความไว้ใจ: ห้ามส่งตัวตนย่อยฝ่าย “ตัดสิน/ต่อว่า” เข้าไปสั่งสอนหรือกดข่ม แต่ต้องเข้าหาด้วยความเมตตาและกรุณา [26:33], [26:52]
สามารถบ่อนทำลายชีวิตได้หากถูกเพิกเฉย: หากปล่อยให้ติดค้างอยู่กับบาดแผลในอดีต อาจขัดขวางความสำเร็จ ทำลายความสัมพันธ์ หรือสะท้อนออกมาเป็นปัญหาสุขภาพจิตและโรคทางกาย [27:24], [28:43], [29:17]
แปรเปลี่ยนเป็นของขวัญได้: เมื่อได้รับการเยียวยาและสร้างสัมพันธ์ใหม่ด้วยความเข้าใจ ส่วนย่อยเหล่านั้นจะเปลี่ยนบทบาทกลับมาเป็นคู่หู ที่ปรึกษา และพลังบวกในชีวิต [30:52], [31:20]
1 hr 2 min
September 07EP. 456 ทุกสิ่งที่เธอเป็น ..ดีเสมอ
ไลฟ์ประจำวันอาทิตย์ที่ 6 กันยายน 2569 เวลาหนึ่งทุ่ม
สนใจเรียนออนไลน์ แบบดูวิดีโอด้วยตนเอง
ดูรายละเอียดที่ www.morprawate.com
สนใจเรียน online workshop ผ่านระบบ Zoom
สอบถามที่ LINE @morprawate
สรุปเนื้อหาสำคัญจากวิดีโอ “EP. 456 ทุกสิ่งที่เธอเป็น .. ดีเสมอ” โดย นพ.ประเวช ตันติพิวัฒนสกุล จากช่อง ปลดล็อกกับหมอเวช มีประเด็นสำคัญดังนี้ครับ

1. ที่มาและแนวคิดของหนังสือ
หนังสือต้นเรื่อง: มาจากหนังสือฉบับแปลภาษาไทยเรื่อง ทุกสิ่งที่เธอเป็น .. ดีเสมอ: เยียวยาบาดแผลทางใจ กลับมาเป็นหนึ่งเดียวกับตัวเองอีกครั้งด้วยแนวทาง IFS แปลมาจาก No Bad Parts: Healing Trauma and Restoring Wholeness with the Internal Family Systems Therapy โดย Richard C. Schwartz [00:42], [01:44]
หัวใจของแนวคิด: มนุษย์เราไม่ได้มีจิตใจเป็นก้อนเดี่ยวชิ้นเดียว แต่ประกอบด้วย “ส่วนย่อย” (Parts) หรือตัวตนย่อย ๆ ทำงานอยู่ภายในร่วมกันเป็นระบบ [01:10], [05:54]
ไม่มีส่วนใดที่ไม่ดี (No Bad Parts): เมื่อได้สำรวจและทำความรู้จักกับส่วนย่อยต่าง ๆ อย่างลึกซึ้ง จะพบว่าทุกส่วนต่างมีเจตนาดีและทำหน้าที่เพื่อปกป้องเราจากความเจ็บปวด แม้พฤติกรรมหรือการแสดงออกภายนอกของส่วนนั้นอาจดูไม่เหมาะสมหรือสร้างปัญหาก็ตาม [01:22]
2. โมเดลจิตบำบัด IFS (Internal Family Systems)
การมองจิตใจเหมือนระบบครอบครัว: ภายในจิตใจของเรามีพลวัตคล้ายสมาชิกครอบครัวที่คอยปฏิสัมพันธ์กัน มีบทบาทหน้าที่คอยจัดการและปกป้องตนเองจากบาดแผลทางใจ (Trauma) [01:34], [03:57]
การเยียวยาและสร้างความเป็นหนึ่งเดียว: การบำบัดไม่ได้มุ่งเน้นการตัดทิ้ง ทำลาย หรือกดข่มส่วนย่อยที่แสดงออกไม่ดี แต่เป็นการทำความเข้าใจ ให้เกียรติ และประสานให้ส่วนต่าง ๆ กลับมาทำงานร่วมกันอย่างสมดุล [01:53]
การเชื่อมโยงกับแนวทางอื่น: คุณหมอเปรียบเทียบแนวคิดนี้กับการบำบัดแนวจิตวิทยาและจิตบำบัดอื่น ๆ เช่น Satir Model และการเจริญสติรู้ตัว ซึ่งมีมุมมองเรื่องตัวตนย่อยและการโอบรับตนเองที่สอดคล้องกัน [03:21]
3. การทำความเข้าใจตนเองและการดูแลสภาวะภายใน
การยอมรับและโอบรับทุกแง่มุม: การตัดสินและเกลียดชังส่วนใดส่วนหนึ่งในตัวเองมักยิ่งสร้างความขัดแย้งภายใน การมองเห็นเจตนาเบื้องลึกจะช่วยคลายปมความขัดแย้งและเยียวยาแผลใจได้ [01:22]
เทคนิคการปรับสภาวะร่างกายและอารมณ์: มีการแลกเปลี่ยนเรื่องการจัดการความเครียดและความคิดฟุ้งซ่าน เช่น การฝึกหายใจออกยาวเพื่อผ่อนคลายระบบประสาท หรือการใช้เทคนิคกักลมหายใจ (เช่น Box Breathing) ในช่วงที่ความคิดวุ่นวายอย่างหนักเพื่อดึงความสนใจกลับมาอยู่กับกาย [01:20:11], [01:20:26]
1 hr 22 min
August 31EP.455 ควรพูดอะไรกับคนใกล้ตาย
ไลฟ์ประจำวันอาทิตย์ที่ 30 สิงหาคม 2569 เวลาหนึ่งทุ่ม
สนใจเรียนออนไลน์ แบบดูวิดีโอด้วยตนเอง
ดูรายละเอียดที่ www.morprawate.com
สนใจเรียน online workshop ผ่านระบบ Zoom
สอบถามที่ LINE @morprawate
สรุปเนื้อหาสำคัญจากวิดีโอ “EP.455 ควรพูดอะไรกับคนใกล้ตาย” โดย นพ.ประเวช ตันติพิวัฒนสกุล จากช่อง ปลดล็อกกับหมอเวช มีประเด็นสำคัญดังนี้ครับ
ที่มาและหลักคิดเกี่ยวกับสภาวะจิตก่อนตาย
⚬ ความสำคัญของจิตก่อนตาย: สภาวะจิตก่อนตายมีความสำคัญมากต่อการเปลี่ยนผ่านสู่ภพภูมิที่ดี โดยเน้นความสงบ มีสติ และการระลึกถึงสิ่งยึดเหนี่ยวจิตใจ [00:56]
⚬ การอ้างอิงเนื้อหา: นำหลักการมาจากหนังสือ Living is Dying (ตายอยู่ทุกลมหายใจ) โดย ซองซา จำยัง เคียนเซ (Dzongsar Jamyang Khyentse) ในบทที่ 9 ซึ่งผสมผสานแนวคิดพุทธสายทิเบต (วัชรยาน) [03:17]
⚬ สภาวะจิตเมื่อสิ้นลม: ทางพุทธทิเบตมองว่า เมื่อประสาทสัมผัสและธาตุต่าง ๆ (ดิน น้ำ ไฟ ลม) แตกสลาย จิตจะเข้าสู่สภาวะ “เปลือยเปล่า” ปราศจากการกลั่นกรองจากร่างกาย ซึ่งเป็นสภาวะเดียวกับธรรมชาติพุทธะ และเป็นโอกาสสำคัญในการตระหนักรู้ธรรม [06:05], [08:13]
สิ่งที่ควรพูดหรือนำทางจิตผู้ใกล้ตาย
การกล่าวข้อความนี้ทำเพื่อเตือนสติ นำทางจิตใจ และให้ผู้ป่วยไม่ตื่นตระหนกต่อการเปลี่ยนแปลง [09:38] โดยมีแกนหลักสำคัญคือ:
ช่วยให้ยอมรับความจริง: ย้ำเตือนว่าการตายเป็นเรื่องธรรมชาติของมนุษย์ทุกคน และคุณกำลังจะจากไป เพื่อให้จิตเปิดรับและไม่ฝืน [10:01], [11:08]
ชวนให้ปล่อยวาง: บอกให้วางใจ ไม่ต้องห่วงชีวิต ทรัพย์สิน หน้าที่การงาน หรือครอบครัวที่อยู่เบื้องหลัง [11:23]
การมีสรณะ (ที่พึ่งทางใจ):
⚬ นำให้ระลึกถึงพระรัตนตรัย (พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์) หรือศาสดา/สิ่งศักดิ์สิทธิ์ตามความเชื่อของผู้ป่วย [11:38], [16:12]
⚬ แม้ตลอดชีวิตผู้ป่วยอาจไม่ได้ปฏิบัติธรรมเคร่งครัด แต่ช่วงเวลานี้สิ่งสำคัญที่สุดคือการตั้งมั่นในสรณะ [15:50]
4. การตั้งจิตเพื่อสรรพสัตว์ (โพธิจิต): ชวนตั้งเจตนาปรารถนาให้สรรพสัตว์พ้นทุกข์และตื่นรู้จากภาพมายา การนึกถึงผู้อื่นจะทำให้จิตเกิดพลังและก้าวข้ามความหวาดกลัวส่วนบุคคล [14:16], [16:44]
5. การอธิบายปรากฏการณ์ของร่างกาย: บอกเล่าถึงการเสื่อมของประสาทสัมผัส (ตาพร่ามัว เสียงเบาลง ร่างกายหนักอึ้ง) เพื่อให้ผู้ป่วยเข้าใจว่านี่คือกระบวนการธรรมชาติของธาตุแตกสลาย จะได้ไม่ตกใจกลัว [19:49], [20:25]
การจัดสภาพแวดล้อมข้างเตียง
⚬ เน้นความเงียบสงบ: ห้องควรมีบรรยากาศสงบ มีภาพพระพุทธรูปหรือครูบาอาจารย์ที่เคารพ [20:58]
⚬ หลีกเลี่ยงการร้องไห้ฟูมฟาย: ไม่แนะนำให้คนในครอบครัวมาร้องไห้เศร้าโศกหรือดึงรั้ง เพราะช่วงเวลาที่จิตละเอียดอ่อน การแสดงอารมณ์เหล่านี้จะสั่นสะเทือนจิตของผู้ใกล้ตาย ทำให้เกิดความกระสับกระส่ายและไปสู่สุคติได้ยาก [21:18], [22:50]
⚬ คัดกรองผู้เข้าพบ: ควรจำกัดเฉพาะผู้ที่มีสภาวะจิตสงบและเข้าใจสภาวะของการจากไป [21:08]
ประเด็นตอบคำถามที่น่าสนใจ (Q&A)
⚬ ควรบอกความจริงกับผู้ป่วยไหมว่ากำลังจะตาย?: หมอแนะนำว่าการให้ผู้ป่วยรู้ตัวมีประโยชน์มากกว่า เพื่อให้เขามีโอกาสเคลียร์ใจ สั่งเสีย หรือจัดการเรื่องคั่งค้างก่อนเข้าสู่กระบวนการตาย [27:35]
⚬ ถ้าผู้ป่วยสมองเสื่อม ควรพูดนำหรือไม่?: แม้จะไม่แน่ชัดว่าสมองรับรู้ได้เพียงใด แต่เชื่อว่าจิตยังสามารถรับกระแสความสงบและถ้อยคำได้ การพูดนำทางจิตจึงไม่มีข้อเสียและเป็นโอกาสที่ดี [36:53], [37:32]
⚬ การดูแลแบบประคับประคอง (Palliative Care): ช่วยระงับความเจ็บปวดทางกาย แต่การเตรียมตัวและการนำทางทางจิตวิญญาณเป็นเรื่องที่ตัวผู้ป่วยและญาติควรศึกษาและเตรียมการควบคู่กันไปด้วย [42:00], [42:46]
52 min
August 10EP.454 เข้าใจเหตุปัจจัยการก่อความรุนแรงในเยาวชน
ลฟ์ประจำวันอาทิตย์ที่ 9 สิงหาคม 2569 เวลาหนึ่งทุ่ม
สนใจเรียนออนไลน์ แบบดูวิดีโอด้วยตนเอง
ดูรายละเอียดที่ www.morprawate.com
สนใจเรียน online workshop ผ่านระบบ Zoom
สอบถามที่ LINE @morprawate
สรุปเนื้อหาสำคัญจากวิดีโอ “EP.454 เข้าใจเหตุปัจจัยการก่อความรุนแรงในเยาวชน” โดย นพ.ประเวช ตันติพิวัฒนสกุล จากช่อง ปลดล็อกกับหมอเวช มีรายละเอียดดังนี้ครับ

1. ธรรมชาติและรูปแบบของการก่อความรุนแรง
ไม่ใช่เรื่องหุนหันพลันแล่น: สถิติและงานวิจัยชี้ว่า ผู้ก่อเหตุมักใช้เวลาวางแผนล่วงหน้านานพอสมควร (เป็นวัน สัปดาห์ หรือเป็นเดือน) เช่น ศึกษาวิถีชีวิตของเป้าหมาย รวมถึงสะสมและจัดหาอาวุธ [02:14], [02:35]
การเข้าถึงอาวุธ: อาวุธที่นำมาใช้ส่วนใหญ่เป็นอาวุธที่หาได้ง่ายจากคนใกล้ตัวหรือในบ้าน [04:04]
แรงจูงใจในการระเบิดออก: มักมีจุดเริ่มต้นจากความเจ็บปวด ความอับอาย การถูกรังแก หรือการสูญเสียอำนาจในชีวิต (ทั้งจากเพื่อน บุคลากร หรือปัญหาทางบ้าน) จนมองเห็นว่าความรุนแรงเป็นหนทางเดียวในการฟื้นคืนอำนาจและแก้แค้น [03:39]
ความตั้งใจจบชีวิตตนเอง: หลายกรณีมีเจตนาทำร้ายตนเองตามไปด้วย โดยใช้การก่อเหตุเป็น “ผลงานชิ้นสุดท้าย” หรือข้อความส่งท้ายก่อนจากโลกนี้ไป [03:02]
2. ปัจจัยประกอบที่ซับซ้อน (ไม่เกิดจากเหตุเดียว)
เหตุการณ์รุนแรงไม่ได้เกิดจากสาเหตุเดี่ยว ๆ หรือลักษณะเฉพาะตัวเพียงข้อใดข้อหนึ่ง แต่เป็น ผลรวมของหลายปัจจัยสะสม ได้แก่ [01:43]:
⚬ ปัญหาการเรียนและความสัมพันธ์ [05:15]
⚬ ความขัดแย้ง ความเครียด หรือปัญหาภายในครอบครัว [05:24]
⚬ ความเจ็บป่วยทางสุขภาพจิตและความรู้สึกปรับตัวเข้ากับสังคมไม่ได้ [06:40]
การพิจารณาแต่ละปัจจัยแยกเดี่ยว ๆ อาจดูไม่รุนแรง แต่เมื่อมาประกอบรวมกันจะกลายเป็นสัญญาณเตือนที่สะสมจนถึงจุดระเบิด [01:56], [05:24]
3. แนวทางการป้องกันและการแก้ไขปัญหา
เน้นแก้ที่ต้นเหตุมากกว่าปลายเหตุ: แทนที่จะมุ่งเน้นเพียงมาตรการปลายเหตุหลังจากเกิดเรื่อง ควรย้อนกลับไปจัดการที่ระดับรากฐาน [01:10:23]
การสร้างสิ่งแวดล้อมที่เกื้อหนุน:
⚬ โรงเรียนและระบบการศึกษาต้องมีความยืดหยุ่น เข้าใจความต้องการที่แตกต่างของเด็กแต่ละคน [01:09:51]
⚬ ส่งเสริมและดูแลความสัมพันธ์ระหว่างครู นักเรียน และผู้ปกครอง เพื่อให้สังเกตเห็นสัญญาณความทุกข์ได้ทันท่วงที [01:10:33]
⚬ บูรณาการบทบาทของผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทาง (เช่น บุคลากรสุขภาพจิต) เข้ามาร่วมในระบบโรงเรียนอย่างเหมาะสม [01:09:29]
1 hr 12 min
August 03 EP.453 ห้าปีกับ Brainspotting ผมเรียนรู้อะไรเกี่ยวกับจิตมนุษย์
ไลฟ์ประจำวันอาทิตย์ที่ 2 สิงหาคม 2569 เวลาหนึ่งทุ่ม
สนใจเรียนออนไลน์ แบบดูวิดีโอด้วยตนเอง
ดูรายละเอียดที่ www.morprawate.com
สนใจเรียน online workshop ผ่านระบบ Zoom
สอบถามที่ LINE @morprawate
1 hr 20 min
July 27EP.452 วางแผนชีวิตและการเงินจากภายใน
ไลฟ์ประจำวันอาทิตย์ที่ 26 กรกฎาคม 2569 เวลาหนึ่งทุ่ม
สนใจเรียนออนไลน์ แบบดูวิดีโอด้วยตนเอง
ดูรายละเอียดที่ www.morprawate.com
สนใจเรียน online workshop ผ่านระบบ Zoom
สอบถามที่ LINE @morprawate
สรุปเนื้อหาจากไลฟ์ โดยแบ่งออกเป็นประเด็นสำคัญเพื่อให้เข้าใจง่ายและนำไปปรับใช้ได้จริง
1. ทำไมคนมีความรู้เรื่องการเงิน แต่ยังจัดการเงินไม่ได้?
ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ตัวเงิน แต่อยู่ที่จิตใจ: คุณไม้ฟืน (นักลงทุน) พบว่าคนส่วนใหญ่ที่ได้รับการวางแผนการเงิน มีเพียงส่วนน้อยที่ทำตามแผนได้ในระยะยาว สาเหตุเพราะพวกเขามี “ปัญหาทางพฤติกรรมหรือจิตใจ” ที่ซ่อนอยู่ เช่น บางคนหาเงินเก่งและประหยัดมาก แต่กลับมีหนี้สินล้นพ้นตัว เพราะรู้สึกว่า “เงินคือความรัก” จึงต้องส่งเงินให้ครอบครัวหรือญาติพี่น้องจนตัวเองเดือดร้อน เพื่อรักษาสถานะการเป็นที่รักและการยอมรับ
ต้องวางแผนชีวิตก่อนวางแผนการเงิน: การตั้งเป้าหมายทางการเงินลอยๆ เช่น ต้องมีเงิน 10 ล้านตอนเกษียณ มักทำให้เครียดและล้มเลิกง่าย หากเราไม่ได้ “ออกแบบชีวิต” ก่อนว่าจริงๆ แล้วเราต้องการใช้ชีวิตแบบไหน
2. สำรวจ “ความสัมพันธ์กับเงิน” (Relationship with Money)
เรามองเงินเป็นอะไร?: คุณอรรณพ (นักจิตวิทยาคลินิก) ชวนตั้งคำถามว่าเราวางสถานะของเงินไว้ตรงไหนในชีวิต
• หากมองเงินเป็น “พระเจ้า” หรือสิ่งที่ยิ่งใหญ่กว่าเรา เราจะรู้สึกเหนื่อย เครียด และต้องทำงานหนักเพื่อบูชาเงิน
• หากมองเงินเป็น “เพื่อน” ที่มีคุณค่าเท่าเทียมกัน เราจะเลือกวางเพื่อนคนนี้ไว้ในที่ที่ดี (เช่น เลือกลงทุนในที่ที่เหมาะสม)
• หากมองเงินเป็นแค่ “ของใช้” ชีวิตก็จะเบาสบายขึ้น ไม่กดดัน
บทเรียนราคาแพงจากการโหยหาการยอมรับ: คุณไม้ฟืนแชร์ประสบการณ์ส่วนตัวว่า เคยหมดตัวจากการเล่นหุ้นเสี่ยงๆ และเคยทำงานหนักอดนอนจนร่างกายพัง (ตาแพ้แสง เดินไม่ได้) เพราะลึกๆ แล้วเขาต้องการ “ความรัก การยอมรับ และความรู้สึกมีคุณค่า” โดยเข้าใจผิดว่า “เงิน” คือคำตอบเดียวที่จะดึงดูดสิ่งเหล่านี้มาได้
3. เข้าใจความต้องการส่วนลึก (Yearnings ตามแนวทาง Satir Model)
มนุษย์ทุกคนมีความต้องการพื้นฐานลึกๆ ในจิตใจที่เหมือนกัน เช่น ต้องการความมั่นคงปลอดภัย, ความรัก, การยอมรับ หรือคุณค่าในตัวเอง
เมื่อเราสำรวจจนพบว่าลึกๆ แล้วความเครียดเรื่องเงินของเราเกิดจากการโหยหาสิ่งใด เราอาจพบว่า “มีวิธีอื่นอีกมากมายที่เติมเต็มสิ่งเหล่านั้นได้โดยไม่ต้องใช้เงิน” ซึ่งจะช่วยปลดล็อกความกดดันทางการเงินลงได้อย่างมหาศาล
4. “ทุนชีวิต 9 ด้าน” (ขยายมุมมองความมั่งคั่ง)
เพื่อไม่ให้เราฝากความหวังทั้งหมดไว้ที่เงิน คุณไม้ฟืนได้นำเสนอแนวคิด “ทุนชีวิต 9 ด้าน” (ดัดแปลงจากมงคล 38 ประการ) เพื่อให้เราเห็นว่าจริงๆ แล้วเรามีต้นทุนที่ดีอื่นๆ ในชีวิต ได้แก่:
ร่างกาย (Physical): สุขภาพร่างกายที่แข็งแรง
อุปนิสัยใจคอ (Character): เช่น ความอดทน ความเสียสละ ความมีวินัย (นิสัยที่ไม่ดีถือเป็นต้นทุนที่ราคาแพงและสร้างความเสียหายมากที่สุด)
ความรู้และทักษะ (Knowledge & Skills): ความสามารถในการทำงานหรือเอาตัวรอด
สิ่งแวดล้อมและที่อยู่อาศัย (Environment): การได้อยู่ในประเทศหรือสังคมที่สงบสุข ปลอดภัย
กัลยาณมิตร (Good Friends/Mentors): เพื่อนหรือครูบาอาจารย์ที่ช่วยดึงศักยภาพและสิ่งดีงามในตัวเราออกมา
ทุนทางวัตถุ (Money/Wealth): เงินทองและทรัพย์สิน (ซึ่งเป็นเพียง 1 ใน 9 ด้านเท่านั้น)
คุณความดี (Merit/Goodness): ความดีที่เราเคยช่วยเหลือผู้อื่น ซึ่งหล่อเลี้ยงจิตใจให้มีความสุข
เป้าหมายและคุณค่า (Goals & Values): การมีทิศทางในชีวิตที่ชัดเจน
การตื่นรู้และมีสติ (Awakening/Mindfulness): การรู้เท่าทันความเปลี่ยนแปลงของทุนทั้ง 8 ด้านข้างต้น และสามารถอยู่กับมันได้โดยไม่เป็นทุกข์
บทสรุป:
เมื่อเราพิจารณาทุนทั้ง 9 ด้าน เราจะพบว่าเราไม่ได้ยากจน หรือขาดแคลนอย่างที่คิด การมีกัลยาณมิตรที่ดีหรือสุขภาพที่แข็งแรงสามารถทดแทนและลดความจำเป็นที่จะต้องใช้เงินจำนวนมหาศาลลงได้ (เช่น กรณีของคุณโจน จันได ที่มีวิถีชีวิตพึ่งพาตนเอง ปลูกผักกินเอง มีความมั่นคงในชีวิตสูงมากแม้จะไม่ได้มีเงินสดมากมาย) การปรับจุดโฟกัสนี้จะช่วยให้เราออกแบบการเงินได้สอดคล้องกับความสุขที่แท้จริงของเราครับ
1 hr 19 min
July 20 EP.451 สี่ภารกิจเพื่อการเติบโตทางจิตวิญญาณในผู้สูงวัย
ไลฟ์ประจำวันอาทิตย์ที่ 19 กรกฎาคม 2569 เวลาหนึ่งทุ่ม
สนใจเรียนออนไลน์ แบบดูวิดีโอด้วยตนเอง
ดูรายละเอียดที่ www.morprawate.com
สนใจเรียน online workshop ผ่านระบบ Zoom
สอบถามที่ LINE @morprawate

ในวิดีโอนี้ คุณหมอประเวชได้นำเสนอแนวทางสำหรับผู้สูงวัยที่กำลังเข้าสู่วัยเกษียณหรือมีเวลาว่างมากขึ้น ว่าไม่ควรปล่อยเวลาไปกับการทำกิจกรรมเดิมๆ ซ้ำๆ เท่านั้น แต่ควรให้ความสำคัญกับ “การเติบโตทางจิตวิญญาณ” โดยคุณหมอได้แนะนำ 4 ภารกิจสำคัญดังนี้ครับ:
ภารกิจที่ 4: การเผชิญหน้ากับความจริงของการเปลี่ยนแปลงและความตาย [27:29]
• ฝึกยอมรับความเสื่อมถอยของร่างกายที่ไม่สามารถควบคุมได้ ด้วยใจที่สงบและรู้เท่าทัน
• ใช้สติในการอยู่กับร่างกายตามสภาพที่เป็น ซึ่งการทำเช่นนี้บ่อยๆ จะเป็นการเตรียมพร้อมเผชิญกับวาระสุดท้าย (ความตาย) โดยไม่ตื่นตระหนก และจากไปอย่างสงบได้ในที่สุด
ภารกิจที่ 1: การฝึกสติและการภาวนา [06:26]
• การฝึกให้มีความระลึกรู้ อยู่กับปัจจุบัน เป็นรากฐานสำคัญของการทำภารกิจอื่นๆ
• ช่วยให้เกิดความสงบสุขภายใน ลดความเครียด และดีต่อระบบภูมิคุ้มกันและสมอง สามารถทำได้ตามสภาพร่างกาย เช่น โยคะ ไทเก็ก ชี่กง ไม่จำเป็นต้องนั่งสมาธินานๆ เพียงอย่างเดียว
ภารกิจที่ 2: การทบทวนชีวิต (Life Review) [10:22]
• จัดเวลาทบทวนเรื่องราวในอดีตตั้งแต่เด็กจนโต โดยอาจใช้รูปถ่ายหรือของสะสมเป็นตัวช่วยกระตุ้นความทรงจำ
• เป้าหมายเพื่อชำระล้างบาดแผลในใจ ให้อภัย ขออโหสิกรรมต่อกัน และคลี่คลายปมความรู้สึกที่ค้างคา เพื่อให้สามารถปล่อยวางได้จริงๆ ก่อนถึงวาระสุดท้าย
ภารกิจที่ 3: การมองภาพชีวิตในภาพใหญ่ [21:55]
• ตระหนักรู้ว่าเราเป็นเพียงส่วนหนึ่งของสิ่งต่างๆ ที่ยิ่งใหญ่กว่าตัวเรา เช่น เป็นส่วนหนึ่งของสายเลือดในตระกูล หรือเป็นส่วนหนึ่งของระบบนิเวศในธรรมชาติ
• การเข้าใจและสัมผัสได้ถึงความเชื่อมโยงนี้ จะช่วยลดอัตตา (Ego) ลง ทำให้รู้สึกถ่อมตน เกิดความซาบซึ้งขอบคุณ และใจเบาสบายขึ้น
1 hr 9 min
July 13EP.450 ห้าข้อคิดสำหรับดูแลคนรักใกล้ตาย
ไลฟ์ประจำวันอาทิตย์ที่ 12 กรกฎาคม 2569 เวลาหนึ่งทุ่ม
สนใจเรียนออนไลน์ แบบดูวิดีโอด้วยตนเอง
ดูรายละเอียดที่ www.morprawate.com
สนใจเรียน online workshop ผ่านระบบ Zoom
สอบถามที่ LINE @morprawate
ในวิดีโอนี้ คุณหมอประเวชได้แบ่งปันข้อคิดสำคัญ 5 ประการ ที่จะช่วยให้เราสามารถดูแลและเตรียมตัวเผชิญกับการจากไปของคนรักหรือญาติผู้ใหญ่ได้อย่างมีสติและเหมาะสมที่สุดครับ:
เข้าใจธรรมชาติของความเสื่อมของร่างกายและความตาย [01:20]
การทำความเข้าใจและยอมรับว่าเมื่อถึงจุดหนึ่งร่างกายจะเสื่อมถอยไปตามธรรมชาติ จะช่วยให้เราไม่ตัดสินใจ “ยื้อชีวิต” หรือทำการรักษาเกินความจำเป็น ซึ่งมักจะสร้างความเจ็บปวดและทุกข์ทรมานให้กับผู้ป่วยในวาระสุดท้ายโดยไม่เกิดประโยชน์
เข้าใจระบบบริการทางการแพทย์และข้อจำกัด [07:18]
ระบบของโรงพยาบาลส่วนใหญ่ถูกออกแบบมาเพื่อ “รักษาชีวิต” (เช่น การส่งเข้าห้อง ICU หรือการใช้เครื่องช่วยหายใจ) ซึ่งอาจไม่ใช่สภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการตายอย่างสงบ ญาติควรสอบถามแพทย์ถึงผลลัพธ์และผลกระทบระยะยาวของการรักษาแต่ละวิธีอย่างตรงไปตรงมา เพื่อประกอบการตัดสินใจว่าควรไปต่อหรือควรหยุด
เตรียมพื้นที่ทางอารมณ์และรู้วิธีจัดการอารมณ์ [21:50]
ความตายมักมาพร้อมกับความกลัวและความเศร้าโศก ญาติจำเป็นต้องดูแลและจัดการอารมณ์ฟูมฟายของตนเองให้สงบ เพราะสภาวะอารมณ์ที่นิ่งสงบของญาติ (เช่น การสวดมนต์ภาวนา) จะช่วยส่งพลังงานที่ดี ไม่ไปสร้างห่วงยึดติดให้ผู้ตาย และช่วยให้ผู้ป่วยจากไปได้อย่างสงบ
ศึกษาและพิจารณาความตายแต่เนิ่นๆ (มรณานุสติ) [31:23]
การพิจารณาความตายเป็นสิ่งที่สามารถทำได้ในทุกช่วงวัย ไม่จำเป็นต้องรอให้ถึงวัยชราหรือตอนป่วยหนัก การตระหนักรู้ถึงความตายอย่างสม่ำเสมอจะช่วยให้เราจัดลำดับความสำคัญในชีวิตได้ดีขึ้น และเรียนรู้ที่จะปล่อยวางได้ง่ายขึ้นเมื่อวาระสุดท้ายมาถึง
การดูแลดวงจิตหลังความตายตามความเชื่อและพิธีกรรม [34:38]
เมื่อคนรักสิ้นลมหายใจไปแล้ว การดูแลอาจจะยังไม่จบลง เราสามารถดูแลดวงจิตของผู้ที่จากไปได้ผ่านพิธีกรรมทางศาสนาหรือความเชื่อ (เช่น การทำบุญ การสวดมนต์แผ่เมตตา หรือพิธีในช่วง 49 วันแรก) ซึ่งนอกจากจะเป็นการส่งต่อบุญกุศลแล้ว ยังถือเป็นการเยียวยาจิตใจของผู้ที่ยังมีชีวิตอยู่ด้วย
44 min