Politik Merkez - Robot Okuyucu Yayını

10 Ocak 2022’de Ukrayna kriziyle ilgili ABD ve Rusya görüşmeleri yapıldı. Sonuç: Sorun devam ediyor, nabız yoklandı, kırmızı çizgiler netleştirildi, esnemek için bazı yerler bulunabilir mi, arandı. Aslında konu şu kadarla açıklanabilir, Ukrayna kendi rızasıyla NATO’ya girmek istiyor, Rusya bunu kabul etmiyor, üstelik bir Ukrayna’yı koparma operasyonu nedeniyle NATO’yu suçluyor. Ama sonuçta "Avrupa’nın istikrarı" argümanı öne çıkıyor.

Biz ekonomiyi biliyoruz! Kapitalist misiniz, değil misiniz? Liberal misiniz, eşgüdümcü mü? Küreselci misiniz, ulusalcı mı? Kimlik siyasetini mi önemsiyorsunuz, finans politikalarını mı? Kural-egemenlikten yana mısınız, neo-liberalci mi? Kaçıncı Sanayi Devrimi gereği konuları tamamladınız? Bu içinde bulunulan devrimin şartlarına hazır mısınız? Sorular çoğaltılabilir. Ben işin bu netlikle ve bilinçlilikle olan kısmındayım.

Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, "Darbe girişimini atlattık," dedi. Bu konuyu bir darbe manzumesi altında irdeleyelim. Kim, ne şekilde darbe yapacaktı ve hatta bunun üstüne neden Rus askerileri Kazakistan’da diye. Esas anlatmak istediğim ise küresel siyasette ısrarla sözü edilen "Amerikan demokrasisi" ile "Rus oligarşisi" nelere sahne oluyor, bunu açıklamaya çalışmak olacak.

Savaş/çatışma teknikleri virüsler nasıl evrimleşiyorlarsa zamanın icabı gelişirler. Bugünlerde teknikler böyle. Aceleci olmayın, heyecanlanmayın ve resmi nitelikli açıklamalara bakın ama yine de son kararınızı vermeden önce de bekleyin, bu arada çok bilmişleri de kendi hallerine bırakın derim. Sonuçta bu bir Gri Bölge Operasyonu'dur ve henüz sis perdesi kalkmadı. Büyük güçler doğrudan birbirleriyle savaşmazlar. Gri bölgelerdeki ülkelerde paylaşırlar kozlarını. Şu an Kazakistan grileştirildi, biri için görünüm açık gri oluyorsa (dosta-kendine yakın demek) diğeri için koyu gri (düşmana yakın) olur. Bunun da nasıl olduğunu yazmıştım, okuyabilirsiniz. Eğer siz bir taraf olursanız bir yönüyle işin içindesinizdir...

Kazakistan’da meydana gelen olayları açıklarken bir küresel kırılmadan söz etmiştim. Bu konuyu daha detaylı açıklayayım. Açıklamaları yaparken baştaki haritaya bakarak ilerleyelim. Rusya böyle kendi askeri gücü KGAÖ'nü, ABD de NATO'yu mevzilendirdi. Cephe, işaret ettiğim uzunluktaki fay hattı üzerinde. Bazı ülkeler için iç savaş, bazıları için terörizm ve hibrit savaş var. Bunun Türkiye'ye etkisi yok mu? Elbette var. Haritaya doğru bakalım ve adımlarımızı ona göre atalım derim. Bu büyük bir savaş. Yeni başladı! Pandora’nın Kutusu’nun kapağı henüz aralandı.

Politik Merkez’de Yıla Kazakistan ile Başlamak başlıklı yazımda yüksek zaviyeden bir bakış açısıyla olup bitenler ve hatta olabilecekler hakkında çerçeveyi çizdim. (Bu yazımı okuyanlar ve dün gece Bloomberg’de konuşan Richard Haas’ı dinleyenler konuların ne denli isabetle ileri sürüldüğüne tanıktırlar.) Aslında bu durum 1990’ların ardından yeni bir dönemin başladığını, potansiyel olarak 2014’ten bugüne gelişen ve 2020’ler itibariyle yaşanan önemli küresel ve stratejik gelişmelere göre bir güncelleme olarak açıklanabilir. Yazımdan sonra çeşitli sorular oldu, kısa kısa cevaplandırmama izin verin.

2022 yılının ilk ve en önemli başlığı olarak Kazakistan'daki gelişmeler çok dikkat çekici şekilde gelişti. Bu sıradan bir olay değil! Şimdiden işin başında olduğumuzu bilelim ve Orta Asya'nın bu jeostratejik güçteki ülkesi Kazakistan'ı daha çok konu edeceğiz. Öyleyse yazımıza geçtiğimiz yılın jeopolitik değerdeki bazı detayları hatırlayarak başlayalım, peşinden bu önemli konudaki gelişmeleri gözden geçirelim.

Atlantik ekseninde AB üyesi olmayan fakat NATO üyesi olan Türkiye, üç kıtanın (Asya, Avrupa ve Afrika) birleşimindedir, köprü konumundadır. Tarihte olduğu gibi bugün dahi özellikle ABD, Rusya, Almanya, İngiltere ve Fransa gibi başat güçlerin cirit attığı Hint-Pasifik parselinde Türkiye henüz bir etki üretmiş değildir. Demek ki engelleme bu güçlerden gelmektedir. Yakın dönemden bu yana Türkiye, küresel ABD ve Rusya rekabetinde arada kalmış haldeyken, aynı yaklaşımla, ABD ve Çin arasındaki rekabette de arada kalma potansiyeline sahiptir. Türkiye avantajlı jeostratejik konumunu bu küresel ABD ve Çin rekabetinde henüz kullanabilmiş değildir. Türkiye’nin, kendi merkezinden Atlantik ve Pasifik Okyanuslarına uzanan coğrafyalarda, somut küresel-stratejik projelere ve ortaklıklara ihtiyacı vardır. Dolayısıyla her tür konuyu yeni baştan değerlendirmekte yarar vardır.

2021'e güle güle derken bir muhasebe yapalım, neler yaşadık ve 2022'ye etkisi olacak konular neler? Burada öne çıkan başlıklara değineceğim, yıl içerisinde Politik Merkez'de etraflıca irdelemiş idik. Temennimiz ise tabii ki her şey iyi olsun şeklinde. Şimdi gelin değerlendirmem ne, birlikte bakalım.

Bir süredir devlet, belediye, politika ve medya bir bütün halinde tartışılıyor. Esasen Türkiye Cumhuriyeti ile ilgili ve anayasal sistemimiz çerçevesindeki bir konuyu tartışmaktayız. Konu çok temel: Bir yandan vatandaş ve anayasa, diğer yandan refah ve güvenlik ihtiyacı. Konu önemlidir, böyle bir konuda vatandaş politikaya partiler üstü bakmaktadır. Anayasa metni vatandaşı, devlet yetkililerini, merkezi ve yerel yöneticileri, gerçek ve tüzel kişileri, herkesi bağlar, hatta eşit haklarla koruma altına alır. Anayasa partiler üstüdür ve uyulması zaruri bir hukuki anlaşma metnidir.