Politik Merkez - Robot Okuyucu Yayını

Yaşamımızda çok temel konuları tartışmak zorunda kaldık. Örneğin diyoruz ki başka gezegenimiz yok! Bu zaman diliminin öne çıkan konularına bir bakıyoruz iklim değişikliği, bir bakıyoruz istihdam oluyor. Örneğin, hükümetler ülkelerindeki işsizlere iş bulmak zorunda dersem, bir yanlış yapmış olur muyum? Tersine bütün doğallığıyla, insanlar kendine iş yaratmalılar, kendilerine yaşam kurmalılar, bunun için biraz serbesti olmalı, devlet arazileri küçültülmeli, gibi şeyler söylesem olur mu? Bu durumda yaşama ve dengelere engel teşkil edenler insanlar mı, hükümetler mi? Peki, bugün yiyecek bulmak mı daha öncelikli, yoksa karbon salınımını kontrol etmek mi, yoksa her ikisi mi? Şu hale bakın, açlık tehlikesi olan bir insan ile artan yağışların seline kapılan diğerini kıyaslıyoruz! Bu sözler savaş ve barış gibi zıt. Hatta bu dünyanın başka canlıları, değişik türler hakkında da karar verenler olarak cevaplamak zorundayız önemli soruları. Zor zamanlar…

2020 çok yıkıcı geçti, şaşırtıcıydı, yaşananlara inanamadığımız anlar çok oldu. 2021 bir tür hazmetme dönemi olarak geçti. Ama aslında belirgin bir dönüşümün ana hatlarıyla belirginleştiği dönemdi. Geride bırakacağımız bu yılda Batı kültürü, Batılı olmak, Transatlantik, NATO, egemenlik, Asya, Pasifik gibi ifadeleri çokça duyduk. Ben de bu kavramlar ve kurumsal yapılar çerçevesinde çok temel konu başlıklarını tartışmışsak istedim. Olup biteni iki kavramla özetlemek istedim: Politika ve savunma. Özellikle Soğuk Savaş sonrasından bugüne, buradan da 2030’a giden yolda, sadece ülkeler değil, bireylerin bakış açılarıyla gelişen refah ve güvenlik ihtiyacına bağlı çok temel bir konu hakkında bilgilerimizi tazeleyelim istedim. Örnek olarak sıcak Ukrayna meselesine değineceğim. Çin stratejisi üzerinden geçeceğim.

Tarihi bir akışla daha ziyade Batılı sermaye ve kültürün hakimiyetiyle beraber küresel kapitalizm nasıl gelişme göstermekte, bu konuyu açıklayalım. Benim bir taraf olmam söz konusu değildir, burada yapmak istediğim; bütüncül sorulara cevap verebilmek, 2050’ler şeklinde öngördüğüm geleceğe nasıl bakılması gerektiğini kapsayıcı bir açıklama getirmek ve zaman içinde yeterince tartışılmamış bazı kavramları sizlere bu çerçeve içinde sunmaktır.

Küresel neoliberalizmin tartışması çeşitli şekillerde yapılırken, buna karşı konumlanan politik yapılar ile bireysel konumlanma arasında farklı gelişmeler günlük yaşamımızı fazlasıyla etkilemektedir. Sosyo-politik ve sosyo-ekonomik aktörlerin etkileşimleriyle beraber dünyamızda birer yönetme biçimi türemekte ve bireylerin günlük yaşamı sanki çok hızlı gelişen, kaotik, bilinmezlikler atmosferi şeklindedir.

Bir yönüyle pandemi, küreselleşme, yeşil enerji ve derken tedarik zincirleri. Diğer yönüyle ABD ve Çin rekabeti. Büyüyen ekonomiler, büyüyen sanallık. Hükümetler sürekli ekonomi konuşuyorlar, krizleri çözmekle ilgileniyorlar. Döviz, enflasyon, faiz, işsizlik... Sorun çok. Biz bu noktada çok temel değer kavramı üzerine bilgilerimizi tazeleyelim.

Bu incelemede sosyo-politik varlık insandan bahsedeceğim. Bazı yazarlar insanı ve ekonomi ile insanlığın ilişkisini tarif ederlerken Homo-economicus ifadesini de kullandılar. Benim tartışmam bu değil. Ya ne? İnsanın ekonomiyle ve diğer yandan stratejiyle derin bir bağı var; zira kazanmak asıl hedefi. Bu teorik yaklaşımımda ekonomik savaşın başlangıç düşüncesini ele almayacağım, daha çok insanın doğasına dem vurarak. Bunu açıklarken stratejinin çok basit şekliyle bağını ifade edeceğim. Eğer isterseniz sizler bu temel ifadelerden hareketle değişik kültürlerin durumunu, hatta ülkenizin durumunu yordabilirsiniz. Bugünkü asıl mesele ne diye çıkarımlar yapabilirsiniz.

Çağ değişti! Dördüncü Sanayi Devrimi oldu. Ülkeler buna uygun eğitim-öğretim modellerini devreye koydu. Bazı ülkeler mevcut sistemlerini tadil etti. Pandemiyle birlikte evde ve okulda olmak üzere melez eğitim başladı. Derken iklim değişikliği konusu daha belirgin biçimde ele alındı. Gezegende çevreci sistemler ve usuller kurulmaya başlandı. Finans sistemleri değişti. Fintech uygulamaları yaşamımızı ileri taşıdı. Eğlence, alışkanlıklar ve anlayışlar değişti. İster istemez insanın bütün bunlara göre yeniden yönelimi olmalı. Baştan beri zeki yaratık insan için eğitim-öğretim felsefesi en önemli mesele.

Tam Spektrumlu Savaş, Gri Bölge Operasyonları ve Geliştirilmiş Transatlantik İttifak olarak üç temel açıklamayı dikkatinize sunuyorum ve Ukrayna meselesi üzerinden Türkiye'nin içinde olduğu şartları ifade etmek istiyorum. ABD ve Rusya birbirlerine çok sert tavır içindeler ve NATO devrededir. Önemli bir noktadayız, dolayısıyla bu yazı bilinçlendirmek amaçlıdır.

Önümüzdeki günlerde ABD ve AB tarafından silahlandırılan Yunanistan, Türkiye'ye karşı sorumsuzca bir adım atabilir mi? Bunu cevaplandırmak için jeostratejik bir değerlendirme yapacağız. Sonuçta göreceksiniz ki, cevap açık!

Küresel yarış sürüyor, her başat güç ortaklıklarıyla beraber elde ettikleri bütün imkanlarını sahaya sürüyor, yarış her dönemeçte ayrı bir tehlikeli an yaşatır cinsten sona doğru ilerliyor, yarış bitene kadar hemen herkesin yüreği ağzına gelecek kadar etki yaratacak. Büyük yarışta bugünlerde Ukrayna dönemecine giriliyor. Rüzgar, yağmur, kar (başka ifadeyle koronavirüs, iklim değişikliği) gibi etkiler bastırmışken bu virajdan kimler nereye savrulacak göreceğiz. Yarış 2040'larda son virajlara girecek, belki de 2050'lerde bitecek. Buna göre hazırlıklı olmak gerekiyor.