Politik Merkez - Robot Okuyucu Yayını

Dün Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Rusya Devlet Başkanı Putin Soçi’de bir araya geldiler. Yaklaşık üç saat görüştüler. Açıklama sadece, yararlı bir görüşme! Henüz bir detay yok.

Erdoğan ve Putin karşılıklı neleri konuşurlar? Konu İdlib ve Suriye mi? Diplomaside görüşmeler nasıl hazırlanır, ikili ve çok taraflı faaliyetler nasıl gelişir?

BM Genel Kurulu vesilesiyle yapılan açıklamalar ve temaslara bakarak Türk-Amerikan ilişkilerinin son durumu hakkında kısa bir değerlendirme yapalım. Ama öncesinde ABD’nin politika ve diplomasi yönüyle çalışma şeklini tanımlayalım.

Birleşmiş Milletler (BM) 76. Genel Kurulu gerçekleştirildi. Burada Cumhurbaşkanı Erdoğan da bir konuşma yaptı. Benim dikkatimi daha çok ABD Başkanı Joe Biden'ın ifade ettikleri oldu. Dolayısıyla yazımda yeni küresel düzeninin ve çatışma/rekabet ortamının BM'den nasıl göründüğünü açıklamak isterim.

Covid-19 biyo-teknolojide belli bir gelişme alanı yarattı. Diğer yandan pandeminin başlangıcından itibaren Dünya Sağlık Örgütü’nün üzerine düşeni yapması gereken konularda tartışma yaratması ve Amerika Birleşik Devletleri’nin reaksiyon göstermedeki başarısızlığı beraberinde biyolojik savaş için de bir endişe yaratan konu haline geldi. Eğer biyolojik silahlar ortaya çıkarsa dünya bundan nasıl kurtulabilir? Özellikle güvenlik alanındakiler için soru bir biçimde buraya dönüştü.

Anglosphere anlaşılmadan küreselleşmeyi, Atlantik’i, NATO’yu, Pasifik’i, jeostratejiyi, küresel güvenliği, silahlanmayı ve hatta AUKUS’u anlamak mümkün olmaz. AUKUS, Anglosphere ile ilgilidir. Küresel dengede üstünlük için ABD safını geliştirirken İngiltere’yi yanına almayı başarmıştır. İngiltere, İmparatorluk dünlerine dönmüştür. Joe Biden’ın ittifaklar stratejisi giderek güçlenmektedir. Hedef Çin’dir. Ancak Çin de bunu bilmekte ve her fırsatta elini güçlendirmeye gayret etmektedir. Özellikle Asya kıtasındaki angajmanlarıyla Çin kendine önemli bir nüfuz alanı yaratmak istemektedir. İddiası olan Güney Çin Denizi, Hong Kong ve Tayvan için yavaş ama kararlı adımlarını atmaya devam etmektedir. Bu elbette bir gerilimdir. Avustralya jeostratejik olarak Hint-Pasifik’in en büyük yükünü taşıyan mevkidir. Silahlanması 2000’li yılların başından bu yana gelişmektedir.

Avrupa kendi güvenliğinin güçlenmesine dönük projelere ne zaman ve neden ağırlık verdi? Hafiften güçlü olan nedene doğru sıralayalım: Birincisi, Rusya ayağı ile açıklanır, ikinci konu ABD’nin tutumudur, üçüncü konu ise Brexit’ten sonraki küresel dengelerle alakalıdır.

Bu tür istikrarsızlaştırma projeler uzun solukludur. Eğer Akdeniz çanağında bir dönüşüm projesi uygulamaya alındıysa ve örneğin adı Arap Baharı kondu ise gördük ki süre on yılı buldu ama henüz istikrarsızlıktan kurtulmak mümkün olmadı. Ne zaman sonuçlanır bilinmez. Zira sürekli başka istikrarsızlıklar peşi sıra birbirine eklenmektedir. Domino teorisi gibi! Afrika ve Orta Doğu istikrarsız alanlarına Orta ve Güney Asya da eklendi. ABD, Afganistan’da iken Orta ve Güney Asya’da bir denge var gibiydi, şimdi planlı bir güç boşluğu oluşturuldu, buraya başta terör ve çıkar örgütleri, pek çok yapı yerleşti. El bombasının pimi çekildi!

11 Eylül 2001’deki terör eylemi nedeniyle hayatını kaybeden tüm insanları rahmetle anıyorum.Ancak şu da var, Uzun Savaş bitti ve Sonu Olmayan Savaş devam ediyor…

Konu her ne kadar terörizm olsa da sonuçta ABD ile rakipleri Çin ve Rusya’nın kendi aralarındaki ilişkiye ve muhtemel anlaşma durumlarına bakmamız gerekiyor. Ana konular bellidir, küresel ekonomi, iklim krizi ve küresel terördür. Terörizme alan açmak adına neler yapılacak, öncelikle bunlara bakacağız. Afganistan’dan çekildikten sonra ABD açısından Sıfır Kayıplı Savaş ve Siber-Uzay, buna karşılık Asya-Pasifik bölgesinde ise (o iyi bildiğimiz) Vekalet Savaşı daha öne çıkmış görülmektedir. Bu durumda dünya terörle yaşamaya mahkûm ediliyor!