Polskie demo

Czy wiemy, co się dzieje w internecie? Jakie są zagrożenia w internecie dla dzieci i czy odpowiedzią na rosnący radykalizm wśród młodzieży mogą być zakazy? W tym odcinku Krzysztof Izdebski i Michał Tomasik rozmawiają z Magdaleną Bigaj z fundacji Instytut Cyfrowego Obywatelstwa. Zastanawiamy się, przed jakim wyzwaniem stoimy dziś jako społeczeństwo obywatelskie w Polsce.

Punktem wyjścia do rozmowy jest panika, jaką wywołał nożownik w polskiej szkole. Ekspertka obala twierdzenie, że winne są wyłącznie gry. Choć immersja bywa silna, dużo większym niebezpieczeństwem jest rosnący radykalizm i inne zagrożenia w internecie, jak wciąganie dzieci i młodzieży w przemoc na kamerkach i czatach. Rozmawiamy o tym, jakie znaczenie mają algorytmy, jak działa algorytm TikToka, jak podsycają uzależnienie od social media, jaki wpływ na ludzi mogą mieć gadżety AI przypominające tamagotchi czy wszechobecny Internet of Things. Rozwój AI (i związana z tym ekspansja gigantów pokroju Open AI) i permanentne przeciążenie poznawcze sprawiają, że żyjemy już w świecie serialu „Black Mirror”. Zastanawiamy się, czy tzw. gównowacenie platform i usług jest nieuchronne i czy poprzez regulacje i procesy sądowe jesteśmy w stanie wymusić, by ignorowane przez media społecznościowe zagrożenia big techy zaczęły traktować poważnie.

Rządową odpowiedzią na uzależnienie od internetu i niedawny atak nożownika ma być zakaz mediów społecznościowych do 15. roku życia, zakaz telefonów w szkole oraz nowa podstawa programowa. Mowa też o wprowadzeniu weryfikacji wieku przez aplikację mObywatel. Czy te rozwiązania realnie wesprą młodych i ich zdrowie psychiczne, czy może są to działania motywowane kampanią wyborczą?

Sytuacja w Polsce jest dziś napięta – omawiamy spór o Trybunał Konstytucyjny i głośny wywiad z Karolem Nawrockim oraz oceniamy rząd Donalda Tuska po kolejnym roku działalności.

Już rok jesteśmy z Wami! W rocznicowym odcinku Krzysztof Izdebski, dr Anna Materska-Sosnowska i Michał Tomasik tłumaczą, z czego wynika ślubowanie Macieja Berka, czym jest Komisja Wenecka i czego wymaga od nas demokracja liberalna. Wybory 15 października 2023 roku wiele zmieniły, ale jeśli zasadą demokratycznego państwa prawa jest niezależny Trybunał Konstytucyjny, to czy obecne kroki rządzących rzeczywiście przywrócą praworządność?

Omawiamy też najnowszy wywiad prezydenta. Dlaczego Karol Nawrocki nie pokazuje jasnej wizji Polski? Co mówi Karol Nawrocki o Tusku? Zastanawiamy się, co dla polskiej polityki oznacza budowany przez prezydenta pakt senacki, w ramach którego prawicowe partie - PiS, Rozwój Plus, Konfederacja oraz Konfederacja Korony Polskiej – wspólnie wystawią kandydatów do Senatu. Czy wyborcy Grzegorza Brauna są rzeczywiście tak istotni? Jak zmienia się kompas polityczny? Analizujemy, na ile obawy może bydzić to, co powiedział Nawrocki w wywiadzie, szczególnie gdy w przestrzeni publicznej panuje dezinformacja i narasta agresja werbalna (czego jaskrawym przykładem jest to, jak Konrad Berkowicz odezwał się do dziennikarki).

Rozmawiamy także o obecnym rządzie – co budzi frustrację, czego brakuje, co można by poprawić i co oznaczają dzisiejsze sondaże polityczne? Czy na rok przed wyborami można powiedzieć, kto wygra wybory 2027? Na koniec prowadzący wystawiają gabinetowi ostateczne oceny w skali akademickiej.

Polityka dzisiaj dostarcza tematów do gorących analiz.

Czy media społecznościowe i big techy przejęły kontrolę nad naszą debatą publiczną, a scrollowanie nie tylko niszczy mózg, ale także demokrację? Kto rządzi światem – politycy, wielcy inwestorzy, Elon Musk, Mark Zuckerberg z Meta czy niedostrzegalny lobbing?

W najnowszym odcinku wideokastu „Polskie demo” gościnią Krzysztofa Izdebskiego (Fundacja Batorego) i Michała Tomasika („Polityka”) jest Katarzyna Szymielewicz, prezeska Fundacji Panoptykon. Rozmawiamy o tym, jak na poziomie politycznym i prawnym wygląda starcie: nowe technologie a polskie realia.

Głównym wątkiem rozmowy są unijne regulacje prawne, a w szczególności przełomowe rozporządzenie o usługach cyfrowych – Digital Services Act (DSA). Prezydent Karol Nawrocki, po pierwszym wecie z początku roku, 25 września podpisał w końcu ustawę tworzącą polskie ramy stosowania tych przepisów. Tłumaczymy, dlaczego argumenty, które podnosił prezydent Nawrocki, że DSA to cenzura internetu, są dezinformacją. Wyjaśniamy, dlaczego polskie wdrożenie to tylko połowa sukcesu, a polskie spory wokół scamu (z którym walczy m.in. Rafał Brzoska) wciąż trafiają aż do Irlandii. Przede wszystkim tłumaczymy jednak, jak DSA chroni w sieci zwykłego użytkownika.

Rozmawiamy również o tym, jak Komisja Europejska próbuje wymusić zmiany na cyfrowych gigantach i jak teoria gier w ekonomii powstrzymuje platformy przed dobrowolną zmianą. Pytamy, czym jest zjawisko „gównowacenia” (które opisał Cory Doctorow) i dlaczego pogoń za zyskiem doprowadziła do upadku jakości mediów. Jak inwigilacja, podstępne algorytmy i struktury danych oraz zbierane przez korporacje dane osobowe służą przechwytywaniu naszej uwagi? Dlaczego RODO nie ukróciło patologii w sieci i czy lepiej poradzi sobie z tym dyrektywa Omnibus?

Sprawdź przewodnik Fundacji Panoptykon „Jak DSA chroni cię w sieci”

Link

Czy lata 90. w Polsce to kolorowa popkultura, guma Turbo i kasety VHS, czy też przede wszystkim nasz polityczno-społeczny chrzest bojowy? Gośćmi najnowszego odcinka są Bartek Przybyszewski i Mateusz Witkowski (Podcastex – podcast o latach 90. i 00.). Wraz z nimi Michał Tomasik i Krzysztof Izdebski ustalają, jak było kiedyś, konfrontują lata 90. vs dziś i analizują, czy wyciągnęliśmy z tego czasu jakieś wnioski. Czy gdy mówimy lata 90., wspomnienia i nostalgia przesłaniają nam niezbyt różową rzeczywistość?

Historia Polski po 1989 roku, transformacja ustrojowa i Polska przełomu wieków, sprzed wejścia do Unii Europejskiej, to czas trudnych prób budowania własnego, zachodniego świata. Goście przypominają, jak w praktyce wyglądał amerykański sen po polsku, „robienie Zachodu ze wschodnim budżetem” i Stadion Dziesięciolecia (Jarmark Europa).

Rozmawiamy o tym, jak wyglądała polityka lat 90., wspominamy debaty polityczne i kontrowersje, jakie budziło niepodawanie ręki (patrz: Lech Wałęsa), zwłaszcza w zestawieniu z dzisiejszymi, ostrymi atakami w social mediach. Wspominamy hasło „Polska drugą Japonią”, technologiczne pasje Waldemara Pawlaka, niesłusznie ataki, których ofiarą padła Maria Kaczyńska. Zastanawiamy się, z czego słynie Polska dziś, czy papieża zastąpił Robert Lewandowski i czy po ostatnich porażkach można powiedzieć, że polska piłka nożna wraca do lat 90. Wspomnienia lat 90. pokazują ogromną drogę, jaką przeszliśmy jako społeczeństwo.

Zostawcie łapkę w górę i zasubskrybujcie kanał! Napiszcie w komentarzu: za czym z lat 90. tęsknicie najbardziej, a o czym wolelibyście na zawsze zapomnieć?

Czy rosnące poparcie dla AfD w Niemczech to realne zagrożenie dla Polski? Jak wpłynie na relacje polsko-niemieckie? Co Niemcy mówią o Polsce? W dzisiejszym odcinku prof. Sebastian Płóciennik (Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej) dogłębnie analizuje sytuację polityczną, nastroje społeczne i problemy Niemiec i odpowiada na pytanie, czy mamy się czego bać.

Punktem wyjścia do rozmowy, którą prowadzą Krzysztof Izdebski i Michał Tomasik, są wyniki wyborów regionalnych w Saksonii-Anhalt i Meklemburgii-Pomorzu Przednim. Prof. Płóciennik tłumaczy, jak sytuacja w Niemczech przyczyniła się do wygranej partii Alternatywa dla Niemiec. Wspólnie przyglądamy się postulatom AfD. Jak się sprawdza powrót do Realpolitik czy całkowita zmiana warunków, w jakich funkcjonują imigranci w Niemczech? Omawiamy problemy gospodarcze Niemiec, wysokie ceny energii, brak rąk do pracy związany, demografię Niemiec czy uderzenie chińskiej konkurencji w niemiecki przemysł motoryzacyjny (któremu nie pomaga narastający protekcjonizm). Dyskutujemy o frustracji i złości na rządzące partie środka i kanclerza Friedricha Merza, odczuwanej zwłaszcza przez wschodnie Niemcy. Zastanawiamy się, czy w związku z tym Friedrich Merz powinien odejść, czy zdecydować się na głębokie cięcia podobne do bolesnych reform rynku pracy, które wprowadzał Gerhard Schröder.

Choć prawica w Europie i prawica w Polsce nierzadko wykorzystują trudną historię w kampaniach wyborczych, błędem jest zakładanie, że Niemcy straszą dziś Polską. To, co Niemcy myślą o Polsce i jak o niej piszą w najbardziej opiniotwórczej prasie, mocno się zmieniło w ostatnich latach. Jeśli sprawdzimy, co Niemcy sądzą o Polakach, dostrzeżemy ogromny szacunek dla elastycznej gospodarki i innowacyjności technologicznej. Przekłada się to na relacje Polska–Niemcy i pozwala budować partnerstwo gospodarcze i nie tylko. Zwłaszcza że obecny rząd niemiecki ma z nami zbieżne interesy, jeśli chodzi o bezpieczeństwo i wschodnią flankę NATO. Czy przełoży się to na reformy w Europie?

Jak ta wygrana AfD w dwóch landach zmieni stosunki polsko-niemieckie? Zostawcie swoją opinię w komentarzu pod filmem!

Czy grozi nam wojna z Rosją i czy Ameryka nas obroni? Gościem najnowszego odcinka jest Eugeniusz Smolar, który analizuje, jak geopolityka i nowa strategia Trumpa wpływają na bezpieczeństwo Polski w świecie bez sojuszy.

Punktem wyjścia do rozmowy jest nowa książka Eugeniusza Smolara „Chaos bezsojuszu: Polska i Europa wobec rumowiska starego świata”, którą wydała Fundacja Batorego. Anna Materska-Sosnowska i Michał Tomasik pytają, jaką politykę zagraniczną prowadzi Donald Trump i Stany Zjednoczone, dlaczego kluczowa jest rywalizacja USA–Chiny i jak wpływa to na stosunki USA–Rosja. Czy relacje Trump–Putin rzeczywiście są dobre i co będzie z wojną w Ukrainie? Dlaczego wojna z Iranem to klęska Ameryki?

Pytamy również o to, jak Polska może odnaleźć się w tej nowej sytuacji, czy NATO pomoże Polsce w razie „w”, czy art. 5 NATO zadziała tak, jak sobie wyobrażamy? Czy nie powinniśmy się bardziej bronić, gdy trwa wojna hybrydowa w Polsce (patrz: dron na plaży)?

Zdaniem Eugeniusza Smolara rosyjskie drony nad Polską dowodzą, że inwestowanie w sprzęt i obronność Polski to priorytet, który może odstraszać potencjalnego wroga. Należy również mocno komunikować naszą siłę, jak robił to ostatnio Radosław Sikorski. Odpowiedź na pytania, czy będzie wojna w Polsce lub kiedy będzie wojna w Polsce, powinna być punktem wyjścia do wypracowania strategii, na podstawie której będziemy budować sojusze i włączać się w rozwiązania takie jak wojskowa strefa Schengen. Jak podsumowuje Eugeniusz Smolar: „Samotność to jest ostatnia rzecz, jakiej Polska mogłaby sobie życzyć”.

Zasubskrybuj nasz kanał, polub odcinek i napisz w komentarzu: czy Twoim zdaniem Polska i Unia Europejska robią wystarczająco dużo, aby wzmocnić własne bezpieczeństwo wobec zmiany polityki USA?

Sprawdź książkę „Chaos bezsojuszu: Polska i Europa wobec rumowiska starego świata”: Link do książki

Czy skrajna prawica w Europie na stałe przejmie władzę? Czy aby ocalić ustrój polityczny RP, rząd Donalda Tuska musi mówić językiem prawicy? Gościem dzisiejszego odcinka naszego wideokastu jest prof. Maciej Kisilowski (Uniwersytet Środkowoeuropejski w Wiedniu), z którym Krzysztof Izdebski i Michał Tomasik omawiają narastający kryzys demokracji w Europie. Zastanawiamy się, co należałoby robić, żeby demokracja liberalna przetrwała w czasach narastającego autorytaryzmu.

Analizujemy m.in., skąd bierze się fenomen polityczny ugrupowań takich jak AfD w Niemczech i w jaki sposób uwarunkowania gospodarcze napędzają prawicowe partie w Austrii. Prof. Kisilowski tłumaczy, że rewolucja konserwatywna, której jesteśmy świadkami, to nie rezultat politycznej manipulacji, lecz autentyczny wybór wielu obywateli, którzy stawiają na konserwatyzm i model hierarchiczny.

Zastanawiamy się, dlaczego Donald Tusk przejmuje antyimigracyjny ton prawej strony, w jaki sposób prawica w Polsce może przejąć władzę, jaką rolę może odegrać Karol Nawrocki, co zmienią nadchodzące wybory w Polsce. Jak podkreśla prof. Kisilowski, trzeba skończyć z teorią populizmu i przyznać, że poglądy prawicowe podziela ogromna część polskiego społeczeństwa, dla którego wartości prawicowe to jedyne prawdziwe wartości.

Czy kryzys demokracji liberalnej wymusza bolesne kompromisy w imię ratowania demokracji przed autorytaryzmem? Czy Peter Magyar na Węgrzech może być jakąkolwiek inspiracją? Czy demokraci muszą iść na ustępstwa wobec radykałów, żeby przetrwać?

Z czego się śmiejesz, obserwując naszą rzeczywistość? W nowym odcinku „Polskiego demo” gościnią jest Marta Nowak, dziennikarka i była redaktorka ASZdziennika oraz współautorka podkastu „Co to będzie?”. Rozmawiamy o tym, dlaczego młodzi ludzie tracą zaufanie do rządzących, czy satyra przetrwa erę politycznych absurdów i AI, a także jak zmienia się polityka w Polsce.

Wracamy do historii ASZdziennika i pytamy, czy klasyczna satyra ma jeszcze sens w czasach mediów społecznościowych, fake newsów, memów i viralowych TikToków. Czy rzeczywistość nie stała się już bardziej absurdalna niż żarty? Rozmawiamy również o kondycji mediów, obiektywizmie i roli współczesnych dziennikarzy. Czy kanały o polityce potrafią dziś dotrzeć do odbiorców, którzy nie chcą już oglądać tradycyjnych politycznych sporów?

Jakie są obecnie największe problemy społeczne w Polsce? Czy skrajna prawica w Polsce powtarza rosyjską dezinformację? Dlaczego młode pokolenie woli tematy międzynarodowe, a nie bieżące polskie dyskusje polityczne na tematy takie, jak: Maciej Berek i Trybunał Konstytucyjny, weto na kryptowaluty, obecna afera Zondacrypto czy widmo, że Szymon Hołownia wróci do rządu? Czy demonstracje w Polsce mogą mieć jakieś granice, czy protesty pod kliniką ABOTAK je przekraczają, a państwo jest bezradne, gdy tematem jest aborcja? Jakie są obecnie największe wyzwania dla młodego pokolenia? Czy politycy i dziennikarze będą podejmować tematy, które interesują ludzi, jak trudny rynek pracy i kryzys mieszkaniowy?

W tym odcinku rozmawiamy również o tym, jak rozkręca się nowa kampania wyborcza i czy media społecznościowe (w tym viralowe TikToki) wystarczą, by dotrzeć do młodzieży. Omawiamy znaczenie wydarzeń kierowanych do młodzieży, takich jak Campus Polska 2026, i to, jaką rolę odgrywa w nich Rafał Trzaskowski. Z drugiej strony sceny politycznej pojawia się Jurata z prezydentem w tle, gdzie kreowany jest nowy obóz polityczny i stanowi ciekawe zjawisko do obserwacji przed nadchodzącymi wyborami.

W tym odcinku: profesor Ewa Łętowska omawia trwający spór o Trybunał Konstytucyjny. Sprawdzamy, jak po latach zmian wyglądają praworządność w Polsce i demokracja w Polsce, jaki jest stan sądów i w jaki sposób można odbudować ich wiarygodność.

Profesor Ewa Łętowska, pierwsza Rzecznik Praw Obywatelskich i sędzia Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku, diagnozuje problemy, z którymi mierzą się dziś sądy w Polsce, i wskazuje, że jeśli chodzi o Trybunał Konstytucyjny, awantura w mediach wokół kandydata, jakim jest Maciej Berek, to w dużej mierze efekt komunikacyjnej katastrofy. Tłumaczy, dlaczego sędziowie pod presją muszą szczególnie dbać o swoją reputację, jak bardzo istotna jest niezawisłość sędziów, w jaki sposób sądy i trybunały w Polsce, w tym Naczelny Sąd Administracyjny, radzą sobie z postępującym upolitycznieniem. Profesor Łętowska podkreśla też, jak istotne są wyroki sądowe trybunałów europejskich (ETPC, Europejski Trybunał Praw Człowieka; TSUE, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej) i bezpośrednie pytania prejudycjalne do TSUE, by budować niezależne sądownictwo w Polsce.

Ekspertka ocenia również prawo w Polsce, traktując wybory kopertowe jako cezurę upadku państwa prawa. Objaśnia też dylematy środowiska, w którym spierają się neosędziowie, paleosędziowie i sędziowie niższych instancji.

To rozmowa, która wychodzi poza bieżące dylematy, jak zapełnić wakat w TK, dając pole do refleksji nad tym, co wypada sędziemu, co politykowi i dlaczego warto występować tylko w jednym kapeluszu.

Rozmowę prowadzą Krzysztof Izdebski i Michał Tomasik.

Zasubskrybuj kanał, polub odcinek i napisz w komentarzu: czy Twoim zdaniem sędziowie powinni częściej zabierać głos w debacie publicznej?

Czy polska polityka to stan umysłu? Jaki plan ma Donald Tusk? Dlaczego rozliczenia polityków nie interesują młodych wyborców? Gościem tego odcinka jest Bartosz Urbaniak z kanału ORB News, z którym Michał Tomasik i Krzysztof Izdebski rozmawiają o tym, czy newsy polityczne wzbudzają jeszcze emocje, jak wygląda polska polityka w pigułce i czy kogoś jeszcze interesuje prawda.

W tym odcinku analizujemy, jak od kulis funkcjonują niezależne kanały o polityce, i zastanawiamy się, czy obśmiewając absurdy w polskiej polityce i wpadki polityków, da się zachować obiektywizm i tworzyć rzetelny komentarz polityczny. W rozmowie Bartosz Urbaniak tłumaczy, czym jest polityka widziana oczami młodego pokolenia (polska polityka = memy?), dlaczego słynny sejmflix, czyli zainteresowanie pracami Sejmu i komisji śledczych, okazał się chwilową modą i dlaczego Marianna Schreiber nie jest już tematem politycznym.

Pytamy też, dlaczego tematy takie jak praworządność przestały grzać opinię publiczną, czy Szymon Hołownia wróci do polityki, jakie cechy ma Ryszard Petru, w jaki sposób PSL wejdzie do Sejmu, kim naprawdę jest Grzegorz Braun, kto wygra wybory 2027 i czy to, że nadchodząca kampania wyborcza (i całe wybory parlamentarne 2027) zostanie zdominowana przez bezpieczeństwo i geopolitykę, powinno nas cieszyć.