Prawda czy fake?

Polska sieć płonie, a politycy na platformie X niemal ogłosili powstanie narodowe! Podobno Europejski Bank Centralny właśnie wymazuje Polskę z kart historii. Nowy banknot 20 euro, na nim nasza Maria, ale podpisana tylko jako „Marie Curie”. Skłodowska zniknęła! Czy to kolejny „rozbiór” naszej dumy, czy ktoś tu nas próbuje wpuścić w maliny?

W cyklu „Prawda czy Fejk” wracamy do gorącego tematu z ostatnich dni. Pożar w powiecie biłgorajskim. Ponad tysiąc hektarów lasu w ogniu, czterystu strażaków w akcji, drony, wojsko… i oczywiście internetowi „detektywi”, którzy wiedzą lepiej. W sieci wrze dziś bardziej, niż w samym lesie pod Józefowem. Czytamy, że to „czyszczenie terenu pod bazy NATO”, „wypalanie ziemi” i „ustawka”. Prawda czy fejk?

Słuchacze Radia Kraków alarmują, że dostają dziwne SMS-y. Treść? „Masz nieopłacony mandat, kliknij tutaj, bo sprawa trafi do sądu”. Co najgorsze – te wiadomości wyświetlają się w telefonach w tym samym wątku, co oficjalne komunikaty z aplikacji mObywatel! Czy to możliwe, żeby państwo tak nagle upomniało się o pieniądze, czy to kolejny perfidny szwindel?

Fałszywy mail o szkolnych wycieczkach do Lwowa „szlakami Bandery” wywołał burzę w sieci i polityczne komentarze. W audycji „Prawda czy fake?” sprawdzamy, jak łatwo dziś podszyć się pod instytucję państwową i dlaczego internet tak chętnie łapie emocjonalne przynęty.

To miała być piękna historia o determinacji i spełnianiu marzeń po latach. Dla części internetu stała się jednak okazją do szyderstwa. Fałszywe zdjęcia wygenerowane przez AI i memy z 87-letnim maturzystą pokazują, jak łatwo dziś zamienić człowieka w cel cyfrowego linczu.

W internecie aż roi się od clickbaitowych artykułów. Na grupach maturalnych i w mediach społecznościowych nagłówki krzyczą: „Matura 2026 unieważniona! Gigantyczny wyciek z języka polskiego!”. Czy nasi maturzyści powinni już teraz rezerwować termin poprawki na przyszły rok? Czy to raczej kolejna internetowa bomba, która okazuje się kapiszonem?

W naszym cyklu „Prawda czy Fejk” zaglądamy do mediów społecznościowych. Można się tam natknąć na nagranie z ONZ: Benjamin Netanjahu wyciąga dłoń, a premier Włoch, Giorgia Meloni, nie dość, że go ignoruje, to jeszcze dumnie prezentuje szal w barwach Palestyny i odchodzi z pogardliwym uśmiechem. Film ma miliony wyświetleń. Czy to dyplomatyczny skandal roku, czy po prostu ktoś nas robi w konia?

Mamy poniedziałek, 4 maja. W niedzielę hucznie świętowaliśmy rocznicę uchwalenia Konstytucji – były flagi i patriotyczne przemówienia. W majówkowym zgiełku umknął nam jednak inny ważny termin: Światowy Dzień Wolności Prasy. Temat jest ważny, bo zalewa nas ocean fejków. Jak to właściwie jest z tym „wolnym słowem”? Czy my, dziennikarze, mamy jeszcze prawo głosu, czy lądujemy na marginesie, przegrywając walkę z dezinformacją?

Ponad dwieście pięćdziesiąt milionów złotych. Tyle zebrali Łatwogang i Bedoes w akcji „Diss na Raka”. Kwota kosmiczna — taka, przy której normalnie bije się brawo na stojąco. A jednak w sieci, zamiast samych oklasków, słychać też wyraźne zgrzytanie zębów. Krąży grafika, która stawia sprawę brutalnie: „Z każdej złotówki tylko dwadzieścia jeden groszy idzie na dzieci, a resztę fundacja mrozi na kontach albo wydaje na biura”. No więc jak to jest — daliśmy się nabrać na „biznes na chorobie”, czy ktoś tu po prostu nie uważał na lekcjach matematyki?

W sieci huczy od teorii spiskowych. Z jednej strony słyszymy, że upadek giełdy Zondacrypto to efekt lobbingu rządu, z drugiej – że to wina prezydenckich wet, które związały ręce nadzorowi. Do tego dochodzą miliony na reklamy, zaginieni założyciele i prezes, który nagle polubił słońce Izraela. Kamilu, w tej cyfrowej mgle trudno o pion. Co w sprawie Zondacrypto jest twardym faktem, a co zwykłym fejkiem?