Sign up to save your podcasts
Or
Share قصه‌خوانی با علیرضا روشن
Share to email
Share to Facebook
Share to X
Share to email
Share to Facebook
Share to X
Or
قصه‌خوانی با علیرضا روشن episodes
- پادکست قصه‌خوانی با علیرضا روشن: قصه «نمکی» - روایت صبحی مهتدی«نمکی»قصه‌ای‌ست که در جهان رویا اتفاق می‌افتد و داستان اقبال هفت خواهر را که کوچکترین‌شان نمکی نام دارد روایت می‌کند. این هفت خواهر باید به وقت خواب، به نوبت هر هفت در خانه را ببندند. شبی که نوبت نمکی‌ست، شش در را می‌بندد اما در هفتم را که در اتاق خودش باشد باز می‌گذارد و سر بر بالش می‌گذارد. ناگاه دیوی از در هفتم به خانه می‌آید و نمکی را به سرزمین رویا میبرد.هرچند قصه نمکی ادعای طرح مسائل اجتماعی را ندارد اما همین‌که پول و غذا و زینت و زیبایی در عالم خواب نصیب فقرا می‌شود، خود به قدر کفایت گویای زیرمتن پنهان این قصه است. و نکته دیگر این که نمکی فقیر است و دیگران شاه‌پسر و شاهدخت. و این نمکی فقیر است که شازده‌های متمول را از طلسم دیو نجات می‌دهد.موسیقی این برنامه با سازهایی اجرا شده که برای خواباندن کودکان نواخته می‌شوند زیرا تحلیل من این بود که نمکی قصه‌ی یک رویاست و همه شخصیت‌های آن کسانی هستند که در هفتم را باز گذاشته‌اند و در یک مکان، در یک رویا، همدیگر را دیده‌اند.26 min
- پادکست قصه‌خوانی با علیرضا روشن: قصه «مرغ سخنگو» - روایت آمل قسمت آخر؛ برادر سنگ میشودداستان ترسناک «هفت برادرون» - گردآوری کاظم سادات اشکوری
هشدار: شنیدن قصه «هفت‌برادرون» ممکن است برای همه مناسب نباشد. همان‌طور که در قسمت اول «مرغ سخنگو» شنیدید، نام دختر گیس‌مروارید بود و نام پسر کاکل‌زری. این هر دو دنبال آب نقره و درخت طلا بودند. به مطلبی که عرض میکنم فکر کنید ببینید پرت و دور است یا نه، حرف حساب است؟! گیس‌مروارید یا دختر همان آب نقره است. به شباهت رنگ نقره و مروارید فکر کنید. پسر هم کاکل‌زری‌ست، یا به عبارتی همان درخت طلا. یعنی آنچه این دو دنبالش می‌گردند در نهاد وجودی خودشان است. می‌ماند مرغ سخنگو که در داستان به شکل حضرت علی بازنمایی شده. مرغی که اسرار را میداند و دختر و پسر دنبال آگاهی از این اسرار هستند. درباره این که چرا حضرت علیِ داستان‌های عامیانه با آن چهره مذهبی و تاریخی تفاوت دارد در برنامه توضیح داده‌ام.اما درباره داستان «هفت برادرون»! این یک قصه سراپا ترسناک است و شخصیت اصلی آن یک دختر نوزاد قنداقه است که طول عمرش در کل داستان از ۷ سال بیشتر نمی‌شود.29 min - پادکست قصه‌خوانی با علیرضا روشن: قصه «مرغ سخنگو» - روایت آمل قسمت اول؛ حوض نقره و درخت طلا«مرغ سخنگو» داستان همیشگی و پرتکرار بلاها و مصیبت‌هایی‌ست که حسادت و تنگ‌چشمی به سر آدم می‌آورد. سه خواهر قصه شبی دور هم جمع شده‌اند و با هم از آرزوهایشان می‌گویند. ارزوی خواهر بزرگ این است که زنِ آشپز شاه بشود. وسطی آرزو می‌کند زن وزیر باشد و کوچکتره که دوست ندارد آرزویش را به زبان بیاورد، بعد از پاپیچ شدن خواهرها می‌گوید: «آرزوی من اینه که زن خود شاه بشم»! سه خواهر نمی‌دانند که شاه پشت پنجره کلبه است و آرزوهاشان را می‌شنود... این قصه در مناطق مختلف ایران با اسم‌های دیگر مثل «پسر کاکل‌زری» هم روایت شده. من روایت آمل را برای شما خوانده‌ام.29 min
- پادکست قصه‌خوانی با علیرضا روشن: بلبل سرگشته / سنگ صبور گردآوری و تنظیم صادق هدایت و صبحی مهتدی (مناسب برای گروه سنی بالای ۱۶ سال)در این قسمت دو قصه «بلبل سرگشته» و «سنگ صبور» را خوانده‌ام. «بلبل سرگشته» در اساطیر یونان باستان ریشه دارد و شرح آن در منظومه هومر، داستانسرای متقدم یونان آمده. اما این که چطور در گشت و واگشت‌های روزگار به کشورهای دیگر راه پیدا کرده و وارد فرهنگ عامه شده، داستانی‌ست جدا. بعضی صحنه‌های این داستان (کشتن و خوردن فرزند) به آثار نویسندگان قدری چون شکسپیر هم راه پیدا کرده، آنجا که تیتوس بچه‌های تامورا را در دیگ می‌پزد و به خورد مادرشان می‌دهد.«سنگ صبور» اما یک داستان با خصلتهای ایرانی‌ست که انگلیس‌ها قریب به ۱۱۰ سال پیش آن را به زبان خودشان برگردانده و در یک مجموعه به نام (افسانه‌های ایرانی» چاپ کرده‌اند.از اینها که بگذریم، اگر روحیه حساس دارید شاید صحنه‌های خشن داستان «بلبل سرگشته» آزارتان بدهد.32 min
- پادکست قصه‌خوانی با علیرضا روشن: قصه‌های «یکی بود، یکی نبود» روایت‌های مناطق مختلف ایران«یکی بود، یکی نبود» یعنی چی؟ آیا منظور اینه که «یک نفر بود و یک نفر نبود»؟ صبحی مهتدی در آخرین ماه‌های زندگیش یعنی در سال ۱۳۴۱ چندتا قصه ضبط کرده که تو یکی از اونا به جای یکی بود یکی نبود، میگه: «یک بود و یکی نبود»!این عبارت در واقع همون به نام خدای مشهوریه که به زبان قصه‌ها اینجور گفته میشده و در واقع حرفش اینه که «یکی بود که یک نفر نبود». یعنی یکیه اما آدم و نفر نیست. و معنیش هم وقتی روشن میشه که به جمله بعدش دقت کنیم: «جز خدا هیشکی نبود». یعنی یکی هست که یه نفر نیست و اون یکی همون خداییه که جز او هیچکی وجود نداره. یکی بود یکی نبودها جز توضیحی که عرض کردم به قصه‌های خیلی کوتاهی هم گفته میشه که به قصه‌های «زیر گنبد کبود» شهرت پیدا کرده‌ن. درباره این قصه‌ها بعدا تو نوبت‌های دیگر قصه‌خوانی حرف می‌زنم.اما از اینا که بگذریم تو این قسمت جز یکی بود یکی نبودا، قصه‌های معرکه‌ی «کدو قلقله‌زن»، «کک به تنور» و «گنجشکی که به دنبال پر زورترین می‌گشت» را هم خوانده‌ام و منبع هر کدوم از اینا رو تو برنامه ذکر کرده‌ام. امیدوارم خوشتون بیاد.28 min
- پادکست قصه‌خوانی با علیرضا روشن: «قاطر و آفتابه» / روایت لوطی غلامحسین «کچل و شیطان» / روایت شهسوارشخصیت محوری دو قصه‌ای که در این برنامه برایتان خوانده‌ام «شیطان» است. شیطانی که دینداران او را تجسم گناهکاری می‌دانند اما در این دو داستان به یاری مظلوم‌ها می‌آید و می‌زند زیر تلنگ دین‌فروش‌ها و بساط اعیان و ارباب به هم می‌ریزد.داستان «قاطر و آفتابه» را یک‌نفر لوطی معروف دوره ناصری به نام «لوطی غلامحسین» تعریف کرده. در برنامه درباره لوطی غلامحسین و «لوطی»ها و «پنطی»ها به نقل از سفرنامه یک سیاح بلژیکی و خاطرات و یادداشت‌های عبدالله مستوفی در کتاب «شرح زندگانی من» یک‌قدری توضیح داده‌ام که پیشنهاد میکنم سرسری ازش نگذرید.درباره آفتابه هم این نکته را لازم است بگویم که لولهنگ یا همان آفتابه لزوما ابزار ماتحت‌شویی و طهارت اسافل اعضا نیست، بلکه وسیله دست‌نماز یا همان وضو هم هست. به نظرم این که شیطان قصه از راه آفتابه وارد می‌شود، خودش نکته‌ای‌ست.قصه «کچل و شیطان» را هم از کتاب زنده‌یاد انجوی شیرازی نقل کرده‌ام. از این داستان چند روایت ضبط شده که من روایت شهسوار مازندران را برایتان خوانده‌ام.27 min
- پادکست قصه‌خوانی با علیرضا روشن: ادامه داستان «بزی» - گردآوری صادق هدایت / روایت احمد شاملو قصه «کلاغه و مرد باقالی‌کار» روایت لنجان اصفهاندر قسمت اول داستان «بزی» کاروانسرادار جَلَب و نادرست، دیگ و کفگیر جادویی و خر زرافشان را از چنگ برادر بزرگه و وسطی در آورد و هاپولی کرد و دو برادر بی‌اینکه ملتفت شده باشند، با خر بدلی و دیگ و کفگیر تقلبی رفتند پیش پدر و تو جمع دوست و آشنا کنفت شدند. حالا نوبت برادر سومی‌ست که ببینیم سرنوشتش چه می‌شود.پیشتر عارض شدم که داستان بزی بر زیرمتن غذا و پول و قدرت بنا شده. توضیحات بیشتر را در خود قصه به عرضتان رسانده‌ام و اینجا دیگر وقتتان را نمی‌گیرم.علاوه بر این قصه دیگری هم خوانده‌ام به اسم «کلاغه و مرد باقالی‌کار» که در لنجان از توابع اصفهان روایت شده و ماجرایی مشابه داستان بزی دارد. با این تفاوت که اینجا جای کاروانسردارِ دزدِ قرشمال را سلطانی گرفته که چشمِ دیدن بشقابِ پر و آسودگی نیم‌بندِ رعیت را ندارد.28 min
- پادکست قصه‌خوانی با علیرضا روشن: «داستان بزی» - گردآوری صادق هدایت / روایت احمد شاملو قسمت اول؛ بز دروغگو سه پسر خیاط را آواره می‌کند.در داستان بز زنگوله‌پا مختصری درباره این که بز همیشه در نقش مادر ظاهر نمی‌شود و گاهی هم چاخان و چاچول‌باز از آب درمی‌آید حرف زدم. این هفته داستان همین بز رند و کلاش را خوانده‌ام که با ارقه‌بازی‌هایش سه پسر یک خیاط را آواره بیابان می‌کند.این داستان جذاب را اول‌دفعه صادق هدایت جمع کرده و پس از او صبحی مهتدی یک نسخه بر اساس روایت هدایت جفت‌وجور کرد که در دهه ۳۰ در رادیو خواند و سپس در کتاب قصه‌ها چاپش کرد. شاملو هم در روایتی که می‌شنوید حاصل کار این دو نفر را جلو چشم داشته.داستان بزی بر زیرمتن غذا و پول و قدرت استوار شده. خیاط پیر بز را وسیله امرار معاش میداند و چون شکم خانواده گروگان خوراک بز است، از بچه‌هایش می‌خواهد او را به چرا ببرند. اما بز تو زرد از آب در می‌آید و کاری می‌کند که خیاط به دست خودش، با نیم‌ذرع خیاطی، پسرانش را دربه‌در کند.در قسمت بعد درباره زیرمتن‌های این قصه بیشتر حرف زده‌ام و یک داستان کوتاه کهن که هم که در محتوا با قصه بزی قرابت دارد به دنباله‌اش چسبانده‌ام. بشنوید و کیف کنید.28 min
- پادکست قصه‌خوانی با علیرضا روشن: «بز زنگوله‌پا» و «پیرزن» به روایت احمد شاملوهمانطور که هفته گذشته وعده داده بودم این‌بار نسخه ایرانی بز زنگوله‌پا را خوانده‌ام. این داستان در ایران و افغانستان و تاجیکستان بسیار رواج داشته و جز اندک تفاوتی در نام و تعداد بزغاله‌ها و بعضی حوادث جزئی، روایت همه این مناطق شبیه هم است.درباره بز هم این را بگویم که در داستان‌های ایرانی نقش‌های متفاوت به خود گرفته و گاهی حیله‌گری و چاچول‌بازی هم کرده. داستان حیله‌گری بز را هفته بعد خواهید شنید.اما در قصه بز زنگوله‌پا نه بز بودن که مادر بودن او مرکز توجه قصه‌‌گو بوده. جالب اینجاست که پدر در این داستان هیچ وجودی ندارد. در واقع بز زنگوله‌پا زنی تنهاست که نان بچه‌ها را باید بدهد و امنیت‌شان را هم باید تامین کند و به آنها درس بدهد که در را باز نکنند زیرا بیرون پر از «نامرد» است. و این شاید ناشی از یکجور بی‌اعتمادی زنان به جامعه در زمان‌های گذشته باشد.نام داستان دیگری که در این قسمت خوانده‌ام «پیرزن» است. یک داستان مینیاتوری که همه وقایع آن در یک قوطی کبریت می‌گذرد و نشان می‌دهد تنها همدم پیرزنان مهربان اما تنها، نه فرزندانشان که یک بُر حیوان اهلی و شهری‌اند.28 min
- پادکست قصه‌خوانی با علیرضا روشن: «مطرب‌های دوره‌گرد» و «گرگ و هفت‌بزغاله» به روایت برادران گریمبرنامههای قصه‌خوانی با افسانه «ماه‌پیشانی» و نسخه غربی آن «سیندرلا» آغاز شد. در این قسمت علاوه بر داستانی که هفته پیش وعده داده بودم، یعنی قصه «مطرب‌های دوره‌گرد»، قصه «گرگ و هفت‌بزغاله» برادران گریم را هم خوانده‌ام. قصه‌ای که در ایران به نام «بز زنگوله‌پا» شناخته می‌شود.البته در این قسمت فقط نسخه غربی بز و بچه‌های معروفش را می‌شنوید و هفته بعد بز زنگوله‌پای خودمان را. آن‌گاه خواهید دید که آنچه در کودکی برای ما گفته‌اند، بیشتر ترکیب نسخه‌های شرقی و غربی این قصه بوده. البته که قصه‌ها فرامرزی هستند اما مادامی که بی‌قاعده و فارغ از اصول با هم ترکیب می‌شوند، نتیجه یک‌چیز هشلهفت از آب درمی‌آید و با گذر ایام، فهم ویژگی‌های تاریخی و جغرافیایی و خصلتهای فرهنگی و بومی‌شان دیریاب و چه بسا ناممکن می‌شود!آیا قصه بز زنگوله‌پا از شرق به غرب جهان رفت یا ابتدا آنها گفتند و سپس ما بازگویی کردیم؟26 min
About قصه‌خوانی با علیرضا روشن
From the publisher's feed
قصه‌خوانی با علیرضا روشن یک برنامه مطالعاتی در آثار مهم و مرجع ادبیات داستانی ایران است و از قصه‌ها و افسانه‌های کهن تا پاورقی‌های عصر مشروطیت و داستان‌های مدرن را در بر می‌گیرد.
More shows like قصه‌خوانی با علیرضا روشن
پادکست رخ
2,993 Listeners
پادکست جعبه // Jabe Persian Podcast (Mansour Zabetian)
139 Listeners