Οι ποδοσφαιρικοί και άλλοι αθλητικοί σύλλογοι σε χωριά και κωμοπόλεις στηρίζονται κατά βάση στα κοινωνικά δίκτυα αλληλεγγύης, όπως εμφανίζονται και συγκροτούνται στις μικρές τοπικές κοινωνίες. Τα αγόρια και τα κορίτσια του χωριού κοινωνικοποιούνται συχνά μέσα από τις ολιγάριθμες αθλητικές ομάδες του τόπου καταγωγής τους.

Ειδικά για το ποδόσφαιρο, η ομάδα του χωριού ή της συνοικίας αποτελούσε τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, αλλά και τις επόμενες δεκαετίες του προηγούμενου αιώνα. Βασικό σημείο αναφοράς ήταν ο πρώτος στόχος του έφηβου, η πρώτη ισχυρή κοινωνική ομάδα μακριά από την οικογένεια και μετά το σχολείο και την ομάδα των συμμαθητών. Τα αγόρια βίωναν στον υπέρτατο βαθμό τη διαδικασία της ένταξης στην ομάδα και την προσήλωση στον συλλογικό στόχο.

Ακόμα και όταν έφευγαν μακριά από το χωριό για να πάνε να σπουδάσουν στις μεγάλες πόλεις ή να υπηρετήσουν σε διάφορες στρατιωτικές ομάδες στην ελληνική μεθόριο ή ακόμα για να εργαστούν μακριά από τον τόπο τους, η τοπική ομάδα παρέμενε ζωντανή μέσα τους και πάντα υπήρχε η λαχτάρα της επιστροφής στο χωριό προκειμένου να φορέσουν ξανά το σορτσάκι και τη φανέλα των εφηβικών χρόνων τους. Για την ομάδα του χωριού μιλούσαν ξανά και ξανά στους νέους φίλους που συναντούσαν και μοιράζονταν αναμνήσεις εμπειρίες μαζί τους.

Πάνω από 26.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους ή έχουν κηρυχθεί αγνοούμενοι κατά τη μετανάστευση στη Μεσόγειο Θάλασσα από το 2014. Το έργο The Deaths at the Border του πανεπιστημίου του Άμστερνταμ υπολογίζει ότι 3.188 άνθρωποι πέθαναν στην προσπάθειά τους να φτάσουν στην Ευρώπη μεταξύ 1990 και 2013.

Συγκριτικά, συνολικά 609 άτομα έχασαν τη ζωή τους σε θαλάσσια ατυχήματα μεταξύ 2011 και 2021, τα οποία αφορούσαν πλοία νηολογημένα από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή άλλα νηολογημένα πλοία στα ύδατα της ΕΕ.

Κάθε μετανάστης έχει δικαίωμα στη ζωή που διασφαλίζεται μέσω της Οικουμενικής Διακήρυξης των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του 1948.

Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (ΔΟΜ) έχει προσδιορίσει τρεις βασικές διαδρομές στις οποίες οι μετανάστες στην περιοχή ταξιδεύουν στην Ευρώπη δια θαλάσσης ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακολουθούν παράκτιες διαδρομές:
• τη διαδρομή της Κεντρικής Μεσογείου από τη Βόρεια Αφρική (κυρίως Λιβύη και Τυνησία) προς την Ιταλία και, σε μικρότερο βαθμό, τη Μάλτα
• τη Δυτική Μεσόγειο από το Μαρόκο και την Αλγερία έως και την Ισπανία (συμπεριλαμβανομένης της Θέουτα και της Μελίλα)
• τη διαδρομή της Ανατολικής Μεσογείου από την Τουρκία προς την Ελλάδα και, σε μικρότερο βαθμό, την Κύπρο και τη Βουλγαρί
Τα προσφυγικά ταξίδια πριν από αυτές τις θαλάσσιες διελεύσεις ενέχουν επίσης υψηλό κίνδυνο για τους μετακινούμενους πληθυσμούς, καθώς περιλαμβάνουν τη διέλευση απομακρυσμένων εδαφών, όπως η έρημος Σαχάρα, και διαμονή σε χώρες που βρίσκονται σε σύγκρουση, όπως η Λιβύη και η Συρία.

Στα βόρεια παράλια της Μαύρης Θάλασσας η Οδησσός παρέμεινε το μεγαλύτερο λιμάνι και οικονομικό κέντρο όλης της περιοχής. Η άφιξη των ελλήνων μεταναστών στην Οδησσό συμπίπτει με την ίδρυση της πόλης το 1792. Η έναρξη εμπορικών δραστηριοτήτων εκ μέρους των Ελλήνων ήταν σχεδόν επιβεβλημένη, στο μέτρο που η διαφαινόμενη οικονομική ευημερία του τόπου συνδεόταν απόλυτα με το εμπόριο των σιτηρών. 

Το εμπόριο σιτηρών, αποικιακών, οινοπνευματωδών και διατροφικών προϊόντων, σε συνδυασμό με τις τραπεζικές εργασίες, αποτελούσαν τις κυριότερες εμπορικές ενασχολήσεις των πρώτων ελλήνων εμπόρων. 

Το ραδιοφωνικό ντοκιμαντέρ επιχειρεί ένα ταξίδι στον ΄χωρο και στη μνήμη, με παράλληλους αφηγηματικούς άξονες, τις προφορικές μαρτυρίες, τη μουσική και την ποίηση. 

Έρευνα-παρουσίαση: Θωμάς Σίδερης

Η εκπομπή “Αφύλαχτη Διάβαση” παρουσιάζει ένα συγκλονιστικό ραδιοφωνικό ντοκιμαντέρ για τα κέντρα κράτησης μεταναστών στη Λιβύη, ιχνηλατώντας τις μεταναστευτικές ροές προς την Ευρώπη.

Ο δημιουργός της εκπομπής συνομίλησε με συγγενείς αγνοουμένων μεταναστών του ναυαγίου στην Πύλο και κατέγραψε τις μαρτυρίες τους. Είναι και οι ίδιοι μετανάστες που κατάφεραν όμως να επιβιώσουν στο μακρύ και επικίνδυνο προσφυγικό ταξίδι τους, ακολουθώντας χερσαίες και θαλάσσιες οδούς, με εφιαλτικές εικόνες από τα κέντρα κράτησης της Λιβύης.

Στο ραδιοφωνικό ντοκιμαντέρ μιλά ακόμα ο Πρόεδρος της Πακιστανικής Κοινότητας Ελλάδας, Τζαβέντ Ασλάμ.

Έρευνα-παρουσίαση: Θωμάς Σίδερης

Ο Θωμάς Σίδερης διερευνά την αθλητική πλευρά του Βασίλη Τσιτσάνη στην εφηβική ηλικία και πρώτη νιότη του, δηλαδή κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου στους στίβους και στα ποδοσφαιρικά γήπεδα. Ο Τσιτσάνης  στο άλμα τριπλούν, ο Τσιτσάνης στο βάθρο του νικητή αλλά και ο Τσιτσάνης σε έναν ποδοσφαιρικό αγώνα τον Δεκέμβριο του 1930.

Παράλληλα, ο δημιουργός της εκπομπής θυμάται, ως μαθητής γυμνασίου τότε,  στιγμιότυπα από τη συναυλία-αφιέρωμα στον Τσιτσάνη στο Κατράκειο θέατρο, μία συναυλία την οποία προλόγισε ο Μίκης Θεοδωράκης αλλά και τραγούδησε μαζί του. Θα ακουστεί απόσπασμα από τη συγκεκριμένη συναυλία όπως τη μαγνητοσκόπησε τότε η ΕΡΤ. 

Το ραδιοφωνικό ντοκιμαντέρ ταξιδεύει μέχρι τη Θεσσαλονίκη, στο Τάγμα Τηλεγραφητών, ακούει τον απόηχο του μπουζουκιού του Τσιτσάνη και φέρνει στο φως τις συνομιλίες του Χαρίλαου Φλωράκη, που υπηρετούσε στο ίδιο Τάγμα, με τον μεγάλο λαϊκό συνθέτη.

Ο Θωμάς Σίδερης διερευνά την αθλητική πλευρά του Βασίλη Τσιτσάνη στην εφηβική ηλικία και πρώτη νιότη του, δηλαδή κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου στους στίβους και στα ποδοσφαιρικά γήπεδα. Ο Τσιτσάνης  στο άλμα τριπλούν, ο Τσιτσάνης στο βάθρο του νικητή αλλά και ο Τσιτσάνης σε έναν ποδοσφαιρικό αγώνα τον Δεκέμβριο του 1930.

Παράλληλα, ο δημιουργός της εκπομπής θυμάται, ως μαθητής γυμνασίου τότε,  στιγμιότυπα από τη συναυλία-αφιέρωμα στον Τσιτσάνη στο Κατράκειο θέατρο, μία συναυλία την οποία προλόγισε ο Μίκης Θεοδωράκης αλλά και τραγούδησε μαζί του. Θα ακουστεί απόσπασμα από τη συγκεκριμένη συναυλία όπως τη μαγνητοσκόπησε τότε η ΕΡΤ. 

Το ραδιοφωνικό ντοκιμαντέρ ταξιδεύει μέχρι τη Θεσσαλονίκη, στο Τάγμα Τηλεγραφητών, ακούει τον απόηχο του μπουζουκιού του Τσιτσάνη και φέρνει στο φως τις συνομιλίες του Χαρίλαου Φλωράκη, που υπηρετούσε στο ίδιο Τάγμα, με τον μεγάλο λαϊκό συνθέτη.

Οι ποδοσφαιρικοί και άλλοι αθλητικοί σύλλογοι σε χωριά και κωμοπόλεις στηρίζονται κατά βάση στα κοινωνικά δίκτυα αλληλεγγύης, όπως εμφανίζονται και συγκροτούνται στις μικρές τοπικές κοινωνίες. Τα αγόρια και τα κορίτσια του χωριού κοινωνικοποιούνται συχνά μέσα από τις ολιγάριθμες αθλητικές ομάδες του τόπου καταγωγής τους.

Ειδικά για το ποδόσφαιρο, η ομάδα του χωριού ή της συνοικίας αποτελούσε τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, αλλά και τις επόμενες δεκαετίες του προηγούμενου αιώνα βασικό σημείο αναφοράς. Ήταν ο πρώτος στόχος του έφηβου, η πρώτη ισχυρή κοινωνική ομάδα μακριά από την οικογένεια και μετά το σχολείο και την ομάδα των συμμαθητών. Τα αγόρια βίωναν στον υπέρτατο βαθμό τη διαδικασία της ένταξης στην ομάδα και την προσήλωση στον συλλογικό στόχο.

Ακόμα και όταν έφευγαν μακριά από το χωριό για να πάνε να σπουδάσουν στις μεγάλες πόλεις ή να υπηρετήσουν σε διάφορες στρατιωτικές ομάδες στην ελληνική μεθόριο ή ακόμα για να εργαστούν μακριά από τον τόπο τους, η τοπική ομάδα παρέμενε ζωντανή μέσα τους και πάντα υπήρχε η λαχτάρα της επιστροφής στο χωριό προκειμένου να φορέσουν ξανά το σορτσάκι και τη φανέλα των εφηβικών χρόνων τους. Για την ομάδα του χωριού μιλούσαν ξανά και ξανά στους νέους φίλους που συναντούσαν και μοιράζονταν αναμνήσεις εμπειρίες μαζί τους.

Στο 29ο επεισόδιο της σειράς των αθλητικών ραδιοφωνικών ντοκιμαντέρ «ΣΤΑ ΓΗΠΕΔΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ», η ΕΡΑ ΣΠΟΡ ταξιδεύει σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας και συναντά ομάδες που το όνομά τους είναι εμπνευσμένο από έναν ήρωα του 1821, που όμως συνδέεται κατά κάποιον τρόπο και με την τοπική ιστορία.

Με όνομα βαρύ σαν ιστορία, Αθανάσιος Διάκος, Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, Νικόλαος Σκουφάς, Ρήγας Φερραίος. Ο κατάλογος είναι μακρύς. Το 1821 έδωσε δεκάδες ήρωες και ενέπνευσε τις επόμενες γενιές με τα οράματα και τα ιδανικά της ελευθερίας.

Έρευνα-παρουσίαση: Θωμάς Σίδερης