Radio Proza

Pisarka i dziennikarka Joanna Lamparska, autorka książki „Lekarze od zabijania. Medyczna gwardia Hitlera” (Wydawnictwo Znak) w rozmowie z red. Piotrem Bartysiem.

📚 O książce:Było ich trzystu. Medyczna gwardia Hitlera w obozach koncentracyjnych. Bestie, potwory, zwyrodnialcy? Ludzie powołani, aby ratować życie, specjaliści, którzy w innych czasach prowadziliby zwykłą praktykę lekarską w jakimś niemieckim miasteczku.Jak sypiał selekcjoner, który właśnie wysłał do komory gazowej kilkaset dzieci? Co czuł lekarz-morderca, gdy patrzył na wijące się z bólu kobiety, ofiary swoich eksperymentów? Dokąd szedł po „zabiegu” i czy smakował mu obiad?Joanna Lamparska przygląda się życiu lekarzy SS i pyta, jak można przytulać własnego syna, jeśli przed chwilą zabiło się czyjąś córkę. Słucha ostatnich słów morderców stojących pod stryczkiem. Obserwuje ucieczkę oprawców przez Gross-Rosen – zapomniany obóz koncentracyjny na Dolnym Śląsku.

📚 O autorce:Joanna Lamparska (ur. 1966) – pisarka, dziennikarka, regionalistka, dokumentalistka, autorka książek, programów radiowych, podróżniczka. Z wykształcenia filolożka klasyczna i archeolożka sądowa.

W 130 odcinku pasma głównego podcastu Radio Proza zapraszamy do wysłuchania zapisu spotkania z Piotrem Siemionem, prozaikiem i tłumaczem, wokół jego książki „Bella, ciao” (Wydawnictwo Filtry), która znalazła się w finale Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus 2023. Rozmowę poprowadził Dawid Szkoła.

📚 O książce:Obrazoburcza, śmiało czerpiąca z popkultury, powieść o woli życia i pragnieniu śmierci na gruzach zrujnowanego świata. Bezlitosne spojrzenie na Europę, nie tylko ubiegłego wieku. A także komentarz do dzisiejszej Polski: podzielonej, wrogiej „obcym”, rządzonej resentymentem i pozbawionej wizji przyszłości. Koniec wojny, polskie „ziemie odzyskane”. Tropiony przez nową władzę pułkownik Szest zawiera swoisty pakt z diabłem, by ocalić nadmorskie miasteczko i uwięzionych tam ludzi. Staje na czele bojówki uformowanej z wyklętych i ludowców, ale wspólny triumf nie odwraca biegu historii. Co gorsza, nikt nie wie, jaki będzie świat, który wyłoni się z wszędobylskich zniszczeń. Wycofujące się armie, uchodźcy i przesiedleńcy, przemoc i strach. W tej infernalnej scenerii pojawia się jednak nadzieja: niemiecka branka, polska wyklęta i „tutejsze” dziecko łączą się w rodzinę, dla której z ruin dawnego świata warto odzyskać jedno – miłość.

📚 O autorze:Piotr Siemion (ur. w 1961 roku we Wrocławiu) – uczestnik wrocławskich ruchów kontrkulturowych u schyłku komunizmu. Od 1988 mieszkał w USA i w Kanadzie, od 2000 rezyduje w Warszawie. Z wykształcenia amerykanista (w 1994 obronił doktorat na Columbia University w Nowym Jorku) i prawnik (dyplom na Columbia University, 1997). Ma dorosłą córkę i dziesięcioletniego syna. Debiutował wcześnie jako tłumacz powieści amerykańskich i brytyjskich. Zdobywca Nagrody „Literatury na świecie” za debiut przekładowy prozą 1986, nagrody STP za najlepszy przekład prozy, 1990. Na emigracji współpracował z legendarnym pismem „BruLion”. W roku 2000 zaczął właściwą karierę powieściopisarską. Jego „Niskie Łąki” zostały uznano za najciekawsze zjawisko literackie roku (nagroda miesięcznika „Machina”, 2000), a wydana cztery lata później powieść „Finimondo” ugruntowała jego literacką pozycję. W 2015 roku ukazał się „Dziennik roku Węża,” intymny zapis roku z życia pisarza.

Zapraszamy do wysłuchania rozmowy z Olgą Drendą, która zarejestrowana została w klubie Proza w sobotę, 2 grudnia. Z autorką o jej najnowszej książce „Słowo humoru” rozmawiał Michał Nogaś.Żarty się skończyły?Komu i z czego wolno się śmiać? Czy satyra rysowana grubą kreską jest jeszcze możliwa? Jak długo żyją memy?Autorka „Duchologii polskiej” bierze na swój antropologiczny warsztat poczucie humoru. W błyskotliwym eseju przygląda się różnym odsłonom i kontekstom dowcipu, ironii, abstrakcji i nonsensu – od mowy ezopowej w czasach PRL-u, przez twórczość sceny kabaretowej, po język reklam z początku transformacji, stand-up, memosferę i cenzopapę.Drenda zastanawia się nad związkami humoru z polityką, bo kiedy wkoło jest wesoło, łatwo przymknąć oko na to, że żart z ekstremisty stał się nagle żartem ekstremisty. Pokazuje też, że śmiech może budować poczucie solidarności, a suchary bywają krzepiące.Partnerem odcinka jest Wydawnictwo Karakter.

Powieść „Nostromo”, przed premierą książkową ukazująca się w odcinkach w prasie, wydana została z początkiem XX wieku. Autor Joseph Conrad szybko uznał ją, czy raczej jej przyjęcie przez czytelników i krytykę, za jedno ze swoich największych literackich rozczarowań. Zawierzając relacjom małżonki pisarza, powszechne niezrozumienie powieści przypłacił depresją. Bo wydawać się może, że „Nostromo”, inaczej niż wcześniejsze dzieła Conrada, wybiegała w przyszłość, tak swoją formą i treścią, stając się w pierwszej dekadzie XX wieku prozą trudną i wymagającą, ale właśnie może dzięki temu też ostatecznie uniwersalną i ponadczasową?

O wszystkich tych zagadnieniach rozmawiamy z autorem nowego przekładu powieści, Maciejem Świerkockim, laureatem Nagrody Literackiej Gdynia za tłumaczenie innego trudnego arcydzieła – „Ulissesa”. Spotkanie poprowadziła dr hab. Dorota Kołodziejczyk z Instytutu Filologii Angielskiej Uniwersytetu Wrocławskiego.

Współorganizatorem spotkania było Wydawnictwo Officyna.

Bohaterką dzisiejszego odcinka jest Barbara Klicka (poetka, prozaiczka i autorka tekstów teatralnych, obecnie jurorka Nagrody Literackiej Gdynia). Z pisarką porozmawialiśmy o jej najnowszej książce prozatorskiej „Reneta”, wydanej w październiku tego roku. Rozmowę poprowadziła Agata Sibilak z Fundacji Olgi Tokarczuk.

Partnerem dzisiejszego odcinka jest Wydawnictwo W.A.B.

📚 Fragment książki „Reneta”:Musiała wydarzyć się katastrofa, bo Mira wraca do miasta ze swojej przeszłości. Zamieszkuje w domu, którego ułamek należy do niej, reszta do jej ciotecznych sióstr, Anki i Róży. Nowa praca polega na przedzieraniu się przez hałdy na wpół zużytych tekstyliów, segregowaniu, decydowaniu o tym, co da się jeszcze uzdatnić, co należy zutylizować. Wciąż na nowo podejmowany przez Mirę wysiłek zapominania przeszłości, która ją tu doprowadziła, jest nieustannie niweczony przez jej pamięć.📚 O autorce:Barbara Klicka – poetka i prozaiczka. Autorka między innymi książek same same, nice i Zdrój, który ukazał się nakładem wydawnictwa W.A.B. Laureatka Nagrody Poetyckiej Silesius i Nagrody Literackiej Gdynia. Redaktorka Dialogu Puzyny. Pracuje i mieszka w Warszawie.📚 O prowadzącej:Agata Sibilak – absolwentka filologii polskiej, z charakteru i zamiłowania krytyczka literacka, w mediach społecznościowych prowadzi profil Następna Strona, gdzie opowiada o tym, co przeczytała i zobaczyła. Szaleńczo zakochana w swoich, i nie tylko swoich, pieskach.

Po filmowo-serialowym Bełkocie (nr 11) wracamy do książek. Tym razem Emilia Konwerska, Agata Matkowska i Waldek Mazur chcą zainteresować was powieścią „Lapvona” Ottessy Moshfegh, która w Polsce w przekładzie Teresy Tyszowieckiej ukazała się nakładem Wydawnictwa Pauza. Moshfegh, urodzona w 1981 w Bostonie, pochodząca z wielokulturowej rodziny pisarka jest jednym z gorętszych nazwisk amerykańskiej współczesnej literatury – pismo „Granta” uznało ją za jedną z najbardziej obiecujących pisarek młodego pokolenia, jest też laureatką wielu nagród literackich, między innymi Pushcart Prize, O. Henry Award i Plimpton Discovery Prize, była nominowana do National Book Critics Circle Award i do Nagrody Bookera. W Polsce świetnie przyjęta została jej powieść „Mój rok relaksu i odpoczynku” (2019).

W „Lapvonie” autorka, co może zaskakiwać, przenosi akcję do świata przypominającego średniowiecze. Nie zaskakuje, jeśli znamy jej wcześniejszy dorobek, to że sięga po groteskę, czarny humor, balansując na granicy tego, co nazywane bywa dobrym smakiem. Wszystko po to, by opowiedzieć historię o źródłach przemocy i bezkresie zła, o moralnym upadku, ale też o próbach ratowania się przed beznadzieją i szukaniu dobra w świecie przepełnionym pogardą i cynizmem.

Udanego słuchania!

Bestialskie morderstwo i gwałt na nastoletniej dziewczynie. Sprawcy, którzy po dziś dzień nie zostali ujęci. Wyrok, który skazywał niewłaściwego człowieka. Zbrodnia miłoszycka to temat, którym żyły polskie media nie tylko z początkiem 1997 roku, bo tak naprawdę sprawa ciągnie się po dziś dzień. Ewa Wilczyńska – dziennikarka „Gazety Wyborczej” – dotarła do wszystkich, którzy byli w sprawę zbrodni miłoszyckiej zamieszani, począwszy od rodziców ofiary, przez Tomasza Komendę i jego rodzinę, śledczych, którzy zajmowali się sprawą na różnych etapach, aż do świadków. W „Dziewczynie w czarnej sukience” (Wydawnictwo Agora) prezentuje efekty dziennikarskiego śledztwa, demaskuje błędy śledczych i utrudniające śledztwo naciski polityków.

O książkę i pracę nad nią autorkę pytał Waldek Mazur z Wrocławskiego Domu Literatury. Udanego słuchania!

„W tej książce mam aż nazbyt wiele pomysłów. Chcę oddać życie i śmierć, zdrowie i szaleństwo; chcę poddać krytyce system społeczny i pokazać, jak działa w swych najsilniejszych przejawach” – tak o powieści „Pani Dalloway” Virginia Woolf pisała w swoim dzienniku. Pracę nad książką rozpoczęła w 1922, i jak zauważa w swoim posłowiu Magda Heydel, autorka nowego przekładu książki, Woolf wydając tę powieść wpisała się w konstelację twórczyń i twórców, którzy rozpoczynali nową epokę w dziejach literatury. Nowatorska technika narracyjna, rozwarstwiona struktura czasu i dotarcie w głąb ludzkiej psychiki. Za sprawą takich zabiegów oraz dzięki przenikliwości obserwacji i intensywnemu, lirycznemu językowi powstała jedna z najważniejszych i najbardziej przejmujących powieści XX wieku.

O książce, jej znaczeniu dla współczesnej literatury, o aktualności (lub jej braku) twórczości Woolf z Magdą Heydel rozmawiała Kasia Janusik. Zapraszamy do słuchania!

„Czytanie Ameryki” – tak zatytułowaliśmy literacki cykl towarzyszący 14. Edycji American Film Festiwalu. Prze cztery listopadowe dni spotykaliśmy się w naszym Klubie Proza, by przez pryzmat literatury spojrzeć na Stany Zjednoczone, ich historię, kulturę, politykę oraz, a jakże, losy Polonii; sprawdzić, jak budowano amerykański sen i jakie zagrożenia mogą współcześnie przekształcić go w koszmar. Prowadzącym wszystkie dyskusje był redaktor Michał Nogaś.

A dzisiaj rozmowa z Piotrem Tarczyńskim wokół książki „Rozkład. O niedemokracji w Ameryce” (Wydawnictwo Znak), która w przystępny sposób wyjaśnia zawiłości i niebezpieczeństwa grożące tej „najwspanialszej demokracji świata”. Autora pewnie kojarzycie też z działalności translatorskiej oraz bardzo popularnego Podkastu amerykańskiego. Udanego słuchania!

„Czytanie Ameryki” – tak zatytułowaliśmy literacki cykl towarzyszący 14. Edycji American Film Festiwalu. Prze cztery listopadowe dni spotykaliśmy się w naszym Klubie Proza, by przez pryzmat literatury spojrzeć na Stany Zjednoczone, ich historię, kulturę, politykę oraz, a jakże, losy Polonii; sprawdzić, jak budowano amerykański sen i jakie zagrożenia mogą współcześnie przekształcić go w koszmar. Prowadzącym wszystkie dyskusje był redaktor Michał Nogaś.A dzisiaj rozmowa z amerykanistką i dziennikarką Magdą Działoszyńską-Kossow. Spotkanie dotyczyło książki „San Francisco. Dziki brzeg wolności” (Wydawnictwo Czarne), prezentującej historię i współczesność miasta w którym, jak w soczewce, skupiają się problemy współczesnej Ameryki. W rozmowie z Michałem Nogasiem autorka opowiedziała też o pracy nad swoją najnowszą książką poświęconą Chicago.