Rzecz o geopolityce

Sytuacja na arenie międzynarodowej staje się coraz bardziej nieprzewidywalna, a dotychczasowe modele polityki zagranicznej ustępują miejsca działaniom opartym na bezpośrednim wpływie i demonstracji siły. Podczas gdy Bliski Wschód zmaga się z konsekwencjami osłabionej zdolności odstraszania mocarstw, Europa Środkowa, z Węgrami na czele, szuka swojego miejsca w zmieniającym się układzie gospodarczym, balansując między interesami Unii Europejskiej a nowymi kierunkami inwestycyjnymi ze Wschodu.

Kup subskrypcję „Rzeczpospolitej” pod adresem: https://czytaj.rp.pl

Pod nowoczesną warstwą szkła i betonu dzisiejszego Kazachstanu kryją się niewidzialne kajdany przeszłości. Kraj, który Aleksander Sołżenicyn nazwał „Kazekstanem”, próbuje dziś budować swoją tożsamość na fundamentach będących jednym wielkim cmentarzem, zmagając się z dziedzictwem łagrów i wielkiego głodu.

Kup subskrypcję „Rzeczpospolitej” pod adresem: https://czytaj.rp.pl

Ameryka Łacińska staje się areną brutalnego przeciągania liny między Waszyngtonem a Pekinem, podczas gdy region zmaga się z wewnętrzną niestabilnością i powrotem do polityki „twardej ręki”. Od brawurowych akcji przeciwko kartelom w Meksyku, przez energetyczny paraliż Kuby, aż po mocarstwowe ambicje Brazylii, kontynent ten przestał być jedynie „tylnym podwórkiem” USA, stając się kluczowym polem gry o surowce przyszłości i wpływy geopolityczne.

Kup subskrypcję „Rzeczpospolitej” pod adresem: https://czytaj.rp.pl

Choć scenariusz pełnoskalowej agresji Rosji na państwa NATO w najbliższych miesiącach wydaje się mało prawdopodobny, eksperci ostrzegają przed postępującą destabilizacją regionu. Od hybrydowych operacji w krajach bałtyckich, przez strategiczne znaczenie Arktyki i Gotlandii, aż po modernizację polskiej armii – bezpieczeństwo Europy Środkowo-Wschodniej wchodzi w fazę największej próby od dekad. Kluczem do przetrwania staje się nie tylko sojusznicza obecność USA, ale przede wszystkim budowa własnych, realnych zdolności obronnych i współpraca w ramach „północnej osi” z Finlandią i Szwecją.

Kup subskrypcję „Rzeczpospolitej” pod adresem: https://czytaj.rp.pl

Obecna eskalacja na Bliskim Wschodzie, postrzegana przez Donalda Trumpa jako krótka „operacja specjalna”, przerodziła się w wielotygodniowy konflikt, który obnażył brak kompetencji doradczych w Białym Domu. Według dr Witolda Repetowicza, kluczowe decyzje prezydenta USA opierają się na prywatnych opiniach osób z branży nieruchomości, takich jak Jared Kushner czy Steve Witkoff, a nie na rzetelnych raportach służb specjalnych.

Kup subskrypcję „Rzeczpospolitej” pod adresem: https://czytaj.rp.pl

Sytuacja w Libanie osiągnęła punkt krytyczny, stawiając państwo, nazywane niegdyś „Szwajcarią Bliskiego Wschodu”, w obliczu egzystencjalnego zagrożenia. Obecna eskalacja konfliktu między Izraelem a Hezbollahem doprowadziła do masowych przesiedleń na skalę niespotykaną w ostatnich dekadach, szacuje się, że już milion osób, czyli jedna szósta populacji kraju, opuściła swoje domy, uciekając z południa w kierunku Bejrutu i Doliny Beka.

Kup subskrypcję „Rzeczpospolitej” pod adresem: https://czytaj.rp.pl

Wprowadzona pod koniec lat 70. polityka jednego dziecka była radykalnym eksperymentem, który na dekady ukształtował chińskie społeczeństwo, pozostawiając w nim głębokie ślady emocjonalne i demograficzne. Sinolożka Weronika Truszczyńska zwraca uwagę, że brutalność tej kampanii, obejmująca przymusowe aborcje i sterylizacje, była wynikiem paniki rządu opartej na błędnych prognozach demograficznych.

Kup subskrypcję „Rzeczpospolitej” pod adresem: https://czytaj.rp.pl

Współczesna dynamika konfliktu na Bliskim Wschodzie w marcu 2026 r. wykazuje uderzające podobieństwa do błędów popełnionych przez Rosję podczas inwazji na Ukrainę w 2022 r.. Podstawowym problemem okazało się niedoszacowanie determinacji przeciwnika oraz wiara w scenariusz "krótkiej i zwycięskiej wojny", która w przypadku ataku USA i Izraela na Iran przerodziła się w długotrwałą wymianę ciosów.

Kup subskrypcję „Rzeczpospolitej” pod adresem: https://czytaj.rp.pl

Współczesna Rosja pod rządami Władimira Putina uczyniła z historii jeden z fundamentów swojej ideologii państwowej. Jak zauważa w nowym odcinku „Rzecz o geopolityce” – dr Bartłomiej Gajos, historyk i autor książki „Historia, która zabija”, rosyjski prezydent, choć nie posiada wykształcenia historycznego, wykazuje ogromne ambicje w tej dziedzinie. Dla Kremla przeszłość nie jest jedynie zbiorem faktów, lecz „rezerwuarem doświadczeń i lekcji strategicznych”, które mają uzasadniać obecną politykę.

Kup subskrypcję „Rzeczpospolitej” pod adresem: https://czytaj.rp.pl

Tempo wydarzeń na Bliskim Wschodzie stało się "imponujące" nawet jak na standardy tego regionu, a analitycy ostrzegają, że sytuacja wymyka się spod kontroli. Według Krzysztofa Płomińskiego, byłego ambasadora w Iraku i Arabii Saudyjskiej, obecnie znajdujemy się na „bezdrożu”, gdzie nikt – włącznie z globalnymi mocarstwami, nie jest w stanie przewidzieć ostatecznego kierunku, w którym zmierza ten konflikt.

Kup subskrypcję „Rzeczpospolitej” pod adresem: https://czytaj.rp.pl