O último xoves de cada mes temos a nosa Aula Saúde, en colaboración co Centro de Saúde da Estrada. Hoxe falamos do Insomnio na menopausia, con Raquel Codesido, enfermeira de atención primaria, con experiencia en saúde pública.
“O insomnio é un dos síntomas máis frecuentes da menopausia e pode chegar a ser moi incapacitante”.
“Na menopausa diminúen os niveis de estrógenos e proxesterona, hormonas que participan na regulación do soño”.
“Non durmir ben afecta máis do que parece: provoca irritabilidade, baixa concentración, maior risco de depresión e tamén se relacionou con hipertensión e enfermidades cardiovasculares”.
A menopausa é unha etapa natural, pero a miúdo vén acompañada de síntomas que inflúen na calidade de vida. Entre eles, o insomnio é un dos máis frecuentes e pode chegar a ser moi incapacitante. Non durmir ben non só xera cansazo, tamén ten impacto na saúde mental, no estado de ánimo, na concentración e mesmo na saúde cardiovascular.”
Insomnio na menopausa: por que ocorre
“Na menopausa diminúen os niveis de estrógenos e proxesterona, hormonas que participan na regulación do soño. Esta alteración hormonal facilita que aparezan dificultades para conciliar o soño ou espertases frecuentes.”
“Os sofocos e suores nocturnas son moi habituais. Moito mulleres contan que espertan varias veces empapadas, o que interrompe constantemente o descanso.”
“Ademais, a menopausa coincide moito veces cunha etapa vital cargada de responsabilidades: coidado de pais maiores, cambios laborais, fillos que se independizan… todo iso engade un compoñente de ansiedade ou tensión que empeora o insomnio.”
“Non durmir ben afecta máis do que parece: provoca irritabilidade, baixa concentración, maior risco de depresión e tamén se relacionou con hipertensión e enfermidades cardiovasculares.”
Hixiene do soño: estratexias prácticas (6–7 min)
Rutinas regulares: deitarse e levantarse sempre á mesma hora.
Evitar pantallas e luz azul pola noite: o móbil ou a tableta antes de durmir confunden o cerebro e atrasan o soño.
Ambiente do dormitorio: fresco, escuro e silencioso.
Ceas lixeiras e evitar café, té ou alcol pola tarde-noite.
Exercicio físico regular: mellora o descanso, aínda que non debe facerse xusto antes de deitarse.
Técnicas de relaxación: respiración, meditación, lectura lixeira.
Sofocos nocturnos: consellos específicos
“Os sofocos son unha das causas máis importantes de insomnio na menopausa. Non sempre se poden evitar, pero hai medidas que axudan a previlos ou a manexalos mellor”:
Manter a habitación fresca, entre 18 e 20 °C, con ventilador ou aire acondicionado.
Usar pixamas e sabas de algodón ou liño, evitar tecidos sintéticos.
Durmir con capas lixeiras na cama, en lugar dun edredón pesado.
Evitar desencadenamentos: comidas picantes, alcol, cafeína e tabaco.
Practicar exercicio durante o día e coidar o peso, xa que a obesidade aumenta os sofocos.
Ducha morna ou frita antes de deitarse.
Practicar relaxación, mindfulness ou ioga, xa que a tensión empeora os sofocos.
Ter a man auga fresca, un ventilador pequeno ou comprimidas frías para aliviar os episodios nocturnos.
E cando os sofocos son moi incapacitantes, consultar co médico: existen tratamentos hormonais e non hormonais que poden axudar, sempre baixo supervisión profesional.
“O insomnio na menopausa non é inevitable. Moito mulleres melloran aplicando estas medidas, sen necesidade de recorrer a medicación de maneira continua.”
Benzodiacepinas e hipnosedantes: situación en España (5 min)
“En España, o consumo de benzodiacepinas e hipnosedantes é moi alto. De feito, estamos entre os primeiros países europeos no seu uso.”
“Moito veces prescríbense para tratar insomnio agudo, pero o problema é que tenden a manterse durante meses ou anos.”
“As benzodiacepinas e outros hipnosedantes poden axudar de forma puntual, pero o seu uso prolongado conleva riscos: dependencia, perda de eficacia, somnolencia diúrna, problemas de memoria e, en persoas maiores, aumentan o risco de caídas e fracturas.”
“Se miramos a outros países, como os nórdicos ou centroeuropeos, vemos que se aposta máis por terapias non farmacolóxicas: programas de hixiene do soño, terapia cognitivo-conductual para o insomnio, educación sanitaria. En España aínda temos tendencia a medicalizar demasiado.”
“A mensaxe non é demonizar os fármacos: poden ser útiles en momentos concretos. Pero deberían ser a excepción, non a regra. O primeiro paso sempre debe ser traballar con medidas de hixiene do soño e, cando faga falta, apoiarse noutras estratexias máis seguras.”
✅ “O insomnio na menopausa é frecuente, pero non debemos normalizalo nin resignarnos a durmir mal.”
“Hai ferramentas sinxelas e eficaces para mellorar o descanso sen depender exclusivamente de pastillas.”
“A combinación de hábitos saudables, un bo acompañamento sanitario e, en casos puntuais, tratamentos médicos temporais, é o que realmente funciona.”
✅10 consellos rápidos para durmir mellor na menopausa
1. Manter horarios regulares para deitarse e levantarse.
2. Evitar pantallas e luz azul polo menos unha hora antes de durmir.
3. Dormitorio fresco, escuro e silencioso.
4. Usar roupa de cama lixeira e pixama de algodón ou liño.
5. Evitar café, té, alcol, tabaco e comidas copiosas pola noite.
6. Practicar exercicio físico diario, pero non xusto antes de deitarse.
7. Facer unha ducha morna ou frita antes de durmir para reducir sofocos.
8. Practicar técnicas de relaxación ou respiración profunda antes de deitarse.
9. Manter un peso saudable e evitar a tensión excesiva.
10. Consultar cun profesional sanitario se o insomnio ou os sofocos son moi incapacitantes.
✅“Durmir mellor na menopausa é posible, e merece a pena traballalo porque o soño é saúde.”
✅Respiración 4-7-8
4sg de respiración
7sg aguantar
8sg exhalación