Kulturowe studia o niepełnosprawności to temat naszej kolejnej rozmowy w serii Niepełnosprawność i zaangażowanie. Naszą gościnią jest dr Katarzyna Ojrzyńska badaczka i tłumaczka, która rozwija ten nurt w Polsce, analizując rodzime teksty kultury i wprowadzając do obiegu kluczowe prace angloamerykańskich autorek i autorów. 

Rozmawiamy o tym, czym charakteryzują się kulturowe studia o niepełnosprawności i jak wyglądają badania prowadzone w tym obszarze. Zastanawiamy się także, co z dorobku międzynarodowej teorii – na przykład z prac Rosemarie Garland-Thomson – może być szczególnie inspirujące dla analizy polskiej literatury, a jakie podejścia warto poddawać krytycznej refleksji. 

W naszej dyskusji pojawia się wątek języka i terminów dotyczących niepełnosprawności i niesprawności, tworzonych w Polsce, które mogłyby znaleźć szersze zastosowanie. Rozmawiamy także o nowych trendach w literaturze po 2012 roku, o przecięciu studiów o niepełnosprawności z ekokrytyką oraz o potrzebie odzyskiwania pamięci o ofiarach Akcji T4 i znaczeniu tego procesu, a także dyskursów eugenicznych dla współczesnych narracji o niepełnosprawności. 

Dr Katarzyna Ojrzyńska jest anglistką, adiunktką w Zakładzie Angielskiego Dramatu, Teatru i Filmu w Instytucie Anglistyki Uniwersytetu Łódzkiego. Od kilku lat zajmuje się przede wszystkim kulturowymi studiami nad niepełnosprawnością. W 2020 roku, nakładem wydawnictwa Brill, ukazał się tom Disability and Dissensus: Strategies of Disability Representation and Inclusion in Contemporary Culture, który współredagowała z dr Maciejem Wieczorkiem. Niebawem ukaże się także książka zatytułowana Teatr i niepełnosprawność. Antologia tekstów scenicznych i performatywnych, którą opracowała wraz z Justyną Lipko-Konieczną. Wraz z dr Moniką Kwaśniewską współredagowała serię „Kalekowanie sztuk performatywnych”, publikowaną w latach 2024–2025 w polskim czasopiśmie Didaskalia. Oprócz pisania tekstów akademickich w języku polskim i angielskim tłumaczyła także książki prof. Rosemarie Garland-Thomson, Tobina Siebersa i Eli Clare’a, wydane przez Fundację Teatr 21, z którą regularnie współpracuje. Obecnie przekłada na język polski monografię prof. Alison Kafer Feminist, Queer, Crip oraz, wraz z dr Kateriną Kolarovą, pracuje nad tomem specjalnym czasopisma Text Matter zatytułowanym „Crip and Queer Intimacies”.
 
Rozmowę przeprowadziła dr Magda(lena) Szarota, aktywistka i badaczka, ekspertka w projekcie „Polonistyka zaangażowana”. 
* * * 
Prowadząca: Magdalena Szarota
Realizacja techniczna: Klaudia Muca-Małek
Współpraca: Mariola Wilczak, Ewa Pakalska

Seria podcastu „Spotkania Biuletynu”, zatytułowana „Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”. Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). 

Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details
* * * 
Intro i outro
Muzyka: Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-Jaskierska
Producent: Torba reportera i podcastera
Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn
* * *
Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected]
 
Lista publikacji wspomnianych lub w inny sposób wykorzystanych w rozmowie:

• Berger, J., 1972. Ways of Seeing. London.
• Błażejowska, K., 2023. Bezduszni. Zapomniana zagłada chorych. Wołowiec.
• Chudobińska-Zdunik, K., 2024. Ból. Dyplom. W: J. Lipko-Konieczna, K. Ojrzyńska (red.), Teatr i niepełnosprawność. Antologia tekstów scenicznych i performatywnych. Warszawa. [Planowana premiera książki: wrzesień 2025].
• Danielewicz, D., 2020. Droga Jana. Kraków.
• Dziewit-Meller, A., 2016. Góra Tajget. Warszawa.
• Foucault, M., 1993. Nadzorować i karać. Narodziny więzienia. Przeł. T. Komendant. Warszawa.
• Foucault, M., 2000. Historia narodzin kliniki. Przeł. P. Pieniążek. Warszawa.
• Garland-Thomson, R., 2020a. Gapienie się, czyli o tym jak patrzymy i jak pokazujemy siebie innym. Przeł. K. Ojrzyńska. Warszawa.
• Garland-Thomson, R., 2020b. Niezwykłe ciała: przedstawienia niepełnosprawności fizycznej w amerykańskiej kulturze i literaturze. Przeł. N. Pamuła. Warszawa.
• Kotas, D., 2020. Pustostany. Warszawa.
• Kotas, D., 2022. Cukry. Warszawa.
• Kotas, D., 2023. Czerwony młoteczek. Warszawa.
• Kowalczyk, M. i Skotarek, A., 2024. Ciało w Ciało z Marylin. W: J. Lipko-Konieczna, K. Ojrzyńska (red.), Teatr i niepełnosprawność. Antologia tekstów scenicznych i performatywnych. Warszawa. [Planowana premiera książki: wrzesień 2025].
• Lipko-Konieczna, J. i Ojrzyńska, K. (red.), 2024. Teatr i niepełnosprawność. Antologia tekstów scenicznych i performatywnych. Warszawa. [Planowana premiera książki: wrzesień 2025].
• Moskal, M., 2021. Emil i my: monolog wielodzietnej matki. Kraków.
• Murek, W., 2019. Fainweinblein. Dramaty. Wołowiec.
• Ojrzyńska, K., 2020. ‘Finding the Galaxy of Disability: Maria Reimann’s Life Writing’, Prace Polonistyczne, 75, s. 211–228.
• Ojrzyńska, K., 2025 (w druku). ‘Remembering the Psychiatric Patients Exterminated in Poland during World War II. The Limitations of the Polish Martyrological Narrative’, History and Memory, 38.
• Reimann, M., 2019. Nie przywitam się z Państwem na ulicy. Szkic o doświadczaniu niepełnosprawności. Wołowiec. Representation, 2015. W: R. Adams, B. Reiss i D. Serlin (red.), Keywords for Disability Studies. New York.
• Siebers, T., 2023. Estetyka niepełnosprawności. Przeł. K. Ojrzyńska. Warszawa.
• Skotarek, A. i Lipko-Konieczna, J., 2024. Nie jestem rośliną. Strumień świadomości. W: J. Lipko-Konieczna, K. Ojrzyńska (red.), Teatr i niepełnosprawność. Antologia tekstów scenicznych i performatywnych. Warszawa. [Planowana premiera książki: wrzesień 2025].
• Snyder, S.L. i Mitchell, D.T., 2000. Narrative Prosthesis: Disability and the Dependencies of Discourse. Ann Arbor.
• Taylor, S., 2021. Bydlęce brzemię. Wyzwolenie osób z niepełnosprawnością i zwierząt. Przeł. K. Makaruk. Warszawa.
• Wiktor, K., 2014. Wołgą przez Afazję. Kraków.

Pozostałe teksty kultury: 

• Chorea, 2014. Vidomi. Reż. J.A. Biedrzycki, M. Paszkiewicz. [online] Dostępne na: https://chorea.com.pl/pl/spektakle/archiwalne/vidomi [Dostęp 22 września 2025].
• Disposable Humanity, 2025. Reż. C. Mitchell. CSM Productions. [online] Dostępne na: https://www.disposablehumanity.com [Dostęp 22 września 2025].
• Snyder, S.L. i Mitchell, D.T., 2001. A World without Bodies. The Disability Roots of Third Reich Eugenics. Brace Yourselves Productions. [online] Dostępne na: https://www.youtube.com/watch?v=vry33t9BWL8 [Dostęp 22 września 2025].
• Teatr 21, 2015. Tisza Be-Aw. Koncepcja: J. Drzewiecki, A. Skwarczyńska, J. Sobczyk. Muzeum Polin. Recenzja: P. Morawski. [online] Dostępne na: https://www.dwutygodnik.com/artykul/6042-bedzie-smierdzial-zgnilym-jajem.html [Dostęp 22 września 2025].

https://biuletynpolonistyczny.pl/
[email protected]
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Punktem wyjścia do rozmowy jest książka dr Beaty Koper pt. Sublingualis. Problemy i poetyki dyskursu medycznego w literaturze polskiej po roku 1989, którą śmiało nazwać można przewodnikiem po tzw. dyskursie maladycznym.
 
Sublingualis to termin zaczerpnięty ze słownika anatomii i farmakologii. Oznacza „podjęzykowy” i jest stosowany na opisanie sposobu przyjmowania lekarstwa. Tabletki podjęzykowe umieszcza się na dnie jamy ustnej i czeka na ich rozpuszczenie. Tytuł oddaje funkcjonowanie w literaturze i rzeczywistości dyskursu medycznego, który zbogaca nasz język, naszą mowę o nowe słownictwo, często zawłaszczając jednak całą narrację o doświadczeniu.

Beata Koper rozmawia z Mariolą Wilczak o inicjatywach podejmowanych wspólnie przez literaturoznawców, językoznawców i lekarzy - coraz częściej uświadamiamy sobie bowiem, że nie musi być tylko dialog, ale może być to ciągła współpraca. Rozmawiamy również o tym:

• • Jaki jest odbiór propozycji literaturoznawców i językoznawców w środowisku medycznym?
  • Jaki jest stopień zainteresowania narzędziami, które polonistyka, czy humanistyka w ogóle, proponuje?
  • Czy i jak literatura może zmienić spojrzenie na medykalizację, chorobę, cierpienie?
  • Co to znaczy, że każda narracja o cierpieniu i chorobie jest uprawomocniona?
  • Jak metafory mogą wpływać na pacjentów i lekarzy?
  • Za co Beata Koper szczególnie lubi Obsoletki Justyny Bargielskiej i To jest wasze życie. Być sobą w chorobie przewlekłej Małgorzaty Baranowskiej?

Beata Koper - doktor nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa, pracowniczka Instytutu Nauk o Literaturze Uniwersytetu Opolskiego; badaczka literackiej i medycznej historii migreny (w 2019 roku – artykuł Literackie strategie przedstawiania bólu i cierpienia – przypadek migreny, w 2023 – zbiór Imienniczki migreny. Szkice o literaturze).
Współpracowniczka i sympatyczka Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN. Współautorka „Polskiej Bibliografii Literackiej” (za lata 2001-2012) i prac z zakresu przemian cyfrowych w pracy bibliograficznej.
Zawodowo zajmuje się dokumentalistyką literacką w Pracowni Bibliografii Bieżącej IBL PAN. Naukowo podejmuje tematy z obszaru medical humanities z uwzględnieniem współczesnej literatury polskiej. Współautorka „Polskiej Bibliografii Literackiej” i prac z zakresu przemian cyfrowych w pracy bibliograficznej, autorka tekstów poświęconych problemom dyskursu medycznego w literaturze współczesnej. 
Ekspertka i bibliografka w projekcie "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata".
Więcej informacji na stronie: https://inol.uni.opole.pl/pracownicy/beata-koper/.

* * *
Seria podcastu „Spotkania Biuletynu”, zatytułowana „Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”. Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). 

Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details

* * * 
Intro i outro
Muzyka: Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-Jaskierska
Producent: Torba reportera i podcastera

Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn
 
* * *
Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected].

* * *
Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego":

• https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/
• https://twitter.com/B_Polonistyczny
• https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/

https://biuletynpolonistyczny.pl/
[email protected]
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Dla wielu polonistów przygoda z literaturą i językiem rozpoczyna się na długo przed otrzymaniem wyników rekrutacji na filologię polską. Taką okazją do sprawdzenia swoich umiejętności oraz zetknięcia się ze środowiskiem akademickim jest Olimpiada Literatury i Języka Polskiego, organizowana przy Instytucie Badań Literackich PAN od 1970 roku. Trzystopniowe zawody sprawdzają wiedzę literacką licealistów oraz ich umiejętności w zakresie interpretacji tekstów kultury, argumentacji wypowiedzi i znajomości zasad poprawnej polszczyzny.

W zmaganiach olimpijskich mogą brać jednak udział nie tylko polscy uczniowie, lecz także ci z zagranicy. Młodzież z Białorusi, Litwy, Łotwy, Rumunii i Ukrainy uczestniczy w eliminacjach w swoich krajach, a ci z innych krajów mogą wziąć udział w konkursie polonistycznym organizowanym przez Ośrodek Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą. Ci zaś, którzy przejdą przez te konkursy zwycięsko, przyjeżdżają do Polski, by na równi z polskimi uczniami rywalizować w finale OLiJP.

Jak przygotować się do olimpiady polonistycznej, nie mieszkając w Polsce? Co w polskiej literaturze może zaciekawić młodych ludzi spoza kraju? I czym różni się olimpiada na Litwie od zawodów w Polsce? O wyzwaniach, z jakimi mierzą się olimpijczycy rywalizujący w zawodach poza Polską rozmawiamy z Izabelą Orłowską – absolwentką Gimnazjum im. św. Jana Pawła II w Wilnie, która zajęła pierwsze miejsce w ostatniej edycji Olimpiady Języka Polskiego na Litwie. Rozmowę przeprowadziła Iwona Przybysz (Instytut Literatury Polskiej UW) – jurorka Stołecznego Komitetu Okręgowego OLiJP.

Zachęcamy również do lektury wywiadu Piotra Bordzoła z doc. dr Ireną Fedorowicz z Centrum Polonistycznego na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Wileńskiego, zatytułowanego Żeromski górą! O Olimpiadzie Literatury i Języka Polskiego na Litwie.

Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). 
 
Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details 
 
* * *  
Intro i outro 
Muzyka Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-Jaskierska 
Producent: Torba reportera i podcastera 

Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn 
 
* * * 
Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected]. 
 
* * * 
Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": 
https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ 
https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ 

https://biuletynpolonistyczny.pl/
[email protected]
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Niepełnosprawność i zaangażowanie - pod tym hasłem realizujemy serię rozmów z aktywistkami i aktywistami, pisarkami i pisarzami oraz badaczkami i badaczami, którzy na różne sposoby zajmują się tematyką niepełnosprawności. 

W drugim odcinku tej serii rozmawiamy o niepełnosprawności, poezji i aktywizmie z poetką i aktywistką Dominiką Filipowicz. 

Dlaczego ważne jest, by osoby z niepełnosprawnościami same opowiadały o swoich doświadczeniach - i w jaki sposób robią to poprzez literaturę? Jakie wyzwania wiążą się z próbą pisania o niepełnosprawności w sposób, który unika stereotypów i utartych schematów językowych? Jakie tematy i wątki związane z niepełnosprawnością wciąż pozostają niewidoczne w polskiej poezji? Jak poetyki tworzone przez osoby z niepełnosprawnościami kwestionują przyjęte normy estetyczne i polityczne? 
 
Dominika Filipowicz  (ur. 1997) – redaktorka młodoliterackiego pisma Trytytka. Nominowana w XXX edycji Ogólnopolskiego Konkursu Poetyckiego im. Jacka Bierezina. W październiku 2025  roku nakładem wydawnictwa Wspólny Pokój wydaje swój debiutancki tom poetycki Gap, dotykający doświadczenia niepełnosprawności. Na polu akademickim zajmuje się studiami o niepełnosprawności (ang. disability studies) i suicydologią. Sama jest osobą z niepełnosprawnością, dlatego zaangażowanie na polu studiów o niepełnosprawności ma dla niej również personalne znaczenie. Jest członkinią nieformalnej grupy kobiet z niepełnosprawnościami Multifrenie. Mieszka w Warszawie.
 
Rozmowę przeprowadziła dr Magda(lena) Szarota, aktywistka i badaczka, ekspertka w projekcie „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”. 
Realizacja techniczna: Klaudia Muca-Małek
Współpraca: Ewa Pakalska, Mariola Wilczak

* * *

Lista publikacji wymienionych w rozmowie:  

• Anna Adamowicz, Stłuc. Kręgosłup Tytani Skrzydło, Wrocław 2024.
• Rosemarie Garland-Thomson, Gapienie się, czyli o tym jak patrzymy i jak pokazujemy siebie innym, przeł. K. Ojrzyńska, Warszawa 2020.
• Karolina Kapusta, fuzja bordo, Kołobrzeg 2023.
• Marcin Podlaski, Czeznia, Kraków 2024.
• Tobin Siebers, Estetyka niepełnosprawności, przeł. K. Ojrzyńska, Warszawa 2023.
• Sharon Snyder, David Mitchell, Narrative Prosthesis: Disability and the Dependencies of Discourse, Ann Arbor 2000.
• Cheryl Marie Wade, I Am Not One of The (utwór), 1987.

Strony w mediach społecznościowych:

• Strona Wspólnego Pokoju: https://www.facebook.com/JazdowLAS
• Seminaria Wers i bruzda. Poezja jako dobro wspólne: https://www.facebook.com/events/2171874786586457
• Strona nieformalnej grupy kobiet z niepełnosprawnościami Multifrenie: https://www.facebook.com/profile.php?id=61565658313318
• Nabór do zina: https://www.facebook.com/events/1631878284155730
• Platforma badawcza na Uniwersytecie Jagiellońskim Disability Studies in East Europe - Reconfigurations: https://disability-in-easteurope.project.uj.edu.pl/en_GB

* * *  

Seria podcastu „Spotkania Biuletynu”, zatytułowana „Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu „Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata”. Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). 

Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details

* * * 
Intro i outro
Muzyka Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-Jaskierska
Producent: Torba reportera i podcastera
Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn
 
* * *
Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected]

* * *
Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/
https://twitter.com/B_Polonistyczny
https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/

https://biuletynpolonistyczny.pl/
[email protected]
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Niepełnosprawność i zaangażowanie – pod tym hasłem przewodnim tworzymy serię rozmów z aktywistami i aktywistkami, z pisarkami i pisarzami oraz badaczkami i badaczkami, związanymi na różne sposoby z tematem niepełnosprawności.   
Do rozmowy w pierwszym odcinku tej serii zaprosiliśmy autorki książek o doświadczeniu niepełnosprawności i opieki: Dorotę Danielewicz, autorkę Drogi Jana (2020) oraz Magdalenę Moskal, autorkę książki Emil i my. Monolog wielodzietnej matki (2021).  

Jakie zdarzenia związane z ruchem na rzecz praw osób z niepełnosprawnościami są dla naszych rozmówczyń ważne? Na czym polega praca emocjonalna i praca opiekuńcza? Czego brakuje we współczesnej narracji o niepełnosprawności? I o jakiej zmianie społecznej rozmówczynie marzą?  
Rozmowa jest częścią cyklu podcastów o nazwie „Spotkania Biuletynu”, tworzonego w ramach projektu badawczego na temat społecznych funkcji współczesnej humanistyki, w tym polonistyki. Projekt „Polonistyka zaangażowana” realizowany jest przez Instytut Badań Literackich PAN.

Dorota Danielewicz – publicystka i autorka, pisząca zarówno po polsku, jak i po niemiecku; od 1981 roku mieszka w Berlinie. Managerka kultury (Niemiecko-Polskie Forum Literackie UNRAST Berlin).  Opublikowała książki: Berlin. Przewodnik po duszy miasta (W.A.B., 2013/ Europa Verlag 2022), Der weisse Gesang. Die mutigen Frauen der belarussischen Revolution (Europa Verlag, 2022) i Droga Jana (WL, Kraków 2020/Europa Verlag, 2022). Aktualnie pracuje nad nową książką o Berlinie i jest kuratorką drugiej edycji UNRAST Berlin z okazji polskiego przewodnictwa w Radzie Europy 2025. 

Magdalena Moskal – redaktorka i nauczycielka akademicka, autorka książki Emil i my. Monolog wielodzietnej matki (Karakter, 2021). Publikowała m.in. w „Dwutygodniku”, magazynie „Pismo”, miesięczniku „Znak” czy "Nowej Europie Wschodniej". Pisze felietony w cyklu O czym dyskutują matki na świecie dla portalu wiedzy „Kosmos dla Dziewczynek”. Wychowuje troje dzieci. 
 
Rozmowę przeprowadziła Klaudia Muca-Małek, uczestniczka projektu „Polonistyka zaangażowana”, autorka książki Opowiedzieć niepełnosprawność. Wybrane problemy kulturowych reprezentacji niepełnosprawności (2024). 
 
* * * 
Lista publikacji wymienionych w rozmowie:  

• Dorota Danielewicz, Droga Jana, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2020. 
• Dorota Groyecka, Krwinki. Opowieść o stracie i nadziei, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2025.  
• Gustaw Herling-Grudziński, Inny świat [wiele wydań].  
• Rose Hackmann, Praca emocjonalna. Jak niewidzialna praca kształtuje nasze życie i jak poznać się na własnej sile, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2025.  
• Magdalena Moskal, Emil i my. Monolog wielodzietnej matki, Karakter, Kraków 2021. 
• Maria Reimann, Nie przywitam się z Państwem na ulicy, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2019.  

Konta Instagram, o których mowa w nagraniu, należące do osób z niepełnosprawnościami, realizujących działania aktywistyczne w social mediach: 

• Life on Wheelz, https://www.instagram.com/lifeonwhlz/  
• Niepełnosprytna, https://www.instagram.com/nie.pelnosprytna/   

* * *  
Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). 
 
Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details 
 
* * *  
Intro i outro 
Muzyka Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-Jaskierska 
Producent: Torba reportera i podcastera 
Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn 
 
* * * 
Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected]. 
 
* * * 
Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ 
https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ 

https://biuletynpolonistyczny.pl/
[email protected]
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

W tym odcinku Karolina Malinowska spotyka się z Iwoną Bluszcz – polonistką, doradczynią zawodową i byłą dziennikarką, by porozmawiać o tym, jak absolwenci i absolwentki polonistyki mogą odnaleźć się na dynamicznie zmieniającym się rynku pracy. Iwona dzieli się własną, nieoczywistą ścieżką zawodową, pokazując, że kompetencje humanistyczne – jeśli tylko potrafimy je trafnie opisać i rozwijać – mogą być niezwykle wartościowe w wielu branżach, nie tylko w edukacji.

Rozmawiamy o elastyczności, znaczeniu umiejętności miękkich, roli doradztwa zawodowego i o tym, jak ważne jest uczenie się przez całe życie. To inspirująca i praktyczna rozmowa dla wszystkich, którzy chcą spojrzeć na swoje wykształcenie z nowej perspektywy i zobaczyć w nim realny zawodowy potencjał.

Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). 

Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details

* * * 
Intro i outro 

• Muzyka: Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-Jaskierska
• Producent: Torba reportera i podcastera

Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn
 
* * *
Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected]. 

* * *
Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": 

• https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ 
• https://twitter.com/B_Polonistyczny 
• https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ 

https://biuletynpolonistyczny.pl/
[email protected]
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Jakie postawy wobec narracji maladycznych zajmuje współczesne literaturoznawstwo?
Na czym polega wspólnotowy i emancypacyjny aspekt tych narracji?
Jak z dzisiejszej perspektywy, po 30 latach od wydania The Wounded Storyteller Arthura Franka (1995), możemy spojrzeć na teorię „zranionego narratora”?  
Na te i inne ważne pytania odpowiadają redaktorki jednego z numerów „Ruchu Literackiego”, zatytułowanego Dyskurs maladyczny – Choroba jako narracja: teorie i interpretacje (nr 4/2023) – dr Iwona Boruszkowska i mgr Maria Świątkowska. 

Numer „Ruchu Literackiego”, który stał się pretekstem do tej rozmowy, jest dostępny na stronie internetowej pisma, pod adresem: https://journals.pan.pl/rl/150189#tabs.

Iwona Boruszkowska – doktora nauk humanistycznych; badaczka kulturowych reprezentacji choroby; literaturoznawczyni i kulturoznawczyni; wykładowczyni akademicka i adiunkta w Katedrze Teorii Literatury, Wydział Polonistyki, Uniwersytet Jagielloński. Tłumaczka i badaczka literatury ukraińskiej. Autorka książki Defekty. Literackie auto/pato/grafie – szkice (WUJ, Kraków 2016), monografii Sygnatury choroby. Literatura defektu w ukraińskim modernizmie (IBL, Warszawa 2018). Od 2023 roku kierowniczka akademickiego Ośrodka Badań nad Kulturowymi Dyskursami Choroby UJ.  
Maria Świątkowska – doktorantka w Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego (program doktorski: literaturoznawstwo). Przygotowuje rozprawę poświęconą autopatografiom w najnowszej literaturze polskiej.  Członkini Ośrodka Badań nad Kulturowymi Dyskursami Choroby UJ. 
Rozmowę przeprowadziła Klaudia Muca-Małek, uczestniczka projektu „Polonistyka zaangażowana”. 
 
Teksty kultury i publikacje naukowe wymienione w rozmowie (w porządku alfabetycznym): 

• Małgorzata Baranowska, To jest wasze życie. Być sobą w chorobie przewlekłej, Wołowiec 2011. 
• Stella Bolaki, Illness as Many Narratives, Edinburgh 2016. 
• Iwona Boruszkowska, Sygnatury choroby. Literatura defektu w ukraińskim modernizmie, Warszawa 2018. 
• Arthur Frank, The Wounded Storyteller: Body, Illness, and Ethics, Chicago 1995.
• Havi Carel, Illness: The Cry of the Flesh, London, New York 2019.
• Audre Lorde, Dzienniki raka, przeł. A. Dzierzgowska, Lublin 2022. 
• Monika Ładoń, Wyczerpanie. O kondycji bohaterek narracji maladycznych, „Ruch Literacki” 2023, nr 4, s. 463-480. 
• Mateusz Pakuła, Jak nie zabiłem swojego ojca i jak bardzo tego żałuję, Warszawa 2021.
• Aleksandra Zbroja, Mireczek. Patoopowieść o moim ojcu, Warszawa 2021. 

* * *  
Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). 
 
Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details 
 
* * *  
Intro i outro 
Muzyka Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-Jaskierska 
Producent: Torba reportera i podcastera 

Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn 
 
* * * 
Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected]. 
 
* * * 
Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/
https://twitter.com/B_Polonistyczny
https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ 

https://biuletynpolonistyczny.pl/
[email protected]
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Dlaczego opowieść jest (w) chorowaniu tak bardzo potrzebna?
Co oznacza stwierdzenie, że choroby są polityczne?
Czym jest dyskurs maladyczny i jakie ma cechy?
I dlaczego Susan Sontag zmieniła swoją postawę wobec metafor choroby?  
Na te i inne ważne pytania odpowiadają redaktorki jednego z numerów “Ruchu Literackiego”, zatytułowanego Dyskurs maladyczny – figury i ontologie (nr 5/2023) – dr Joanna Szewczyk i mgr Wiktoria Kulak. 

Numer “Ruchu Literackiego”, który stał się pretekstem do tej rozmowy, jest dostępny na stronie internetowej pisma, pod adresem: https://journals.pan.pl/rl/151762#tabs.  

Joanna Szewczyk – adiunktka w Katedrze Antropologii Literatury i Badań Kulturowych Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, członkini Ośrodka Badań nad Kulturowymi Dyskursami Choroby. Interesuje się historią kobiet z perspektywy dyskursów feministycznych i genderowych, antropologią choroby, narracjami żałobnymi i pandemicznymi w kulturze współczesnej. Publikowała m.in. w „Tekstach Drugich”, „Zagadnieniach Rodzajów Literackich”, „Ruchu Literackim” i „Tekstualiach”.  
Wiktoria Kulak – doktorantka literaturoznawstwa w Szkole Doktorskiej Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Jej zainteresowania naukowe obejmują antropologię literatury, krytykę feministyczną i genderową, historię oraz literaturę kobiet, dyskurs maladyczny i genologię literacką. W ramach przygotowywanej rozprawy doktorskiej opracowuje monografię poświęconą współczesnemu felietonopisarstwu kobiet. Od 2023 roku członkini Ośrodka Badań nad Kulturowymi Dyskursami Choroby, działającego przy Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. 
Rozmowę przeprowadziła Klaudia Muca-Małek, uczestniczka projektu „Polonistyka zaangażowana”.  
 
* * * 
Teksty kultury i publikacje naukowe wymienione w rozmowie (w porządku alfabetycznym): 

• Agata Andrzejewska, "Dostałaś raka tylko po to, aby go opisać", czyli literacko-fotograficzna narracja o raku piersi w książce Annie Ernaux L'usage de la photo, “Ruch Literacki” 2024, nr 5, s. 813-824.
• Agnieszka Dauksza, Humanistyka medyczna: o leczeniu (się) w patosystemie, “Teksty Drugie” 2021, nr 1, s. 38–58. 
• Emilia Dłużewska, Jak płakać w miejscach publicznych, Kraków 2023.  
• Arthur Frank, The Wounded Storyteller: Body, Illness, and Ethics, Chicago 1995.  
• Olga Hund, Psy ras drobnych, Kraków 2018. 
• Mark Johnson, George Lakoff, Metafory w naszym życiu, przeł. T. P. Krzeszowski, Warszawa 2010.  
• Barbara Klicka, Zdrój, Warszawa 2019.  
• Beata Koper, Sublingualis. Problemy i poetyki dyskursu medycznego w literaturze polskiej po roku 1989, Gdańsk 2024;
• B. Koper, Lektura patograficzna Dzienników raka Audre Lorde i Lewej, wspomnienie prawej Krystyny Kofty, “Ruch Literacki” 2024, nr 5, s. 647-661.  
• Monika Ładoń, Choroba jako literatura. Studia maladyczne, Katowice 2019. 
• Aleksandra Młynarczyk-Gemza, Zapiski wariatki, Kraków 2022.  
• Alicja Müller, Choreografie niepełnosprawności a klasyczny etos. Asymilacje i negocjacje, “Ruch Literacki” 2024, nr 5, s. 679-693. 
• Małgorzata Okupnik, W niewoli ciała. Doświadczenie utraty zdrowia i jego reprezentacje, Kraków 2018.  
• Mateusz Pakuła, Jak nie zabiłem swojego ojca i jak bardzo tego żałuję, Warszawa 2021. 
• Michał Rymaszewski, Typograficzna reprezentacja choroby, “Ruch Literacki” 2024, nr 5, s. 663-677.  
• Susan Sontag, Choroba jako metafora; AIDS i jego metafory, przeł. Jarosław Anders, Warszawa 1999. 
• Justyna Wicenty, Kołysanka z huraganem, Warszawa 2020.  
• Karolina Wiktor, Wołgą przez Afazję, Kraków 2014. 
• Virginia Woolf, O chorowaniu, przeł. M. Heydel, Wołowiec 2010.  
• Aleksandra Zbroja, Mireczek. Patoopowieść o moim ojcu, Warszawa 2021.  
• Aneta Żukowska, Mięcho, Kraków 2019.  
• Spektakl Jak nie zabiłem swojego ojca i jak bardzo tego żałuję, reż. M. Pakuła, Teatr Łaźnia Nowa, Teatr im. Stefana Żeromskiego w Kielcach, data premiery: 20.01.2023 r. 

* * *  
Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). 
 
Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details 
 
* * *  
Intro i outro 
Muzyka Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-Jaskierska 
Producent: Torba reportera i podcastera 

Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn 
 
* * * 
Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected]. 
 
* * * 
Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/ 

https://biuletynpolonistyczny.pl/
[email protected]
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

Zapraszamy do wysłuchania kolejnego odcinka podcastu "O kompetencjach polonisty inaczej", w którym rozmawiamy o społecznym odbiorze polonistyki oraz możliwościach wykorzystania rozmaitych umiejętności zdobytych na tym kierunku na rynku pracy.

Naszym Gościem jest Marcin Miłko - nauczyciel języka polskiego w szkole podstawowej, ale także doradca zawodowy i life-oraz educoach. Marcin pracuje również na uczelni, gdzie zajmuje się między innymi dydaktyką polonistyczną, literaturą dla dzieci i młodzieży oraz literaturą popularną. 
Rozmowę z Gościem przeprowadzili: Piotr Bordzoł, polonista, członek redakcji "Biuletynu Polonistycznego" oraz Karolina Malinowska, psycholożka, coach i badaczka. 

Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01). 

Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details
 
* * * 
Intro i outro 

• Muzyka Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-Jaskierska
• Producent: Torba reportera i podcastera

Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn
 
* * *
Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected]. 

* * *
Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": 

• https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/
• https://twitter.com/B_Polonistyczny
• https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/

https://biuletynpolonistyczny.pl/
[email protected]
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana

W drugiej części rozmowy Marty Chojnackiej-Kuraś z Profesor Hanną Serkowską, literaturoznawczynią i italianistką, autorką m.in. książki Co z tą starością? O starości i chorobie w europejskiej literaturze i filmie (2018), pytamy o to, czym są ageing studies (studia nad starzeniem się), dlaczego stygmatyzuje się ludzi starych, czy demencja zawsze musi być postrzegana jako strata i dlaczego potrzebujemy metafor, żeby mówić o chorobie.
Wraz z rozmówczyniami szukamy także odpowiedzi na pytania:

• Czy stare musi być brzydkie?
• Dlaczego nie można odsłaniać starego kobiecego ciała?
• Jak rozmawiać o starości, by nie dyskryminować?
• Ile razy można mówić chorej na demencję mamie, że tata nie żyje?
• Dlaczego „metafory są dla chorego jak szlafrok i kapcie”?
• I dlaczego Susan Sontag nie cytuje Virginii Woolf? 

Zachęcamy również do wysłuchania pierwszej części rozmowy Marty Chojnackiej-Kuraś z Profesor Hanną Serkowską:
Medycyna, która działa przez komunikację (cz. 1 rozmowy z prof. Hanną Serkowską).
 
Publikacje wymienione w rozmowie (w porządku alfabetycznym):

• Jan Bernlef [Hendrik Jan Marsman], Niewdzięczna pamięć [1984], przekł. Alicja Oczko, Warszawa 2010.
• Max Black, Jeszcze o metaforze, „Pamiętnik Literacki”, 74/2, 1983, przeł. Maria Bożenna Fedewicz, s. 255-281.
• Norberto Bobbio, De Senectude [w:] De Senectude e altri scritti autobiografici, Einaudi 1996, s. 17-50.
• Stella Bolaki, Illness as Many Narratives. Arts, Medicine and Culture, Edinburgh 2016.
• Thomas DeBaggio, Losing My Mind: An Intimate Look at Life with Alzheimer's , London–Toronto–Singapore–Sydney, 2002.
• Arno Geiger, Stary król na wygnaniu, 2011, przeł. Karolina Niedenthal, Warszawa 2013.
• Simone De Beuvoir, Starość, [1970], przeł. Zofia Styszyńska, Warszawa 2011.
• Draaisma Douwe, Księga zapominania [2010], przeł. Robert Pucek, Warszawa 2012.
• Draaisma Douwe, Rozstrojone umysły. Historie chorych i dzieje chorób [2006], przeł. Ewa Jusewicz-Kalter, Warszawa 2009.
• Hendrik Groen [Peter de Smet], Dopóki życie trwa. Nowy sekretny dziennik Hendrika Groena, lat 85, przeł. Ryszard Turczyn, Warszawa 2016.
• Salcia Hałas, Potop, Warszawa 2019.
• Michel Houellebecq, Mapa i terytorium, przeł. Beata Geppert, Warszawa 2011.
• Tomasz Jastrun, Osobisty przewodnik po depresji, Warszawa 2016.
• Erwin Mortier, Pieśni bełkotu, Pieśni bełkotu. Mamine godzinki [2011], przeł. Łukasz Żebrowski, Warszawa 2011.
• Grzegorz Olszański, Wiek męski: epopeja rozkładu. Motywy senilne w poezji polskiej po 1989 roku (Marcin Świetlicki, Jacek Podsiadło i inni poeci), Katowice 2015.
• Flavio Pagano, Perdutamente, Firenze 2013.
• Jerzy Pilch, Dziennik, Warszawa 2012.
• Jerzy Pilch, Drugi Dziennik, Kraków 2013.
• Ryszard Przybylski, Baśń zimowa. Esej o starości, Warszawa 1998.
• Anna Sakowicz, Ewa Beniak-Haremska, Listy do A. Mieszka z nami Alzheimer, Warszawa 2019.
• May Sarton, As we are now, London 1978.
• Helen Small, The Long Life, Oxford 2007.
• Susan Sontag, Choroba jako metafora, AIDS i jego metafory, przeł. Jarosław Anders, Warszawa 1999.
• Susan Sontag, The Double Standard of Ageing, „The Saturday Review”, 23.09.1973, s. 29-38.
• Susan Sontag, Kilka uwag o emancypacji, przeł. Dariusz Żukowski, Kraków 2024.
• Susan Sontag, Przeciwko interpretacji i inne eseje, przeł. Małgorzata Pasicka, Anna Skucińska, Dariusz Żukowski, Kraków 2023.
• Susan Sontag, Widok cudzego cierpienia, przeł. Sławomir Magala, Kraków 2016.
• Magdalena Tulli, Fusy [w:] Włoskie szpilki, Warszawa 2011.
• Dana Walrath, Aliceheimer’s: Alzheimer’s Through the Looking Glass, 2013.
• Virginia Woolf, O chorowaniu [1938], Wołowiec 2011.
• Hannah Zeilig, Dementia As a Cultural Metaphor, „The Gerontologist”, Vol. 54, Issue 2 (1 April 2014), s. 258–267.

Filmy: 

• A Song for Martin, 2001, reż. Bille August,
• Away from her, 2006, reż. Sarah Polley
• The Father, 2020, reż. Florian Zeller
• Still Alice, 2014, reż. Richard Glatzer i Wash Westmoreland

Seria podcastu "Spotkania Biuletynu", zatytułowana “Polonistyka zaangażowana”, realizowana jest w ramach projektu "Polonistyka wobec wyzwań współczesnego świata". Dofinansowano ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Nauka dla Społeczeństwa II” (numer projektu: NdS-II/SP/0264/2024/01).

Strona projektu: https://biuletynpolonistyczny.pl/pl/projects/polonistyka-wobec-wyzwan-wspolczesnego-swiata,1851/details

* * * 
Intro i outro
Muzyka Piotr Lakwaj, czyta: Aldona Brycka-Jaskierska
Producent: Torba reportera i podcastera
Identyfikacja wizualna i projekt okładki: Klaudia Węgrzyn
 
* * *
Zachęcamy do zadawania pytań i dzielenia się przemyśleniami na temat naszego podcastu: [email protected].

* * *
Media społecznościowe "Biuletynu Polonistycznego": https://www.facebook.com/BiuletynPolonistyczny/ https://twitter.com/B_Polonistyczny https://www.youtube.com/@biuletynpolonistyczny8801/

https://biuletynpolonistyczny.pl/
[email protected]
#BiuletynPolonistyczny #Geopolonistyka #PolishStudies #Polonistykazaangażowana