Studio Schumpeter

In deze aflevering van Studio Schumpeter News Update bespreekt Roy op het Veld het energienieuws met Olof van der Gaag, voorzitter van de NVDE, de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie.

De oorlog in de Golfregio domineert het nieuws en jaagt de olie- en gasprijzen op. Van der Gaag ziet daarin juist een bevestiging van de noodzaak om te versnellen: Nederland verbruikt inmiddels een kwart minder aardgas dan bij het uitbreken van de oorlog in Oekraïne, maar er is nog veel meer mogelijk. De NVDE publiceerde deze week een analyse hoe Nederland in vijf jaar nog eens 10 miljard kubieke meter gas kan besparen, door in te zetten op zaken als betere isolatie en industriële efficiëntie.

Verder komen aan bod:

• De patstelling rond warmtenetten nu die voor minimaal 51 procent in publieke handen moeten komen, maar het geld voor overnames ontbreekt
• De netcongestie in Utrecht en Gelderland waar Tennet al negen locaties voor een hoogspanningsstation zag sneuvelen in ruimtelijke procedures
• De vraag of het kabinet de druk weerstaat om via accijnsverlaging heel Nederland te subsidiëren aan de pomp.

In deze aflevering van Studio Schumpeter News Update bespreekt Roy op het Veld het energienieuws met Barbara Verwayen, clusterregisseur van Cluster6.

Centraal staat een rapport over de realisatie van een regionaal waterstofcluster in Oost-Groningen. Industriële bedrijven als Nedmag en Strating willen samen een 'startmotor' vormen door vraag en aanbod van waterstof op kleine schaal van de grond te krijgen, om het vervolgens stap voor stap groter maken.

Verwayen nuanceert de hype rond waterstof en legt uit waarom de financiering en uitvoering — en niet de technologie — de bottleneck is.

Er komen meer onderwerpen aan bod: de strategische gasdiscussie en de rol van het Groningen-gasveld, netcongestie en de moeizame zoektocht naar locaties voor hoogspanningsstations, en de erkenning van Ursula von der Leyen dat Europa een strategische fout heeft gemaakt door niet meer te investeren in kernenergie.

In deze aflevering van Studio Schumpeter News Update bespreekt Roy op het Veld het energienieuws met Reinier Grimbergen van Blue Circle Olefins.

Aan bod komen de verstrekkende gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten, de langverwachte (maar volgens velen teleurstellende) Industry Accelarator Act van de Europese Commissie, en de afwijzing van de Tweede Kamer om het Groningen-gasveld als strategische reserve achter de hand te houden voor calamiteiten.

In deze aflevering van Studio Schumpeter News Update bespreekt Roy op het Veld het nieuws over de energietransitie met Ron Stoop, analist en econoom bij The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS). Aan de orde komen de groeiende twijfels over het Europese klimaatbeleid: Stellantis schrijft 22 miljard euro af op projecten voor elektrische auto's, Italië wil het emissiehandelssysteem (ETS) tijdelijk opschorten en Frankrijk en Zweden blokkeren plannen de gezamenlijke financiering van de uitbreiding van het grensoverschrijdende stroomnet.

Volgens Stoop neemt Europa de verkeerde afslag als het zijn transitiebeleid afzwakt terwijl de rest van de wereld, met uitzondering van de VS, juist versnelt. Ook komen de spanningen rond Chinese windturbines aan bod, de discussie over 'Made in Europe'-clausules in de Industrial Accelerator Act en de vraag hoe ver je als continent moet gaan in het beschermen van strategische industrieën zonder concurrentievermogen te verliezen.

Maandag wordt een nieuw kabinet beëdigd. In dat nieuwe kabinet is plaats voor een ministerie van Economische Zaken en Klimaat, én een ministerie van Klimaat en Groene Groei.

Welke beleid kunnen we van de bewindspersonen verwachten?

1. Heleen Herbert (CDA), minister van Economische Zaken en Klimaat
2. Stientje van Veldhoven (D66), minister van Klimaat en Groene Groei
3. Jo-Annes de Bat (CDA), staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei

Ouillet noemt het 'een goede line-up', en is zelfs fan van Jo-Annes de Bat. "Maar het spannendste wordt hoe de onderlinge samenwerking zal gaan."

Mark Boneschanscher, decaan van de faculteit Scheikunde van de TU Eindhoven, gaat in Studio Schumpeter in gesprek over het energienieuws van de week. Aan bod komen:

1. Het aansluitoffensief van overheid, netbeheerders en bedrijfsleven om netcongestie te verlichten.
2. De maatwerkafspraak met Nobian die onder druk staat omdat de provincie Groningen bezwaar maakt tegen verlenging van zoutwinningvergunningen.
3. Het rapport van de Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR), waarin staat dat Nederland keuzes moet maken voor welke industrieën plek is.
4. Het enorme aantal kolencenarales dat China in de pijplijn heeft (161 gigawatt), maar dat zonnestroom dit jaar desondanks kolenstroom gaat inhalen.

Hoe kijkt analist en econoom Ron Stoop van HCSS tegen de geopolitieke aardverschuivingen van dit moment? Wat zijn de gevolgen van de Amerikaanse handelspolitiek, de toenadering van Canada en Europa tot China en de handelsdeal van de EU en India? Welke impact heeft dat op de energietransitie?

Netcongestie dreigt de woningbouw dit jaar hard te raken. Niet alleen bedrijven, maar ook nieuwe woonwijken zullen op de wachtlijst voor een stroomaansluiting terechtkomen. Hoe is het zover gekomen? En wat zijn de oplossingen?

In deze aflevering spreek ik met Sanne de Boer, senior energietransitie-analist bij Rabo Research en auteur van het boek 'De Energietransitie Uitgelegd'. Sanne legt uit waarom het elektriciteitsnet vastloopt, terwijl we niet meer stroom verbruiken dan tien jaar geleden. Ook vertelt ze welke rol flexibele contracten kunnen spelen, en waarom uitbreiding van het net alleen niet genoeg is.

Ook bespreken Sanne en gastheer Roy op het Veld de toekomst van groen gas: kan het ons helpen minder afhankelijk te worden van buitenlandse gasleveranciers? En hoe voorkom je dat het gasnet straks dezelfde congestieproblemen krijgt als het elektriciteitsnet?

Nederland riskeert 2,6 miljard euro aan kosten als het de Europese verplichtingen voor hernieuwbare energie en energiebesparing in 2030 niet haalt. Bij ongewijzigd beleid dreigt een tekort op beide doelen, waarschuwt Olof van der Gaag, voorzitter van de NVDE, de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie. Van der Gaag verwacht dat een nieuw kabinet van D66, CDA en CCD de eerdere bezuinigingen op subsidies terug zal draaien. "Het huidige dubbel demissionaire kabinet heeft in een wat minder helder moment besloten om 1 miljard per jaar te bezuinigen op de SDE++ regeling. Die bezuiniging moet worden teruggedraaid."

Verder komen in de podcast aan bod:

1. Het record aan duurzame elektriciteit in 2025
2. De achterblijvende warmtetransitie
3. De snelle opmars van elektrisch rijden
4. Het belang van biobrandstoffen voor de bestaande vloot benzine-auto's
5. De onderschatte rol van aardgas als flexibele bron in de transitie
6. Hoe elektrische auto's (batterijen op wielen) netcongestie kunnen verlichten
7. Groene waterstof als de champagne van de energietransitie

Afgelopen week claimden Chinese wetenschappers groene waterstof te kunnen produceren voor 1,50 euro per kilo, een doorbraak. Maar Mark Boneschanscher, decaan van de faculteit Chemical Engineering and Chemistry van de TU/e, waarschuwt voor al te groot optimisme: "Dit staat nog heel ver van een daadwerkelijke toepassing in de markt af." Hij noemt de publicatie over 'dunnetjes onderbouwd' en Boneschanscher is bang dat dit nieuws een verkeerde impact heeft op de 'hype cycle' van groene waterstof. "Dat is niet goed voor het vertrouwen in de wetenschap."

Verder komen onder meer aan bod:

1. De geopolitieke ontwikkelingen rond Venezuela en diens olierijkdom. Chemicus Boneschanscher legt uit waarom de VS de zware olie uit Venezuela nodig hebben.
2. De start van de Europese CO2-grensheffing (CBAM) per 1 januari.
3. De overname van de petrochemische activiteiten van Sabic door de Duitse investeringsmaarschappij Aequita.
4. BASF dat laat zien dat innovatie loont: 15 procent van de omzet in 2024 kwam uit producten die in de vijf jaar ervoor zijn ontwikkeld.
5. De rol die kleine kernreactoren (SMR's) kunnen gaan spelen voor de chemie en industrie.
6. Een mini-college over elektrolyse en de chemisch/technologische mogelijkheden tot verbetering van de efficiency.