Süper Panoptikon

İki gözümüz var ve ikisi dünyayı aynı yerden görmüyor. Buna rağmen gördüğümüz şey çoğu zaman tek bir görüntü. Peki gözlerden birinin baktığı yer değiştiğinde ne oluyor?

Paralaks, benim için bu sorunun ortaya çıktığı birkaç haftanın hikayesi. İki görüntünün nasıl tek görüntüye dönüştüğünden, beynin yıllardır kullandığı görme düzeni değiştiğinde ne yaptığına , oradan fotoğrafa ve John Berger’in Görme Biçimleri’ne uğruyorum.

Bir süre çift görmek, yıllardır hiç düşünmeden yaptığım bir şeyi epey tuhaflaştırdı: görmek.

#Paralaks #GörmeBiçimleri #JohnBerger #GörselAlgı #Fotoğraf #Göz

İnsanlık tarihinde bilgiye ulaşmak hiç bu kadar kolay olmamıştı. Bir kavramı saniyeler içinde açıklatabiliyor, yüzlerce sayfalık bir metni özetleyebiliyor, bilginin yüzyıllar boyunca biriken parçaları arasında birkaç komutla bağlantılar kurabiliyoruz.

Peki bilgiye ulaşmak hızlandıkça öğrenmek de hızlanıyor mu?

Süper Panoptikon'un yeni sezonunun ilk bölümünde, Sokrates'in yazıya yönelik yaklaşık 2400 yıllık kuşkusundan yapay zekaya uzanan bir hat üzerinde bilmek, anlamak ve öğrenmek arasındaki farkı, bilgiyi zihnimizin dışına taşımanın ne anlama geldiğini ve çağımızın hız tutkusunu konuşuyoruz.

Belki de mesele ne kadar çok bilgiye erişebildiğimiz değil, bir bilginin ne zaman bizim bilgimiz haline geldiği.

#SüperPanoptikon #Öğrenme #Bilgi #YapayZeka #Felsefe #Teknoloji #DijitalKültür #ToplumsalHızlanma #Podcast

Yılın büyük bölümünü bir yerlere yetişmeye çalışarak geçiriyoruz. Peki ya durmak?

Bu bölümde hız çağında yaşamak, dinlenmenin anlamı, yaz mevsimi, gösteri toplumu, toplumsal hızlanma ve gerçekten önemli olan ilişkilere zaman ayırmak üzerine konuşuyoruz.

Belki de bazen ihtiyacımız olan şey daha hızlı hareket etmek değil, biraz beklemektir.

Belki de ruhumuzun bize yetişmesine izin vermektir.

#YavaşlamaHakkı #GuyDebord #GösteriToplumu #YavaşYaşam #DijitalKültür #Sosyoloji

Son günlerde yeniden dolaşıma giren bir şirket videosu üzerinden başlayan tartışma, aslında çok daha derin bir soruyu tartışmaya açıyor: İnsanlar neden 18 saat çalışmayı bir başarı hikâyesi olarak görmeye başladı?

Bu bölümde, “optimize edilmiş yaşam” fikrinin çalışma rejimine nasıl dönüştüğünü, çalışmanın artık bir zorunluluk değil bir arzu haline nasıl geldiğini ve bunun arkasındaki ideolojik yapıyı tartışmaya çalışıyorum.

#Emek #ÇalışmaKültürü #Kapitalizm #İdeoloji #startup

Bu bölümde, Kahramanmaraş ve Şanlıurfa’da yaşanan olayların ardından ortaya çıkan “suçlu içerikler mi?” tartışmalarını ele alıyorum. Medya gerçekten belirleyici bir etken mi, yoksa daha derin yapısal sorunları mı gözden kaçırıyoruz?

Sinema gerçekten politik midir?

Yoksa biz sinemayı hala “tarafsız” bir alan olarak düşünmeye mi devam ediyoruz?

Bu bölümde, Berlinale’de ortaya çıkan “sanatçılar politik konuşmalı mı?” tartışması ve İranlı sinemacıların Nuri Bilge Ceylan’a yaptığı çağrı üzerinden şu soruya yanıt arıyorum:

Sanat politik olmak zorunda mı?

Yoksa zaten her zaman politik miydi?

Lumiere’den Sergei Eisenstein’a, ideolojiden temsil meselesine kadar uzanan bu bölümde, “apolitik sinema” fikrini tartışmaya açıyorum.

#SüperPanoptikon #Sinema #FilmTeorisi #İdeoloji #Medya #Sanat #Podcast

Bu bölümde Anthropic’in yeni raporundan yola çıkarak yapay zekanın emek dünyasını nasıl dönüştürdüğünü tartışmaya çalışıyorum. Sanayi devriminde makineler kol emeğini devralmıştı. Bugün ise otomasyon giderek zihinsel emeğin alanına doğru ilerlediği tarihsel bir süreci yaşıyoruz. Sosyal medyada yazılan bir çok şeyin idddia ettiği gibi yapay zeka gerçekten işleri mi yok ediyor mu? Yoksa emeğin tarihsel dengesini mi değiştiriyor?

#YapayZeka #Emek #AI #Kapitalizm #Teknoloji #DijitalToplum #SüperPanoptikon

Bu bölümde Pluribus dizisini yalnızca bir bilimkurgu olarak değil, aynı zamanda kolektif bilinç, yapay zekâ metaforu ve neoliberal özne bağlamında ele almaya çalışıyorum.

Özellikle içinden geçtiğimiz şu günlerde mutluluk bir ilerleme mi, yoksa yeni bir tahakküm biçimi mi oluşturuyor?Özgürlük neden hep huzursuzlukla eşleştiriliyor?Risk almayan insan hâlâ “insan” mıdır?

Sorularına Pluribus'un bireycilik ile kolektivizm arasında sunduğu seçim üzerinden yanıt vermeye çalışıyorum.

#Pluribus #MutluDistopya #Kolektivizm #Neoliberalizm #YapayZeka #Sinema #DijitalToplum #Distopya

Bu bölümde, Google’ın Gemini App içine entegre ettiği tam kapsamlı SAT deneme sınavlarından yola çıkarak, yapay zekânın eğitim alanında nasıl bir pedagojik aktöre dönüştüğünü tartışıyorum. İçeriğin The Princeton Review iş birliğiyle hazırlanmış olması, bu dönüşümün yalnızca teknik değil, kurumsal ve epistemolojik bir eşik olduğunu gösteriyor.

Süre tutan, performans analiz eden, zayıf alanları belirleyip kişiselleştirilmiş çalışma rotası çıkaran bir sistemle birlikte, sınavın ölçme mantığının nasıl simülasyona dönüştüğünü ele alıyorum. Bu hatta, bilginin temsilinden çok normun yeniden üretimine dayanan yeni bir eğitim rejimini, eşitsizlikten eş biçimliliğe geçişin gizli bir aracı olarak tartışmaya çalışıyorum.

Sınavlar artık neyi ölçüyor?
AI ile birlikte eşitlik mi geliyor, yoksa standartlaştırılmış zihin üretimi mi?
Ve belki de en önemlisi: bir sınava mı hazırlanıyoruz, yoksa sürekli ölçülen yeni bir dünya düzenine mi?

#SüperPanoptikon #YapayZeka #Google #Gemini #SAT #Eğitim #Optimizasyon #Gözetim #Simülasyon #Baudrillard #Foucault #DijitalKapitalizm #PlatformKapitalizmi #Ölçme #Norm

7/24’ten Atıl Pratiğe: Optimizasyon, Uyku ve Kurulan Dünyanın Özne Üzerindeki Tahakkümü

Bu bölümde, Jonathan Crary’nin 7/24: Geç Kapitalizm ve Uykuların Sonu kitabından yola çıkarak, geç kapitalizmin zamanı nasıl kesintisiz bir üretim rejimine dönüştürdüğünü tartışmaya çalışıyoruz.

Aydınlatmadan panoptizme, “uyku modu” söyleminden bedenin aygıt diliyle yeniden tanımlanmasına uzanan bu hatta, uykunun neden hâlâ tam olarak ele geçirilemeyen son eşik olduğunu ele alıyoruz. Ardından Jean-Paul Sartre’ın atıl pratik kavramı üzerinden, canlı insan enerjisinin nasıl donmuş kurumsal yapılara dönüştüğünü, optimizasyon kültürünün bu sürecin güncel biçimi hâline nasıl geldiğini konuşuyorum.

Uyku neden politik bir mesele?
Optimizasyon nasıl bir yabancılaşma üretir?
Ve belki de en önemlisi: kendi kurduğumuz dünyada nasıl özne kalabiliriz?

#SüperPanoptikon #724 #JonathanCrary #AtılPratik #Sartre #Optimizasyon #Uyku #DijitalKapitalizm #GeçKapitalizm #Panoptikon #Zaman #Emek #Yabancılaşma #PlatformKapitalizmi